Zo boven zo beneden (Micro & Macro-kosmos)

Een sleutelconcept die je inzicht biedt in het begrijpen van de Bijbelse vertellingen is het principe van de Microkosmos en de Macrokosmos. Dit idee is vergelijkbaar met fractale theorie; deze theorie veronderstelt dat er een relatie is tussen verschillende niveaus van de realiteit. Wat je in het kleine (micro) aantreft, zal je ook in het grote (macro) aantreffen, en andersom.

Een fractale boom (artiest: Ian Jongerling)

Denk aan de takken van een boom: die in hun beeltenis de boom zelf weerspiegelen. Hoewel de takken een onderdeel zijn van de boom, is de vorm tegelijkertijd een reflectie van de gehele boom in kwestie.

Evenzo gaat dit sleutelconcept uit van het idee dat fenomenen zich niet beperken tot een bepaald niveau, maar dat zij zich op veel manieren kunnen manifesteren. Ze kunnen betrekking hebben op de interne wereld, binnen de muren van je geest, maar ze kunnen zich ook voordoen in de fysieke wereld om je heen.

Om te begrijpen hoe de relatie tussen de macro- en microkosmos zich verhoudt, geef ik je een treffend voorbeeld uit de bijbel, namelijk het verhaal van Mozes. Het sleutelfiguur voor de Joden, want Mozes heeft de Israëlieten bevrijdt uit de slavernij van Egypte - de tyrannie van de farao.

Mozes is een microkosmos van de uittocht in Egypte

Wat veel mensen niet beseffen, is dat Mozes' leven eigenlijk al de toekomstige gebeurtenissen bij de uittocht afspiegelen. Het volk van Israël staat eenzelfde lot als Mozes te wachtten.

Hoewel Mozes opgroeit aan het Egyptisch hof beseft hij op een gegeven ogenblik dat hij geen Egyptenaar is maar de Joodse identiteit draagt. Vanaf dat moment kijkt hij met een andere bril naar de Egyptische slavendrijvers die het volk uitbuitten. Hij kan de marteling niet lang aanzien, want hij slaat uiteindelijk uit woede een slavendrijver dood. Doormiddel van deze actie maakt hij zichzelf symbolisch los van de Egyptische identiteit. Hij vlucht naar de woestijn van Midian en verblijft hier voor 40 jaar. Het is vergelijkbaar met de joden die later 40 jaar door de woestijn dolen, nadat ze zich hebben losgemaakt.

Motief	Mozes (micro)	Volk van Israel (macro)
Bewustwording van onderdrukking	Mozes werd bewust van de erbarmelijke omstandigheden van zijn volk (Exodus 2:11)	God ziet de moeilijkheden van het volk (Ex. 4)
Egyptische identiteit sterft af, valse herders verstoten	Mozes sloeg een Egyptenaar dood die een Hebreeër martelde (Exodus 2: 12) en doet hiermee afstand van zijn Egyptische identiteit. Hij jaagt valse herders weg om de kudde te beschermen ( Exodus 2: 19)	Egypte wordt gestraft met verschillende plagen (Ex. 7-12), en dit escaleert tot het moment dat alle eerst geborenen worden gedood (Exodus 12:23). De Here intimideerd de farao (valse herder), om zijn volk te redden.
Uittocht door goede herder.	Mozes vlucht naar de Midian woestijn en wordt beschermd door God. Hij ontkomt aan de Farao die hem wil vermoorden. (Exodus 3:1) Mozes noemt zijn zoon later Eliezer (mijn God is mijn helper - Exodus 18:4).	De Here leidde het volk uit Israel weg (Exodus 12:51). Het volk ontkomt aan de Farao, omdat zijn legers dankzij Gods hulp worden verzwolgen door de golven.
Zwerven in de woestijn	Mozes verblijft voor 40 jaar in de woestijn te Midian (Exodus 3:1), waar hij een schapenherder wordt.	Israel doolt voor 40 jaar in de woestijn. Mozes wordt een herder voor het volk.
Beproeving	Mozes is onzeker; hij ontwikkelt een spraakgebrek (Exodus 4:1) en wijkt daarom uit naar Aaron om hem te representeren.	Israël wordt onzeker als Mozes weg is, en wijkt daarom uit naar Aaron die het gouden kalf bereidt om god te representeren (Exodus 32)
Beloofde land	Mozes ziet een glimps van het beloofde land maar mag het zelf niet betreden (Deut 34:1-7).	Zij die uit Egypte bevrijd zijn zullen sterven voordat zij het beloofde land betreden. Enkel hun kinderen zullen Gods belofte met eigen ogen in vervulling gaan (Numeri 14:29-33).

Wij zien in Mozes' leven terug, dat wanneer je uit een tyrannie ontsnapt dit niet gelijk betekent dat je een leven vol vreugde en zaligheid kan ingaan. Integendeel, Mozes wordt onzeker. Hij moet weer opnieuw zijn draai vinden, want hij is niet langer de prins van Egypte, hij begint te stamelen. Evenals het volk later in onzekerheid leeft (zullen ze wel genoeg voedsel hebben?), en een identiteitscrisis doormaakt waarin zij voor een moment hun geluk en zaligheid zoeken bij het gouden kalf.

Mozes besluit herder te worden, net zoals hij later een herder voor het gehele volk wordt bij de uittocht. Mozes is de aangewezen gids om het volk door de woestijn te leidden, gezien hij zich als vluchteling jarenlang in de woestijn begaf.

Conclusie

Zo binnen zo buiten (Carlo Giambaressi)

Verhalen en sprookjes verwijzen naar patronen die betrekking hebben op ons eigen leven. Het is een belangrijke zaak om te herkennen hoe zij zich manifesteren. Dit kan namelijk binnen de muren van onze geest zijn, of daarbuiten. Het koninkrijk waarin wij ons begeven, kan over een fysieke locatie gaan of over de psyche. Wat draken betreft, kun je denken aan persoonlijke demonen , of obstakels die wij hebben te overwinnen in de samenleving: bijv. een vervelende baas of een lastige klant.

De veelzijdigheid die een fenomeen kenmerkt vraagt om een interpretatie die de synthese zoekt tussen meerdere domeinen: psychologie, wetenschap, filosofie etc. Zelfs als er sprake lijkt te zijn van een tegenstrijdigheid tussen die domeinen en de vertegenwoordigers, is het essentieel om altijd in dialoog te blijven.