Leugens, verkeerde verwachtingen, passies en driften kunnen onze gedachten aan banden leggen: en ons wereldbeeld vertroebelen. Het bewustzijn kwijnt weg wanneer mentale constructies ons te veel afschermen voor nieuwe perspectieven vanuit het onbekende. Voor wij er erg in hebben begeven wij ons in een droom: een gefabriceerde werkelijkheid. Het oog van Horus was bepalend voor de koers die het Egyptische koninkrijk zou varen. Het zijn de objecten en idealen waar wij onze aandacht op vestigen die onze realiteit bepalen. Dit idee vinden wij al terug bij de oude Egyptenaren. Een van hun voornaamste goden: Horus, zou volgens de vertellingen zijn oog hebben geschonken aan Osiris om hem weer aan de macht te helpen. Dit getuigt van het principe dat onze werkelijkheid of ons rijk bepaald wordt door datgene waar wij aandacht aan schenken. Televisie in ons hoofd Ik verwijs verder graag naar David Lynch: die stelt dat we heel goed in staat zijn onze eigen fantasieën te creëren. Wij hebben als het ware een soort televisie in ons hoofd en bouwen voor onszelf kaders waaruit wij de realiteit ordenen. Wij produceren een verhaal waaraan wij onze identiteit en wereldbeeld ontlenen. De film Mulholland Drive [1] bedient ons met een concreet voorbeeld. Hier worden wij als kijkers ernstig bedrogen door de hoofdpersoon: Diane. Zij koesterde de wens een beroemde actrice te worden, maar was hier nooit in geslaagd. Haar vriendin Camilla daarentegen bereikte wel het gewenste succes. Jarenlang had zij een vaste relatie met haar vriendin, totdat zij haar dumpte voor iemand anders. Dit maakte Diane furieus, in een opwelling stuurde zij een huurmoordenaar op haar vriendin af. Volgens David Lynch hebben wij als het ware een soort televisie in ons hoofd In nasleep van deze vreselijke daad, plaagde het geweten van Diane haar gedachten. De consequenties van deze vreselijke daad weegde zwaar op haar ziel. In een laatste poging het aangetaste zelfbeeld te redden, had haar geest daarom een fantasie ontwikkeld: waarin zij compleet onschuldig was, de huurmoord mislukte, en haar carriere werd gesaboteerd door schaduwmachten (i.p.v. persoonlijk falen). Als publiek worden wij meegesleept in de fantasie van Diane, wiens geest compleet bevangen is door de dromen opgedient door het onderbewuste. Inception's limbo: wat betekent het om verdwaald te zijn De diepste laag van onderbewuste wordt in Inception uitgebeeld met het dromenrijk Limbo [2]. Het is een dimensie waar de dromer zijn diepste verlangen kan manifesteren, maar die de geest ook gevangen kan nemen, doordat hij het besef verliest dat de gecreëerde wereld niet de werkelijkheid is. Dit overkomt ook de hoofdpersoon Cobb en zijn partner Mal: ze raken beide verdwaald in Limbo. Limbo symboliseert hoe wij verdwaald kunnen raken in onze eigen gedachten. Het doet denken aan de Queeste voor de Heilige Graal, die ertoe leidde dat vele ridders verdwaalt raakte in het donkere woud. Diep in de krochten van de geest, trof Cobb echter een artefact aan die wees op het bestaan van een overstijgende realiteit: namelijk een eeuwigdraaiende tol. Het is een soort portaal, die toegang biedt tot een verborgen waarheid. Het is zijn uitweg: een heilige graal. Minotaurus: Wachter op de Drempel Eenmaal terug in de echte wereld, wordt Cobb ingeschakeld door de Japanse zakenman Saito. Hij geeft Cobb de opdracht om een saboterend idee te planten in het onderbewuste van zijn grootste concurrent. Cobb aanvaard dit aanbod, en rekruteert een college student genaamd: Ariadne, zij krijgt de opdracht om het ontwerp van de droom te bepalen. Gedurende de film is het Ariadne die Cobb op het juiste spoor wijst, want alleen zij weet hoe het doolhof in elkaar steekt. Het verhaal vertoont daarin gelijkenissen met de mythe van Theseus en de Minotaurus. In plaats van een Minotaurus met beestachtige eigenschappen, die de onbewuste schaduwzijde van Theseus belichaamt. Is het nu de onderbewuste schuld projectie van Cobb, die zich manifesteerd als zijn overleden echtgenoot Mal. Net als Theseus moet Cobb zijn schaduw (de Wachter op de Drempel) overwinnen, Ariadne begeleidt hem in deze missie. De Minotaurus symboliseert de schaduwkant van onze psyche die de weg tot een verrijkt bewustzijn verhinderd. Voor Theseus hield dit in dat hij zijn beestachtige driften en lusten moest overwinnen. (Antipodes, Vesselin Vassilev 2004) In het werk van David Lynch zien wij dat karakters vaak een schaduwkant bezitten die de weg tot een verrijkt bewustzijn verhinderd. In de cult serie Twin Peaks [3] treffen wij FBI Agent Dale Cooper, die in een poging een mysterie op te lossen, toegang hoopt te verkrijgen tot de overstijgende waarheid bij de 'White Lodge' (een soort hemel). Voordat hij deze echter kan betreden, moet hij eerst door de 'Black Lodge' waar hij de schaduwzijde van zijn persoonlijkheid (Mr C) moet overwinnen. Evenzo lezen wij in de goddelijke komedie [4], dat Dante door de hellevuren moest trekken om gelouterd te worden van zijn zondige natuur voordat hij de hemel (Paradiso) kon betreden. De reis door het onderbewuste is niet zonder gevaren. Evenals de ridders die verdwalen in het woud, raakt crew lid Saito het spoor compleet bijster na een incident met Mal. Saito raakt vast in Limbo. Hoe worden wij weer bewust? Wanneer Cobb uiteindelijk Saito's ingebeelde werkelijkheid betreed, wordt dit hem niet in dank afgenomen. Saito is skeptisch en wantrouwend, hij laat zijn bevrijder Cobb in de boeien slaan. Wat wel een tikkeltje ironisch is, gezien het in feite Saito zelf is die gevangen zit. We kunnen de schuld echter niet volledig op Saito afschuiven, want de boodschap van Cobb - dat Saito's realiteit slechts een droom is - is an sich tamelijk absurd. Saito is gevangen in zijn zelf geproduceerde illusie wanneer Cobb hem aantreft in Limbo (Christopher Nolan, Inception (2010)). Pas wanneer Saito zich over de tol buigt, daalt het besef dat zijn oorsprong - niet in de droom wereld ligt - maar daarbuiten. De eeuwige tol herinnert hem aan zijn ware identiteit. Net als Saito mogen wij ons geruststellen, dat de overstijgende werkelijkheid af en toe binnendruipt (bijv. in de vorm van een tol), ongeacht hoe diep onze geest gevangen zit in de schijnwereld. Vaak is er een absurde ervaring voor nodig om denkkaders te doorbreken. Als er iets in het beeld komt dat niet in het verhaal past, dat wij moeilijk kunnen beredeneren dan duidt dit op een verborgen narratief dat getuigt van een transcendente realiteit. Denk aan een pratende ezel (Bijbel), een afgesneden oor (Blue Velvet), een blauw kluisje (Mulholland Drive), een losgeraakte spotlight (The Truman Show), of een boodschap vanuit de "onderwereld" (Silent Hill). Omdat de gevangene enkel bekend is met de muren van zijn zelf gefabriceerde werkelijkheid, zal hij krachten van buiten ervaren als compleet irrationele- en soms zelfs bedreigende verschijningen: want het stelt onze ideeën en verwachtingen op de proef. Denk aan de discipelen die in de storm Jezus van schrik aanzien voor een geest, omdat zij in de veronderstelling waren dat hun Rabbi niet over het water zou lopen. Het is echter essentieel dat deze fenomenen aanstootgevend zijn. De absurde verschijningen helpen ons namelijk om af te rekenen met de verkeerde denk kaders, en zodoende uit Limbo (ofwel Plato's grot) te ontsnappen. Denk aan Truman die door een losgeraakte spotlight beseft dat hij in een schijnwereld leeft. Een losgeraakte spotlight prikkelt Truman om zijn op onderzoek uit te gaan (Truman Show, 1998) Het christelijke verhaal staat vol met deze absurde elementen, en dit is met voorbedachte rade. De Bijbel doet een beroep op je ziel, die geen deel uitmaakt van deze wereld, maar juist daarbuiten ligt. Elk mens heeft een hongerig hart, dat verlangt naar de eeuwigheid... "Als ik in mezelf verlangens aantref die niet door iets in deze wereld kunnen worden bevredigd, dan is de enige logische verklaring dat ik voor een andere wereld gemaakt ben." - C.S. Lewis, Mere Christianity Vissers van mensen De transcendente werkelijkheid ofwel God dringt onze persoonlijke gevangenissen binnen en werpt een net uit (Psalm 146:7), waarmee we kunnen ontsnappen aan de teugels van het collectieve onbewuste (gesymboliseerd met het water of het labyrinth). Jezus doet bovendien beroep op ons om hetzelfde te doen: en vissers van mensen te worden. Het beeld van de visser, wordt duidelijk in de film Inception: waarin Cobb als visser fungeert. Cobb bevrijd Saito namelijk uit zijn persoonlijke cel (met hulp van Ariadne) door hem te herinneren aan zijn oorsprong. Net zoals de apostelen ons helpen te herinneren aan waar wij vandaan komen. Kennis vergaren is, zoals Plato beweerd, niets anders dan het herinneren van datgene wat je eigenlijk in het diepst van je wezen al wist. Op onze reis naar de oneindigheid doen we goed om naar de heiligen luisteren: Zij helpen ons herinneren aan datgene wat we ooit al beseften: dat wij een goddelijke oorsprong hebben. Hun herinneringen liggen als zaadjes verspreid in de tijd, wachtend om ontdekt te worden. Hun verhalen stippelen het pad uit naar het eeuwige. Paulus herinnerd ons aan deze oorsprong: [20] Maar wij hebben ons burgerrecht in de hemel, en van daar verwachten wij onze redder, de Heer Jezus Christus. [21] Met de kracht waarmee Hij in staat is alles aan zich te onderwerpen, zal Hij ons armzalig lichaam gelijkmaken aan zijn verheerlijkt lichaam. Filippenzen 3:20-21 (NBV) De tocht naar het eeuwige is niet zonder obstakels. Dante moest eerst door Hel en Limbo om gezuiverd te worden. Hij deed afstand van zijn zondige natuur, en kon daarmee Paradiso betreden. De Libanese dichter Khalil Gibran heeft in zijn werk "Tear and a Smile" blijk gegeven aan dit verlangen tot hereniging met het eeuwige: "And so does the spirit become separated from The greater spirit to move in the world of matter And pass as a cloud over the mountain of sorrow And the plains of joy to meet the breeze of death And return whence it came. To the ocean of Love and Beauty----to God." - Khalil Gibran Referenties David Lynch, Mulholland Drive (2001) Christopher Nolan, Inception (2010) David Lynch & Mark Frost, Twin Peaks (1990, 1991) Dante Alighieri, Divine Comedy (1321) Addendum: *In zijn boek Niet wijzen maar wenken introduceert Arie Jan Mulder de term 'kwantumtheologie'. Ik denk dat dit een goede analogie is om de 'paradoxale' taal in de Bijbel te duiden. Zoals Jezus betoogt: voor menselijke begrippen is het onmogelijk dat een kameel door het oog van een naald gaat, maar voor God is niets onmogelijk (Matteüs 19:23-30).

Tijdens covid werden veel openbare ruimtes plotseling leeg: stations, winkelcentra en hele straten. Zonder mensen verliezen deze gebouwen hun betekenis, dan zijn ze als ware 'beroofd' van hun essentie. Het lege winkelcentrum wordt een monument die verwijst naar een andere wereld, een ander tijdperk. De backrooms zijn hierin hetzelfde. Ze zijn een steeds groter groeiend monument. Zoals in een droom, of in een vervaagde herinnering, voelt het unheimlich aan. Net als bij de lege winkelcentra zien we dat in de backrooms, alle objecten losgekoppeld zijn van hun ware functie: denk aan het stopbord wat daar willekeurig staat, of de stoel waar je niet op kan zitten. Het duidt op een bepaalde zinloosheid. "Het lijkt op een vervaagde herinnering van een dorp" - Rust Cohle (True detective) De backrooms volgen dan ook geen duidelijke logische structuur of vorm: we zien dat de 'mensen' daar meerdere neuzen hebben, en tafels door de muren klippen. Iets wat je enkel zou verwachten in een AI hallucinatie. Het lijkt op een gebroken imitatie van onze eigen realiteit, een chaotische wereld, zonder regels en wetmatigheden. We zien dat de backrooms zich als een soort parasiet vastklampen aan de realiteit, zo tappen ze letterlijk de stroom af van Clark's meubel zaak (er verschijnt plots een extra schakelaar in zijn groepenkast).. Maar we zien dit parasitaire principe ook terug in het feit dat het zich lijkt te voedden met de herinneringen en identiteit van de persoon in kwestie. Zo presenteerd de backrooms een counterfeit imitatie van Clark's meubelzaak, en later ook een doppelganger van diens persoon. Het feit dat de backrooms gedijt op de herinneringen en identiteit van haar slachtoffers, maakt het ook een effectief symbool voor verval en verloedering. Het is een voorbode van de naderende dood. Net zoals een corrupte samenleving ophoudt te bestaan wanneer ze een schaduw wordt van haar vroegere zelf, en niet langer trouw blijft aan hun vroegere idealen, traditie, en historie, symboliseert ook de backrooms een verziekte wereld. De langzame afbraak van identiteit, leidt er uiteindelijk toe dat zij niets meer van betekenis voorsteld. Alleen een vormloze leegte en chaos. In veel opzichten bedient de backrooms ons met een adequate analogie voor het bijbelverhaal van de zondeval. De zondeval staat immers symbool voor regressie, een terugkeer naar een woeste en ledige wereld. Een wereld, voorafgaand aan de schepping, en hemelse ordening: "En de aarde was woest en ledig, en duisternis was op den afgrond; en de Geest Gods zweefde op de wateren." - Genesis 1:2 In Genesis lezen we dat de slang die het hof van Eden binnendringt in zekere zin een vertegenwoordiger is van deze archaïsche werkelijkheid, de tegenhanger van het paradijs. Net als de oervloed of de vormeloze leegte is ook de slang zelf moeilijk vast te pinnen op één vaste vorm. Met zijn lange, lenige lichaam kan hij zich in allerlei houdingen en vormen bewegen. De verleiding van de backrooms = verleiding van de Slang We zien dat net als de Slang, de Backrooms de harten van mensen probeert te winnen: want al vroeg in de film zien we dat Clark op een kamer met een troon stuit. Het is alsof de Backrooms hem uitnodigt om hier plaats te nemen. Ongeacht of dit bewust was of niet, Clark maakt de backrooms tot zijn 'thuis'. Hij heeft het gevoel dat hij door de Backrooms weer de regie in handen heeft - hier is hij de wereld te rijk. Clark treft een troon aan in een van de kamers uit de backrooms Later in de film leren we dat Clark de backrooms ziet als de ideale gelegenheid om zijn verlangen om architect te worden eindelijk te verwezenlijken. Op vergelijkbare wijze belooft de slang in Genesis dat de mens als een god zal worden wanneer het van de vrucht van de boom van goed & kwaad eet. Net als Clark, valt ook Adam ten prooi aan deze belofte tot macht verrijking. God wilde delen in zijn glorie, juist al te graag. Daarom heeft hij ook ons gemaakt in zijn evenbeeld. Maar Adam ging aan zijn roeping voorbij door de macht zelf op te eisen. God belooft ons in Genesis dat wij mogen deelnemen aan zijn scheppingswerk - maar wel op de juiste plaats - dienstbaar aan een hoger ideaal (God's plan) - niet enkel om de eigen wensen te vervullen. Door van de vrucht te eten, zonder Gods toestemming, zet de mens haar eigen verval in gang. De Verslindende Slang De slang bij de boom van Goed en Kwaad Belangrijk om te begrijpen is ook dat zowel de Slang als de Backrooms er niet op uit zijn om de macht van mensen te vergroten. Nee, in eerste plaats is hun intentie altijd al geweest om hun 'gastheer' te consumeren. Het eindstadium voor de mens is daarom altijd de dood. Als je het verslag in Genesis aandachtig leest, dan zul je zien dat de slang dit doel ook daadwerkelijk bereikt. Wanneer God de slang straft, zegt Hij dat de slang stof zal eten (door hem zijn poten af te nemen), maar wanneer Hij de mens straft, zegt Hij: dat we tot stof zullen wederkeren. "Tot de dag van je dood zul je zwetend het land bewerken om te kunnen leven. Dan zal je lichaam vergaan tot het stof van de aarde. Want uit stof ben je gemaakt en tot stof zul je weer worden." - Genesis 3:19 (HTB) Zo krijgt de slang uiteindelijk precies wat hij wil: eenmaal begraven in het stof vallen wij hem ten prooi. De slang voert de mens zijn eigen wereld binnen. Blootgesteld aan de elementen vergaat geleidelijk het lichaam; het gelaat verdwijnt en onze identitieke kenmerken vervagen. In die zin verwijst de dood, op microniveau, misschien wel naar dezelfde woeste en ledige werkelijkheid die aan de schepping voorafging en waarvan de slang in zekere zin een vertegenwoordiger is. De dood is dan niet slechts het einde van het leven, maar ook een (tijdelijke) terugkeer naar de vormeloosheid waaruit God ooit orde en leven schiep. De kleur geel De backrooms worden gekenmerkt door hun karakteristieke, pisgele kleur. Geel wordt in de kunst en literatuur vaak geassocieerd met verval, ziekte en decadentie. Het is niet het warme geel van zonlicht, maar het vale geel van ziekte: de kleur van een geelzuchtige huid, van bederf en ontbinding. Opmerkelijk genoeg noemt de Bijbel, buiten het scheppingsverhaal, nog een andere giftige vrucht die een gelige kleur heeft en eveneens symbool staat voor verval, namelijk: de kolokwint bij Elisa's profetenschool uit 2 Koningen 4. Vanwege haar aantrekkelijke uiterlijk wordt zij gemakkelijk aangezien voor een eetbare vrucht, terwijl zij in werkelijkheid dodelijk is. Net zoals de backrooms aantrekkelijk oogt voor Clark, maar uiteindelijk ook dodelijk is. Verlies van collectieve herinnering In het verhaal van de kolokwint is het nota bene een profeet van God die de vrucht plukt. Iemand waarvan je dus eigenlijk zou verwachten dat hij de nodige kennis zou hebben om de goede- van de kwade vruchten te onderscheiden. "[38] Elisa ging terug naar Gilgal. Er heerste in die tijd weer hongersnood in het land. Toen hij een keer met de leden van de profetengemeenschap bijeen zat, droeg hij zijn knecht op een grote kookpot op het vuur te zetten en een warm gerecht voor hen te bereiden. [39] Een van de profeten ging buiten eetbare planten zoeken. Hij vond een wilde kruipplant, een kolokwint, en plukte daarvan zo veel vruchten als hij in zijn kleed kon meedragen. Toen hij terugkwam sneed hij de vruchten in stukjes en deed ze door het gerecht in de pot; ze wisten namelijk niet wat het was. [40] Het gerecht werd rondgediend, en zodra ze ervan proefden schreeuwden ze uit: ‘Godsman, de dood zit in de pot!’ Ze konden geen hap door hun keel krijgen." 2 Koningen 4 (NBV) Een belangrijke context, die bij deze lezing niet mag ontbreken: is dat de profeet wel degelijk had kunnen weten dat deze vruchten giftig waren. Kolokwinten werden immers afgebeeld op de muren van de tempel als siervruchten. Wie regelmatig in de tempel kwam, had dus kunnen weten dat deze vruchten niet bedoeld waren om te eten. Zelfs in de volksmond werd ervoor gewaarschuwd: ze stonden bekend als de 'appels van Sodom' (Sodom symboliseert een onreine, decadente samenleving (Genesis 18-19)). Het feit dat de profeet hieraan voorbij gaat symboliseert dus dat de profeet eerder af ging op zijn zintuigen i.p.v. beroep te doen van de geestelijke kennis die hij vanuit traditie en tempeldienst had ontvangen. De kolokwint lijkt een beetje op een meloen, maar is in tegenstelling tot deze vrucht bitter & zelfs dodelijk Juist het feit dat de profeet geen beroep doet op die collectieve herinnering (de overgeleverde wijsheid die hun had kunnen leren dat de vrucht dodelijk was) wijst op geestelijk verval. De historische identiteit begint te vervagen en de verbinding met de traditie raakt verloren. Ook vandaag de dag laten wij ons nog veelal leiden door onze zintuigen. Wij voedden ons al te gemakkelijk met de ogenschijnlijk aantrekkelijke vruchten - carrière, rijkdom, macht, drank of ander genot - die op het eerste gezicht veel beloven, maar uiteindelijk giftig zijn voor ons. Elisa strooit uiteindelijk meel in de maaltijd, waardoor het gif wordt geneutraliseerd (2 Koningen 4:40). Vanuit christelijk perspectief kan dit worden gelezen als een voorafschaduwing van Christus, die zegt: "Ik ben het brood des levens" (Johannes 6:48). Zoals het meel de dood uit de maaltijd wegneemt, zo is het uiteindelijk Christus alleen die de geestelijke honger van de mens kan stillen en leven kan geven. The Yellow king We zien de kleur geel ook terugkomen bij Robert W. Chambers - die 'The King in Yellow' schreef, geïnspireerd door de Decadente Beweging (eind 19e eeuw), wat later in verschillende media wordt overgenomen (met name: Lovecraft en later True Detective). De koning is een soort kosmische entiteit die functioneert als een cognitief virus. De backrooms toont parallelen met dit verhaal. The backrooms vertoont parallelen met het motief van "the king in Yellow". Een boek van Robert W. Chambers, en eveneens later verwerkt in Lovecraft & True detective De Yellow king exploiteerd de onbegrensde nieuwsgierigheid, creativiteit en menselijk intellect om zich aan ons te binden. Eenmaal geïnfecteerd, raken de slachtoffers bezeten door obsessief gedrag (dit zien we ook bij Clark gebeuren) en wordt hun psyche zodoende langzaam maar zeker verteerd, net zoals we Clark zien radicaliseren. Uiteindelijk verliest het slachtoffer alle zelfbeschikking - en onderwerpt het zich aan de 'Yellow King'. In het werk van Chambers gebeurt dit via een monsterlijke 'poortwachter' die de slachtoffers van de Yellow King diens koninkrijk laat binnentreden. In de backrooms zien we op soortgelijke wijze dat Clark zicht onderwerpt aan een diennaar van de backrooms : eentje die overigens zijn gelaat deelt: de monsterlijke Kapitein Clark. Radicalisering van Clark Waarom was het voor Clark zo gemakkelijk om zijn eigen wereld achter zich te laten? Die vraag houdt me al een tijd bezig. Ik denk dat het antwoord ligt in het feit dat Clark al lang vóór zijn ontmoeting met de backrooms geïsoleerd leefde. Hij had nauwelijks betekenisvolle relaties; geen hechte familie of vrienden die hem nog werkelijk konden bereiken. Hij had uiteindelijk alleen nog zichzelf. Juist die eenzaamheid maakte het eenvoudig om zich steeds verder van de werkelijkheid af te zonderen Zoals uit de gesprekken met zijn psycholoog blijkt, vertoonde Clark bovendien narcistische trekken. Hij projecteerde zijn eigen tekortkomingen voortdurend op anderen, en vooral op zijn vrouw. In zekere zin leefde hij al in een door hemzelf geconstrueerde werkelijkheid, waarin hij nooit werkelijk verantwoordelijkheid hoefde te nemen. Zijn vervreemding begon dus niet bij de backrooms; die was al veel eerder ingezet. De backrooms gaven slechts een fysieke vorm aan een proces dat innerlijk al gaande was. In de backrooms, kon Clark eindelijk zijn wil opleggen zonder dat iemand er tussen kwam. Mensen, met hun eigen verlangens, emoties en weerstand, stonden hem niet langer in de weg. Misschien schuilt daarin juist de verleiding van de backrooms: die onbegrensde vrijheid om je eigen wil uit te voeren. De figuren die in de backrooms rondlopen hebben geen eigen gedachten, geen gevoelens, geen geschiedenis en tonen geen verzet. Wanneer Clark zijn psycholoog ontvoert voor het diner, bereidt hij een maaltijd uit stukken van deze aanwezige 'figuren' – of beter gezegd: de lege omhulsels van mensen. Ze zijn losgemaakt van hun roeping, geschiedenis, hun relaties en hun oorspronkelijke drijfveren en doelen. De mens als product In de serie Severance, zien we dat de werknemers compleet worden afgesneden van hun persoonlijk leven buiten werk (vanwege bedrijfsgeheimen). Zodat er een nieuwe persoonlijkheid ontstaat op de werkvloer - deze schone lei wordt gebruikt om de ideale werknemer te vormen Een vergelijkbaar idee vinden we terug in de serie Severance. Ook daar wordt de mens losgemaakt van zijn persoonlijk leven, herinneringen, hobbys, waardoor hij verandert in een kneedbaar sjabloon, een perfecte werknemer (die zijn prive-leven volledig thuislaat). De kantoorruimtes in Severance doen mij ook denken aan de backrooms: liminale en tijdloze ruimtes. Ze voelen als een tussenwereld, alsof het leven er tijdelijk is opgeschort. Ook in deze serie zien we de gevolgen die het heeft als mensen worden afgesneden van hun verleden. De culturele, religieuze en politieke context – de draden die onze identiteit bijeenhouden – worden doorgesneden. Wat overblijft is een mens die niet langer wordt gezien als persoon, maar als een 'grondstof'. In de backrooms film wordt dat letterlijk verbeeld: Clark ziet de bewoners van de backrooms niet als mensen, maar als product. Zij zijn voor hem gereduceerd tot verbruiksartikelen, lege hulzen zonder intrinsieke waarde. De ultieme vorm van vervreemding is bereikt wanneer men de ander niet langer als een medemens ziet, maar als een sub-mens, een object dat geconsumeerd kan worden. Kritiek op het trans-humanisme Clark kan nu eindelijk zijn eigen wil volledig manifesteren. In zekere zin doet dit denken aan een Nietzscheaanse interpretatie van zelfverwerkelijking: het individu dat zich losmaakt van bestaande grenzen en zijn eigen werkelijkheid schept. Het is de klassieke Luciferiaanse verleiding: de mens die zichzelf wil verheffen tot iets goddelijks, die zijn beperkingen achter zich wil laten en een soort Übermensch probeert te worden. Maar de vraag is: wat verliezen we in het proces waarin we proberen boven onszelf uit te stijgen? Het antwoord is dat we mogelijk juist datgene verliezen wat ons mens maakt. Vanuit een technologische invalshoek krijgt dit idee een andere vorm. Clark kan eindelijk de architect worden die hij altijd wilde zijn: hij kan bouwen zonder beperkingen, zonder rekening te hoeven houden met anderen. Hij kan zijn ideale wereld creëren. Maar juist daarin schuilt de tragedie. Een wereld die volledig aan één individu onderworpen is, wordt uiteindelijk een wereld zonder echte menselijke relaties. Dit sluit aan bij bredere hedendaagse discussies rondom het transhumanisme. Sommige invloedrijke figuren uit de technologiesector, onder wie Elon Musk en Peter Thiel, hebben zich uitgesproken over het gebruik van technologie om de biologische beperkingen van de mens te overstijgen. Denk bijvoorbeeld aan bionische prothesen of hersenimplantaten, zoals Neuralink, die menselijke vermogens zouden kunnen uitbreiden. In zekere zin zijn wij al gedeeltelijk verweven met technologie; onze afhankelijkheid van smartphones, algoritmes en digitale systemen heeft onze manier van leven fundamenteel veranderd. De vraag is echter wat er gebeurt wanneer deze technologische vooruitgang niet alleen onze mogelijkheden uitbreidt, maar ons ook verder verwijdert van onze sociale context, historische werkelijkheid, ons lichaam. Ook daarin klinkt de belofte van de slang door: "jullie zullen als God zijn." Het is de verleiding om onze menselijke beperkingen achter ons te laten en een hogere staat van bestaan te bereiken. Tegelijkertijd zien we al vormen van vervreemding ontstaan. We besteden steeds meer van ons leven in neppe virtuele ruimtes, laten technologie steeds vaker voor ons denken (ChatGPT) en gebruiken systemen zoals kunstmatige intelligentie om te communiceren, te creëren of zelfs om belangrijke keuzes voor ons te maken. De vraag wordt dan: Als we steeds meer aspecten van ons mens-zijn uitbesteden, wat blijft er dan uiteindelijk over? Een imitatie? Antidote tegen geestelijke verval De antidote tegen geestelijk verval is het vasthouden aan onze identiteit, cultuur, tradities. We dienen de herinnering aan onze menselijkheid te bewaren. Een interessant Bijbels voorbeeld hiervan vinden we in het verhaal van de Ark van Noach. Wanneer de mensheid ontspoort en geweld en corruptie de wereld vullen, blijft Noach leven volgens Gods ingestelde orde. De ark wordt zo een kleine representatie van de oorspronkelijke scheppingsorde: een beschermde 'bubbel' waarin leven, gemeenschap en harmonie worden bewaard te midden van een chaotische wereld. Wanneer de wereld ontspoort, zorgt God er door Noach's Ark voor dat de waarheid & hemelse orde zoals God het bedoelt had bewaard blijft voor de toekomst. De ark kan worden gezien als een soort microkosmos: een plek waar de herinnering aan een betere vorm van mens-zijn behouden blijft terwijl de wereld daarbuiten verloedert ( en later met de zondvloed bedekt wordt). Dit patroon zien we vaker terug in de geschiedenis. Wanneer grote beschavingen veranderen of instorten, ontstaan er soms kleine gemeenschappen die de herinnering aan een cultuur bewaren. Zo wisten de Grieken bijvoorbeeld hun identiteit gedeeltelijk te behouden tijdens de opkomst van het Romeinse Rijk. Hun goden, mythen en verhalen – deels te danken aan schrijvers als Homerus - bleven bestaan en werden uiteindelijk opgenomen in de Romeinse cultuur. Verhalen zijn daarmee meer dan slechts herinneringen aan het verleden. Ze functioneren als dragers van identiteit. Ze bewaren wat een mens of gemeenschap is, zodat deze niet volledig wordt opgeslokt door de chaos eromheen. Net zoals de ark de herinnering aan Gods scheppingsorde bewaart, bewaren onze verhalen de herinnering aan wat het betekent om mens te zijn. De Ark bewaard de waarheid en identiteit Door de geschiedenis heen zijn er meerdere momenten geweest waarop een beschaving ten einde komt. Wanneer een samenleving haar collectieve geheugen en identiteit verliest, raakt zij haar fundament kwijt. Ook vandaag zien we hoe bepaalde collectieve herinneringen langzaam vervagen. De herinnering aan de Tweede Wereldoorlog, bijvoorbeeld, wordt steeds zwakker naarmate de generaties die deze gebeurtenissen zelf hebben meegemaakt verdwijnen. Dit laat zien hoe kwetsbaar collectief geheugen is. Toch is juist dat geheugen een van de belangrijkste bronnen waaruit wij onze identiteit en wijsheid ontlenen. Zonder herinnering riskeren we dat we wederom dezelfde fouten maken (en wederom van de giftige kolokwint vrucht eten ). Juist om te voorkomen dat we dezelfde misstap begaan, hebben we een "ark" nodig: een plaats waar waarheid wordt bewaard en doorgegeven, voor de huidige generatie en de vele generaties die nog komen zullen. Wanneer er een vloed komt van misinformatie, vervorming, AI-slop en leugens, is het noodzaak dat we een afgebakende ruimte hebben waar de herinnering/ de waarheid en identiteit bewaard blijft. Maria bewaard de Logos (het Woord dat vlees werd) in haar lichaam. Net als de Ark van Verbond eerder de 10 geboden bewaarde Het volk Israel bewaarde zijn meest kostbare bezit - Gods Woord - in de Ark van het verbond. In dit geval betrof het de Tien Geboden, die richting geven aan hoe zij in de schepping diende te leven. De tien geboden waren door God ingegeven: het is Zijn woord, de Logos, die wordt geborgen in de ark. In het Nieuwe Testament wordt Maria symbolisch met dit beeld verbonden: zoals de Ark van het Verbond de aanwezigheid van Gods Woord droeg, zo draagt Maria Gods Woord zelf in haar lichaam. Zij draagt immers Christus, die wordt omschreven als het levende woord (Want Gods' woord werd vlees, zo lezen we in Johannes 1:1). Misschien is het daarom geen toeval dat de psycholoog in Backrooms Dr. Mary Kline heet. Net als Maria draagt zij symbolisch iets van die heilzame waarheid met zich mee. Wanneer zij de backrooms binnentreedt, verliest zij nooit haar verbinding met de werkelijkheid (die herinnering houdt zij in leven). Zij bezwijkt niet voor de verleiding van de vaal-gele backrooms en blijft vasthouden aan de waarheid in haar hart. Misschien is dat precies waarom de poortwachter Kapitein-Clark haar als een bedreiging ervaart. In tegenstelling tot Clark, die uiteindelijk een soort verbond aangaat met zijn groteske dubbelganger, wordt Mary onmiddellijk gezien als vijandig. Daarin lijkt haar rol ook op die van Ariadne in het verhaal van het labyrint. Evenals Ariadne, biedt Mary aan Clark de gouden garen, een 'lifeline', die hem uit het doolhof kan leiden. Die draad is de waarheid: zij confronteert hem met het feit dat hij niet slechts slachtoffer is van de maatschappij, of van zijn vrouw, maar dat hij ook wel degelijk de architect is van zijn eigen ondergang. Clark is echter niet bereid om verantwoordelijkheid te nemen. Hij is niet bereidt te veranderen. Hij houdt vast aan het idee dat zijn vervreemding nou eenmaal onderdeel is van wie hij is: "ik ben nu eenmaal zo gebouwd." (im just wired that way) De hellevaart: Afdaling naar de onderwereld Op een dieper theologisch niveau weerspiegelt dit het verhaal van Christus, die zelf afdaalde naar de onderwereld om de mens te bevrijden van de dood en verdere corruptie. Door zijn nederdaling naar het dodenrijk, Hades – de hellevaart – betreedt Christus de plaats waar de mens geketend is aan dodenboeien. Volgens de oude christelijke traditie breekt Hij de poorten van het dodenrijk open en eist Hij de zielen van zijn volk terug: Adam, Eva en de mensheid die door de zonde waren 'gescheiden' van God. Dit motief vinden we ook terug in de woorden van Jona: "Ik daalde af tot de grondvesten van de bergen; de aarde sloot haar grendels voor altijd achter mij. Maar U, HEER mijn God, hebt mijn leven uit de groeve omhooggetrokken." (Jona 2:7) Christus herstelt wat bij Adam verloren ging. Hij herstelt de verbroken relatie tussen hemel en aarde en brengt de mens terug naar zijn ware roeping. Waar de slang de mens verleidde om los van God zelf goddelijk te worden, brengt Christus de mens juist weer terug naar God. Hij baant de weg voor ons tot het hemels koninkrijk. Jezus daalt af naar Hades om de mensen te bevrijden van de dodenboeien. (The valley of tears, Gustave Dore) De Doppelganger Als Dr. Mary Klein het engeltje op Clarks schouder vertegenwoordigt, dan wordt de tegenovergestelde kracht belichaamd door Captain Clark, het "duiveltje" dat hem verleidt. Captain Clark is geen gewone antagonist, maar een doppelganger die door de backrooms wordt opgedient. Hij is gebaseerd op een figuur die Clark zelf ooit heeft gecreëerd voor een reclame, maar de backrooms verdraaien deze herinnering tot een groteske imitatie. Een soort counterfeit mens (symbolisch vergelijkbaar met de nefilim uit Genesis 6), een gecorrumpeerde beeld van de mens zoals die door God bedoeld was. Het produceren van verwrongen representaties van personen lijkt een fundamentele kwaliteit van de backrooms. Het is in dit geval een weerspiegeling van de schaduwkant van Clark. In Jungiaanse zin is de schaduw het onbekende of onderdrukte deel van de persoonlijkheid: eigenschappen, verlangens en impulsen die iemand normaliter liever niet toont, of niet onder ogen wil zien. De backrooms geven deze verborgen aspecten letterlijk een gezicht. Daarin vertonen de backrooms overeenkomsten met de mistwereld uit de game-serie Silent Hill. Ook daar worden de monsters niet willekeurig gevormd, maar lijken zij voort te komen uit de innerlijke angsten, schuldgevoelens en onderdrukte verlangens van de personages die in deze mist verkeren. De buitenwereld wordt een projectie van de innerlijke wereld: het landschap zelf wordt een spiegel van de ziel. Een vergelijkbaar motief zien we in Twin Peaks, wanneer detective Cooper tijdens zijn reis door de Waiting Room (eveneens een liminale ruimte zoals de backrooms) geconfronteerd wordt met een kwaadaardige dubbelganger van zichzelf. Deze schaduwversie is niet slechts een kopie, maar een verdraaiing: een sinistere tweeling die zijn plaats probeert in te nemen. De doppelganger wordt daarmee het symbool van een identiteit die losraakt van haar oorsprong en uiteindelijk de oorspronkelijke persoon dreigt te vervangen. In de waiting room treft FBI-agent Dale Cooper zijn schaduwversie (Twin Peaks) De amorphus globosus Het principe van de parasitaire dubbelganger zien we niet alleen terug in fictie, maar ook in de natuur. Bij runderen komt soms een opmerkelijk verschijnsel voor: naast een normaal kalf kan er een amorphus globosus ontstaan. Dit is een misvormde, parasitaire massa van weefsel die tijdens de zwangerschap ontstaat en middelen onttrekt aan de ontwikkeling van het echte kalf. Het lijkt bijna op een sinistere tweeling die naast het ware leven ontstaat, maar uiteindelijk slechts een lege imitatie is: een lichaam zonder de organen die nodig zijn voor zelfstandig leven. Op een vergelijkbare manier lijken de wezens in de backrooms op deze amorphus globosus. . Ze zijn als een spiegelbeeld dat de vorm van het origineel heeft overgenomen, maar de essentie (of bezieling) mist. Het is net als het fenomeen van de verlaten winkelcentra in Covid (de deadmalls), consumenten zijn een belangrijk onderdeel van haar essentie. Carl Jung betrekt het 'schaduw'-principe vooral op het psychologische niveau: een onverwerkt trauma uit de kindertijd kan bijvoorbeeld later bindingsangst, verlatingsangst of andere toxische en dwangmatige patronen teweegbrengen. Opgekropte woede of onverwerkte pijn kan geheel plotseling in ons de overhand krijgen, als we deze gebreken in onszelf niet willen erkennen. De Doop In het christendom geloven wij dat God ons wil bevrijden van de last van trauma's, persoonlijk falen, zonde. In de doop wordt dit proces symbolisch zichtbaar: de mens daalt met Christus af in de dood, waarbij de oude zelf - de mens die gevangen zit in zonde, schuld en vervreemding - wordt begraven. Vervolgens staat hij op in een nieuw leven. De doop verwijst daarmee naar een breuk met datgene wat ons gevangenhoudt: de schaduwkanten van onze persoonlijkheid die ons anders blijven achtervolgen. Met de doop doen wij afstand van ons oude bestaan waar we nog in duisternis leefde, en staan we op in nieuw leven met Christus. In de backrooms zien we dat Dr. Mary Klein in zekere zin dit christelijke pad bewandelt. Zij herkent dat de backrooms een valse werkelijkheid zijn: een lege vrucht die misschien aantrekkelijk lijkt, maar uiteindelijk enkel de dood voortbrengt. Waar Clark de belofte van de backrooms omarmt, begrijpt Mary dat zij eruit moet ontsnappen. We zien dat de steen van Mary (wat waarschijnlijk symbool staat voor de psychische last die ze meedraagt uit haar jeugd) uiteindelijk verbrijzeld in gevecht met het schaduw gestalte Captain Clark. Dit illustreert denk ik dat ze niet langer gevangen zit in haar oude identiteit, maar bereidt is om te groeien. Clark daarentegen ondergaat deze transformatie niet. Hij weigert verantwoordelijkheid te nemen voor zijn keuzes en verschuilt zich achter zijn eigen verklaring: "ik zit nu eenmaal zo in elkaar." (I'm just wired that way') Hij weigert de negatieve kanten van zijn persoonlijkheid onder ogen te zien en wordt daarom slachtoffer van zijn schaduw. Aan het eind van de film wordt hij ook letterlijk opgegeten door zijn tegenhanger. Het verschil tussen hen is uiteindelijk dus niet dat één van hen geen gebrokenheid kent en de ander wel. Het verschil is dat Mary bereid is haar gebrokenheid onder ogen te zien en zich ervan wil laten bevrijden, terwijl Clark ervoor kiest erin te blijven wonen. Dit doet mij denken aan deze tekst uit Johannes: "Dit is het oordeel: dat het licht in de wereld gekomen is en de mensen de duisternis liever hebben gehad dan het licht, omdat hun werken boos waren. Maar wie de waarheid doet, gaat tot het licht, opdat van zijn werken blijkt dat zij in God verricht zijn."(Johannes 3:19-21 Conclusie De film van de backrooms dient als een krachtige metafoor voor de verleiding van de verboden vrucht die we ook in Genesis aantreffen. Het illustreert geestelijk alsook lichamelijk verval, want je vergiftigd jezelf ermee. Christus is de ultieme antidote voor deze giftige vrucht: Hij is het levende Woord dat werkelijk leven schenkt. Zoals Elisa meel in de giftige maaltijd wierp om het kwaad te neutraliseren, zo overwint Christus de vergiftiging van de wereld, door zichzelf te geven als bron van nieuw leven. Christus herstelt wat door de slang werd vergiftigd en brengt de mens terug naar zijn ware roeping. De mens begrijpt zichzelf immers pas in zijn volledigheid wanneer hij zichzelf ziet in relatie tot zijn Schepper, door Christus heen, en zich verbind met zijn naasten. Daarom moeten wij de geloofstraditie in ere houden, en alle daaraan verbonden collectieve herinnering dragen in ons hart. 'Mogen liefdevolle vriendschap en trouw je niet verlaten. Bind ze om je hals, schrijf ze op de tafel van je hart, ' (Spreuken 3:3) Zoals de Ark van het Verbond de geboden van God (de stenen tafelen) met zich meedroeg, zo behoren wij het Woord te dragen in ons hart. Niet alleen om zelf bestand te zijn tegen de stormen die ons te wachten staan, maar ook om anderen te verlichten met deze waarheid: Dat er niets in de wereld is dat ons hart kan bevredigen. De talloze giftige en aanlokkelijke vruchten (het geestelijke fastfood) waar we als mensen verslaafd aan zijn geraakt, brengen ons geen voldoening. Enkel Christus - het Brood dat leven geeft - bevrijdt ons uit onze gebrokenheid. Door deel te nemen aan het avondmaal, worden wij herinnerd aan het offer wat Hij heeft gebracht om ons de vrijheid te geven. Hij is het woord des levens. Bij het avondmaal gedenken wij het offer van Christus, en voedden wij ons met Hem: het Brood des Levens (Johannes 6:35)

In mijn dagelijkse leven werk ik als onderzoeker in de gezondheidssector. Een recente ontwikkeling in het veld is de "digitale tweeling" techniek (In het Engels: Digital Twin). Men creëert hierbij een virtuele replica van een patient, om bijv. te voorspellen hoe een patient zal reageren op medicatie. De digitale tweeling wordt gebruikt om het ziekteverloop en behandelrespons van patienten te voorspellen. Het is ergens wel bizar om te beseffen dat wij met huidige technologie in staat zijn om een digitale replica te ontwikkelen. Denk aan: een mobiele health app die een voorspelmodel maakt door je beweging, medicatiegebruik, emoties en vitals bij te houden. Het klinkt haast als een metafysisch proces: de essentie van een persoon wordt gevangen in een virtuele representatie. Het is dan ook geen wonder dat wij al voorafschaduwingen vinden in de literatuur en mythologie. Om een voorbeeld te noemen: In de oude Egyptische mythologie had je de "ka" - een tastbare geestelijke dubbelganger - die alle gevoelens en herinneringen deelde met zijn tegenhanger. De 'ka' is een geestelijke tweeling van een individu. Men ontvangt de 'ka' bij de geboorte, en deze verlaat het lichaam bij de dood. Als iemand overleed bleef de 'ka' achter en nam bezit van een uitgehouwen beeld van de persoon in kwestie. Er ging met deze replica een soort vereeuwiging gepaard. Zolang er aandacht & offers aan de 'ka' geschonken werden, bleef ook de herinnering van de persoon in leven. Ik zie het in de toekomst ook nog wel gebeuren dat wij met mensen kunnen praten die al geruime tijd overleden zijn (d.m.v. chatbot/ deepfake technieken), of kunnen schaken met reeds overleden grandmasters op websites als chess.com . Zoals je begrijpt wekte de techniek van de digitale tweeling mijn interesse om meer onderzoek te doen naar het motief van de tweeling. In dit stuk hoop ik mijn bevindingen over dit fenomeen op overzichtelijke wijze te presenteren. 1. Het tweeling motief: broederschap Het verhaal van Romulus en Remus bedient ons met een raamwerk waarin wij verschillende aspecten van het tweeling motief kunnen bewonderen. Voor het geval je niet bekend bent met verhaal achter het ontstaan van Rome, even wat achtergrond informatie: Romulus en Remus werden geboren uit de maagd Rhea Silva. Zij was zwanger geraakt van de god Mars. Hun geboorte werd als een urgente dreiging beschouwt door de zittende heerser Amulius - deze had hun grootvader reeds van de troon gestoten. Zodoende beval Amulius zijn dienaren om de gebroeders te doden. Echter door een samenloop van omstandigheden (en goddelijke interventie) werd de tweeling gespaard van dit onheil. Een moeder-wolf ontfermt zich over Romulus en Remus. Omdat de tweeling in hun opvoeding veelal op elkaar gewezen waren, ontwikkelde zij een innige band. Dit beschrijft het voordeel van tweeling zijn: doordat je je hele leven met elkaar optrekt kun je elkaar ten diepste begrijpen. Je kan delen in de vreugde van de ander, maar ook in diens lasten. Romulus en Remus opgevoed door een moederwolf (Peter Paul Rubens, 1614-1616) Uiteindelijk krijgen de jongens een thuis: ze worden opgevangen door een herder. Beide nog onwetende van hun identiteit, leren zij hoe ze een schapenkudde moeten leiden. Romulus en Remus zijn als tweeling onafscheidelijk van elkaar. Wanneer Remus plots ontvoerd wordt, neemt Romulus direct het initiatief om zijn broeder uit de greep van de tiran Amulius te bevrijden. Romulus bevrijdt zijn metgezel van het noodlot. Zo ook kunnen wij een situatie inbeelden waarin een digitale tweeling ons kan redden van een noodlottig einde. Denk bijv. aan een situatie waarbij een patient in kritieke toestand verkeerd en dringend een behandeling vereist, dan is het mogelijk om via simulaties op een virtuele replica de best gepersonaliseerde therapie te voorspellen. De virtuele replica behoort altijd in dienst te staan van de patient. Gegeven die context, kun je wel stellen dat de 'digitale tweeling' de kwaliteit van leven verrijkt. De belofte is dat het ons meer regie geeft over de kwalen die zich op het lichaam manifesteren. Te beschikken over een digitale tweeling is een middel tot macht. 2. De kwade tweeling In het verhaal van Romulus en Remus komt echter ook de keerzijde van het tweeling motief aan bod. Want zodra de jongens bewust worden van hun koninklijke identiteit, worden zij vervuld met een droom om zelf een stad op te richten. Beide koesteren grootse visies die zij maar al te graag willen zien manifesteren. Er een rivaliteit tussen de twee, want ieder heeft een andere visie: ze zijn het stellig oneens over de heuvel die als basis moet dienen. Ze schakelen daarom de hulp in van de goden en vragen om een bevestiging a.d.h.v. tekenen aan de hemel. In het bijzonder vogels, want die stonden vroeger symbool voor de geestelijke entiteiten. Remus ziet 6 vogels, maar zijn broer Romulus ziet er 12. Deze twist over de heuvels, heeft denk ik een symbolische lading - de heuvels representeren de verschillende tradities die als fundament voor de samenleving dienen. Romulus en Remus vertegenwoordigen twee verschillende realiteiten die met elkaar in competitie zijn. Zij zijn de kinderen van een gepolariseerde natie. Moord op Remus en het stichten van Rome (Augstyn Mirys 1740) Romulus doodt zijn broeder in een staat van rancune, om de disharmonie te breken. Hij offert als ware zijn tweede helft op ten bate van zijn eigen succes. Vervolgens richt hij de stad Rome op aan de heuvel Palatijn. Het oprichten van een stad is een terugkerend patroon na een conflict tussen broeders: Kain richt een stad op na de dood van Abel. In het kader van de digitale tweeling, kunnen wij ons situaties in beelden waarbij het tegenbeeld ons leven zuur maakt: Bijvoorbeeld wanneer de digitale replica geen goede representatie is van de werkelijkheid en zodoende tot een verkeerde behandeling leidt. Of denk aan een data lek waardoor jouw gevoelige informatie wordt doorverkocht. Je wil als chronische zieke patient liever niet dat een verzekeringsmaatschappij jouw digitale kopie in handen krijgt. 3. Dubbelgangers en hun twisten Dubbelgangers in een parallelle realiteit (Gegenereerd m.b.v. Dall-e) Nauw verwant aan het tweeling motief ligt het fenomeen van de dubbelganger of de doppelganger. Want naast de rivaliteit tussen twee broers , zien wij dat ook dubbelgangers elkaar fysiek of verbaal te lijf kunnen gaan. Dubbelgangers tonen veel raakvlakken, al hoeven ze niet perse kloons te zijn die genetisch materiaal te delen. Dubbelgangers worden wellicht het best omschreven in het Engelse gezegde: 'two sides of the same coin'. Want hoewel zij zich beroepen op dezelfde identiteit, vertegenwoordigen zij parallelle visies (net als Romulus en Remus). Het zijn twee verschillende percepties van de realiteit die met elkaar botsen. Het is onduidelijk wiens waarheid wij moeten aannemen, als wij dat uberhaupt al willen doen. Dit brengt ons bij het volgende aspect van een dubbelganger: hij brengt mensen in verwarring. De eerste voorbeelden van dubbelgangers die tot mij komen : Volodymyr Zelensky vs Vladimir Putin: beide figuren maken aanspraak op het nalatenschap van de Rus. Beide delen de culturele erfenis van hun gezamenlijke voorouders: de zogenoemde "Rus uit Kiev", daarom zagen de Oekrainers en Russen elkaar altijd als broeders. Wilhelmus Simon Petrus (Pim) Fortuyn vs Adrianus Petrus Wilhelmus (Ad) Melkert. Beide beweren te spreken namens het gewone volk - de arbeiders. Jezus en Barabas. Beide stellen zij zich op als verlosser van de joden, en beide luisteren ze naar de namen 'Yeshua' en 'Zoon van de Vader' (de naam Barabas betekent letterlijk Zoon van de Vader). Barabas was een typisch verzetsheld die geweld gebruikte tegen de Romeinen, daarentegen veroverde Jezus het Romeinse rijk geleidelijk, en pas na zijn kruisdood. (Lees Complete Jewish bible Mattityahu 27: 16-17) Christopher Hitchens en Peter Hitchens. Broeders die elkaars tegenpolen vormen: Christopher is atheïstisch, Peter is religieus. Beide zijn zwaargewichten in het publieke debat. Johannes de doper en Johannes de apostel. Deze naamgenoten zijn beide trouw aan Jezus, maar de één staat aan het begin van Jezus prediking, de ander aan het einde. Johannes de doper kondigt Jezus komst aan, Johannes de apostel kondigt Jezus wederkomst aan in Openbaringen. 4. De goddelijke tweeling Laatst heb ik het boek: 'The Divine double' van Charles Stang gelezen [1]. In dit boek werd het beeld van de goddelijke tegenhanger gebruikt. Het idee van de goddelijke dubbel was lange tijd dominant in de Mediteraanse filosofie. Deze getuigt dat je naast jezelf, ook gebonden bent aan een goddelijke tegenhanger. Je kan het zien als jouw ideaal of - de meest zuivere vorm van jouw persoon (je ware zelf). Omdat deze ware zelf, buiten jezelf ligt, krijgt het vaak een metafysische label toegekend: denk aan ziel, of geest. In het Neoplatonisme van Plotinus uit 3e eeuw na Chr worden er twee parallele werelden geschetst: één van afspiegelingen (zichtbare wereld) en één van archetypes & patronen (onzichtbaar). In andere woorden: alles wat wij hier zien, is een benadering van de hogere ideale vorm a.k.a. de geestelijke tegenhanger. Het proces waarbij men naar dit goddelijke tegenbeeld probeert te leven, heet ook wel Theosis of Apotheosis. Het goddelijke tweeling motief herkennen wij zelfs terug in de bijbel: namelijk bij Thomas. Zijn naam betekent tweeling. Door bijbelleraren wordt gesuggereerd dat Jezus de goddelijke tegenhanger van Thomas is. Thomas spiegelt zich immers aan dit evenbeeld, hij volgt in Jezus voetstappen, net als de vele Christenen na hem. In het verlengde hiervan vinden wij in de Bijbel de notie: van de mystieke hereniging, tussen de mensheid en Christus. In Openbaringen wordt gesproken over de toekomstige bruiloft. Orthodox icoon van de ongelovige Thomas bij Jezus. Thomas is afgeleid van Didymus (Tweeling), Jezus wordt door bijbelleraren gezien als zijn goddelijke tegenhanger. De veronderstelling dat je ware identiteit buiten jezelf ligt [2], is overigens in strijd met het decadente Romanticisme dat nu zeer dominant is. Het Romanticisme beweerd dat de ware identiteit iets intrinsieks is, en dat wij ermee geboren worden, we hoeven het alleen nog tot expressie te laten komen. Men vergeet hierbij dat identiteit als los zand is. Die sterk afhankelijk is van de heersende cultuur en tijdsgeest. Dit idee is m.i. eerder een uitwas van het doorgeslagen individualisme. De zelfverzekerdheid die het Romanticisme verkoopt, vertoont overeenkomsten met de verblindende eigenwaan die wij teruglezen in de oude Griekse mythes over hybris. 4.1 Voorbeeldfiguur Net als bij Thomas kan een goddelijke tweeling ons met een voorbeeldfiguur bedienen. De kracht van dit aspect zie je terug in het succes van sociale initiatieven zoals een maatjesproject: waarbij vrijwilligers aan een hulpbehoevende persoon worden gekoppeld. Het is een soort synthetische tweeling, de vrijwilliger staat het individu bij in alledaagse situaties. De vrijwilliger fungeert als een voorbeeld figuur, en zorgt ervoor dat zijn tegenhanger weer sociaal vaardig wordt en bevordert de weerbaarheid & zelfredzaamheid van het individu. De vrijwilliger helpt hem om te bouwen aan de beste versie van zichzelf. In het kader van de digitale tweeling kunnen wij het concept van de goddelijke tweeling o.a. vertalen naar een oproep om ons zelfbeeld bij te stellen. De identiteit van de patient in kwestie, laat zich niet bepalen door zijn ziekte alleen, maar ontleent zich aan deze 'hogere' identiteit (het geestelijke ideaal). Om een voorbeeld te noemen: laten wij niet de identiteit van de patienten reduceren door te spreken over kankerpatienten maar over patienten met kanker. 5. De valse kopie: Simulacra Gerelateerd aan het tweeling motief is het idee van een parallele realiteit naast de onze. Wij herkennen dit in de goddelijke tweeling terug, waarbij wij ons willen spiegelen aan de 'verlichte' tegenhanger. Maar naast deze 'hemelse' spiegeldimensie, kun je beargumenteren dat er ook sprake is van een virtuele spiegeldimensie (de Metaverse). De digitale dubbelganger van Mark Zuckerberg in de Metaverse In deze virtuele dimensie hebben wij een avatar - een extensie van onszelf- die ons vertegenwoordigt. De identiteit op sociale media kunnen wij, naar eigen voorkeur, vormgeven: op instagram kunnen wij bijv. allerlei filters toepassen, en op twitter kunnen wij ons voordoen als morele ridders (of trollen). Dit heeft tot gevolg dat de kloof tussen onze sociale media alter-ego en ware zelf groeit. Mark Zuckerberg bouwt met zijn bedrijf Meta aan een ideale simulatie wereld, waarin wij vanuit de woonkamer de wereld in handbereik hebben. De postmoderne denker Jean Baudrillard[3] waarschuwt ons echter voor deze technologische ontwikkeling: waarbij wij kopieën maken die zich steeds verder afzonderen van de werkelijkheid. Wat betreft de digitale tweeling is het daarom belangrijk dat deze in verband staan met de werkelijkheid. Valse imitaties worden Simulacra genoemd. 5.1 Avatars in de Matrix Plato wijst op de gevaren van een verkapte werkelijkheid in zijn beroemde allegorie[4] - Plato's grot - hierin worden slaven in een grot opgevoed en zien zij hun hele leven niets anders dan de schaduwen die op de muur getekend worden. Omdat de slaven nooit de buitenwereld zien, bestaat hun notie van de werkelijkheid slechts uit dit schouwspel van schaduwen. De vraag is in hoeverre wij nog toegang hebben tot de 'waarheid' , want hoevaak laten wij ons niet voedden door wat het gepersonaliseerde algoritme ons opdient. Het meest extreme voorbeeld zien wij terug in Wachowski's The Matrix (1999)[5]. In deze film zit de mensheid - zonder het te weten - opgesloten in een valse en virtuele werkelijkheid. Zij worden door robots gebruikt als batterijen. Het motief van de 'goddelijke tweeling' wordt zichtbaar in deze film, want de protagonist heet : Thomas Anderson a.k.a. tweeling. Dankzij Morpheus (Griekse god van de dromen) maakt hij kennis met een realiteit die zijn eigen werkelijkheid overstijgt. De protagonist spiegelt zich vervolgens aan zijn verlichte/ goddelijke evenbeeld Neo a.k.a. 'The One'. Thomas Anderson moet kiezen tussen twee realiteiten: de echte- of de dromenwereld. Hij kiest voor de rode pil en verwerpt de Matrix. Thomas spiegelt zich nu aan zijn tweede helft - zijn 'goddelijke' tegenhanger Neo (The Matrix, 1999). 6. Conclusie Voorafgaand aan de start van mijn bescheiden onderzoek aangaande het 'tweeling' motief, had ik niet verwacht dat dit zo veel verschillende concepten aan het licht zou brengen. Op basis van de inzichten uit de filosofie en mythologie kan ik concluderen dat er zowel voor- als nadelen te benoemen zijn voor het gebruik van de digitale tweeling technologie. Het kan enerzijds onze gezondheid verbeteren, maar anderzijds kan de virtuele kloon ook in strijd zijn met onze eigen levenskwaliteit en identiteit. Zeker als het geen goede representatie is van de werkelijkheid. Verder is het goed om ons zelfbeeld niet volledig te laten beinvloeden door onze avatar - de digitale vertegenwoordiger. Integendeel, het idee van de goddelijke tweeling, benadrukt dat er een betere en hemelse identiteit is. Het streven is om meer en meer op onze goddelijke dubbelganger te lijken. Tot slot, wil ik nog ff kwijt dat ik in dit artikel bewust een aantal zaken achterwege heb gelaten. Anders werd het artikel te lang. Denk aan: kloons (zoals uit de film 'The Prestige'), dualisme (Tao, Yin/Yang), of specifieke relevante mythes (zoals Narcissus, Castor en Pollux). Misschien dat ik een aantal thema's later nog eens aankaart. 7. Leesmateriaal Charles M, Stang. Our Divine Double 7 maart 2016 John Vervaeke, Ep. 48 - Awakening from the Meaning Crisis - Corbin and the Divine Double. 13 dec 2019 Link: https://www.meaningcrisis.co/ep-48-awakening-from-the-meaning-crisis-corbin-and-the-divine-double/ Jean Baudrillard, Simulacres et Simulation 1981 Plato's republic, 380 v. Chr. Wachowski's The Matrix uit 1999

Het belangrijkste mysterie die de mens teistert: is de eindigheid van zijn bestaan. In de wetenschap zien wij dat er veel inspanning wordt verricht om de dood te omzeilen. Walt Disney - de maker van Mickey Mouse - heeft zichzelf ingevroren met de hoop later weer tot leven gewekt te worden. Hoewel religie in ons leven steeds minder een rol speelt, heeft het idee van wederopstanding of leven na de dood ons altijd doen fascineren. Walt Disney heeft zichzelf na zijn dood laten invriezen, met de hoop om later weer tot leven te worden gewekt. Helaas laat de Bijbel m.b.t. tot de Dood ook te wensen over. Het is onduidelijk hoe de wederopstanding zich precies gaat ontvouwen. Het is naar alle waarschijnlijkheid één van de laatste mysteries die geopenbaard zal worden. Toch wil ik in deze blog speculeren over de onderliggende werking en de betekenis van de wederopstanding. Mijn eerste gedachte hierover, is dat de wederopstanding enkel mogelijk is door het offer wat eraan voorafgaat. De Bijbel getuigt er immers regelmatig van dat het brengen van offers - door iets van jezelf op te geven - juist tot leven kan leidden. In de brief van Paulus aan de Romeinen (hoofdstuk 8:13) staat het volgende: "Want als u naar het vlees leeft, zult u sterven. Als u echter door de Geest de daden van het lichaam doodt, zult u leven" Zoals je kan lezen geeft Paulus ons de eerste aanwijzing: je moet aan jezelf sterven, om vervolgens te kunnen leven. Maar wat bedoelt hij hier precies mee? Het lijkt op het eerste gezicht een contradictie! Het offer dat leven geeft Gelukkig treffen wij in de film Tenet (2020) van Christopher Nolan een handige analogie aan. Hier zien wij heel concreet hoe een offer leven kan brengen. De film draait om de 'Protagonist' die de wereld moet redden uit de handen van Andrei Sator - een Russische oligarch die communiceert met de toekomst. Sator is terminaal ziek, er is hem weinig tijd gegund. Hij is wrokkig en bereid om niet alleen zichzelf, maar de hele wereld aan haar ondergang te helpen in een laatste daad van onheil - om te laten zien dat hij nog wel degelijk de touwtjes in handen heeft. Hij is als een soort duivel die de gehele mensheid wil meeslepen in zijn ellende. Om het duivelse plan te dwarsbomen verzameld de Protagonist mensen om zich heen, waaronder Neil en Ives. Verder bedenkt hij een strategie genaamd de "temporal pincer movement" die berust op zogeheten "tijdsinversies" (Je begrijpt dit beter als je de film hebt gezien). De missie verloopt niet geheel zoals verwacht en Neil staat uiteindelijk voor een onmogelijke taak die hij niet kan overleven. De Protagonist beseft dit ongelukkige feit en probeert Neil te overtuigen om zijn pad te staken. Maar Neil laat zich niet tegenhouden, hij weet dat er geen andere mogelijkheid is om de missie te behalen & de wereld te redden. De Protagonist moet Neil opgeven. Neil kiest voor een zelfopoffernede daad om de realiteit te redden (Christopher Nolan - Tenet, 2020) Om de werkelijkheid te redden offert Neil zichzelf op in een onbaatzuchtige daad (contrast dit met de zelfzuchtige Sator). Later blijkt dat er sprake is van een tijdslus: Neil red niet alleen de wereld, maar hij red ook het leven van zijn 'toekomstige' zelf. In een absolute plot twist, blijkt namelijk dat Neil de Protagonist al veel langer kent doordat ze een bloeiende vriendschap hebben in de toekomst. Neil is later terug gereisd in het verleden om de Protagonist bij te staan in zijn missie. Kortom, de uiteindelijk overwinning is onlosmakelijk verbonden met Neils' zelf-opoffering. De Protagonist zou Neil nooit ontmoet hebben als de missie gefaald had, hij moest hem dus wel loslaten. Dit verhaal vertoont parallelen met de uitlevering van Jezus: waarin Petrus wil voorkomen dat zijn Rabbi zal sterven aan het kruis. Het offer van Neil brengt hem leven in de toekomst. Evenzo opent Jezus' offer de weg tot de wederopstanding. Het is de kracht van zelfopofferende liefde die de wereld bijeenhoudt, en - ironsich genoeg - leven mogelijk maakt voor Neil in de toekomst. Daarom bepleit Paulus: Je moet aan jezelf sterven (aardse dingen opgeven), om jezelf te redden. Neil fungeert in dit verhaal als de gelovige martelaar. De martelaars begrepen het mysterie: dat je een eventuele vroege dood (bijv door vervolging) niet hoeft te vrezen - want juist wanneer je sterft voordat je sterft (*behoort te sterven) zal je het eeuwige leven verkrijgen. 'Death is the golden key that opens the palace of eternity' - John Milton Sterven aan jezelf Sterven aan jezelf is pijnlijk - dat ondervond Sator. Het betekent dat je dingen moet opgeven waar je vertrouwd aan bent geraakt - macht, rijkdom, plezier, genot, vriendschappen. Sator is verbitterd, want hij kan de aardse dingen maar moeillijk loslaten. In het verhaal van Tenet is hij de absolute tegenpool van Neil. Beide figuren weten namelijk dat zij de dood tegemoet gaan, maar beiden vertonen een andere houding. Sator is terminaal ziek. Hij heeft als laatste wens, de complete wereld met zich mee te trekken in zijn miserabele ondergang Sator is zelfzuchtig, hij neemt het liefst iedereen mee in zijn dood. Want alles draait om hem. Hij is als een zwart gat - die maar al te graag de gehele mensheid in zijn ellende meeneemt. Neil daarentegen tracht de mensheid te redden in een daad van liefde, zonder dat hij ooit lof voor deze heldendaad zou krijgen: 'De wereld zal nooit te weten komen wat er zich had kunnen voltrekken. En zelfs als ze het al wel wisten, dan zou het haar nog niet uitmaken. Want niemand geeft om de bom die niet is afgegaan. Men bekommert zich alleen om de bom die dat wel is.' (vrij vertaald citaat van de Protagonist) Het is een emotioneel einde, maar Neil weet waar hij het voor doet. Hij vertoont zich als een martelaar, want hij weet wat het belang is van dit offer. Hij weet dat de realiteit afhangt van deze ene daad, en getuigt het volgende: "Wat er gebeurd is, is gebeurd. Het is een expressie van geloof in de mechanismen van de werkelijkheid." Neils heroïsche daad, is vergelijkbaar met Jezus offer. Net als Neil ontvouwt dit offer zich op meerdere niveaus: het offer brengt leven op persoonlijk vlak, maar herstelt ook het lot van de gehele mensheid. De drijvende kracht achter de wederopstanding is - ironisch genoeg - de zelf opofferende liefde. De Weg, de waarheid en het Leven. Jezus maakt met zijn offer de weg vrij tot de eeuwigheid, hieraan dankt hij zijn titel: 'Waymaker' . Opmerkelijk genoeg, zien wij dat Neil diezelfde rol vertolkt in de film Tenet. Hij wordt immers beschouwt als de meest gekwalificeerde persoon om de weg vrij te maken. Neil wordt verantwoordelijk gesteld om het slot open te breken, en het is in deze cruciale actie dat hij het leven laat. Niemand anders - dan hij - had dit offer kunnen maken. Bij Jezus zien wij hetzelfde gebeuren, hij was de enige die relatie met het eeuwige, met God, kon herstellen. Eenmaal Hij stierf, scheurde het voorhangsel van het Heilige der Heilige van de Tempel, dit was een teken dat iedereen bij God kon komen. De relatie tot het eeuwige Voorheen was het Heilige der Heilige enkel bestemd voor de hogepriester- De mediator tussen hemel en aarde. Als wij bepaalde bronnen moeten geloven dan weten wij dat dit niet geheel zonder risicos was. De hogepriesters zouden met de enkels worden vastgebonden, mochten ze ter plekke doodvallen dan werd hun lijk uit de tent getrokken. Het was immers levensgevaarlijk om in de aanwezigheid van God te verkeren als je zelf niet rein was. Dat zien wij ook bij Uzzah die de ark probeerde op te vangen zodra deze dreigde te vallen. Hij viel dood neer omdat ook hij niet rein was. Gelukkig is deze situatie niet langer aan de orde. De hogepriester zou volgens sommige Joodse tradities met touw aan de enkel zijn vastgebonden. Indien hij onrein was werd hij dan via het touw uit het Heilige der Heilige van de tempel gehaald. Conclusie Net als bij Neil was het noodzakelijk dat uitgerekend Jezus aan het kruis stierf - want hij was compleet onschuldig en daarom geschikt om de relatie met de hemel te herstellen. Met zijn bloed heeft hij de weg tot de Vader - de eeuwige bron - vrijgemaakt. Uitgerekend de gelovige die bereidt is alles over te geven, zal toegang krijgen tot deze onuitputtelijke bron. Laten wij hierin het voorbeeld van de martelaar (Neil) nemen, die een stap in geloof zet, want dit geloof wordt beloond met het leven. Vandaar dat de doop zo belangrijk is: je gaat mee in Jezus' dood, en staat met hem op. Je volgt hem in zijn levenswandel. En voegt je naar zijn Ideaal; je wordt onderdeel van het Lichaam van Christus. Jezus werd opgewekt. Hij kreeg de levensadem, die ooit bij Adam werd ingeblazen. Zo zullen wij - in zoverre wij deelhebben aan Zijn lichaam - ook bij de wederkomst net als Hem de levensadem krijgen. Door te getuigen van zijn zelfopofferende liefde, en ons te vereenzelvigen met het hemels ideaal, brengen wij Gods koninkrijk en daarmee ook de wederopstanding een stapje dichterbij. "Wie zijn leven niet wil loslaten, zal het verliezen. Wij zijn leven loslaat, zal het mogen behouden." (Lukas 17:33, HTB)

In Twin Peaks worden we geconfronteerd met een bedrieglijke realiteit: wat we waarnemen is slechts een afgeleide van een diepere, onzichtbare waarheid. Dit thema van de 'versluierde werkelijkheid' is een rode draad in het oeuvre van Lynch en vertoont opvallende parallellen met het christelijke wereldbeeld. De Bijbel spreekt immers over een onzichtbare strijd die zich achter de schermen van het wereldtoneel afspeelt. Zoals de apostel Paulus stelt: onze werkelijke strijd is niet tegen vlees en bloed, maar tegen de machten en geestelijke krachten die de innerlijke wereld in hun greep houden. Lynch vertaalt deze metafysische strijd naar beelden, waardoor de spirituele dimensie tastbaar wordt (Efeziers 6:12) "Maar wanneer iemand zich bekeert tot de Heer, wordt de sluier weggenomen." (2 Korintiërs 3:16) De stijl van Lynch, vaak getypeerd als 'Lynchiaans', laat zich nog het best omschrijven als een droomachtige pretzellogica waarin tijd en ruimte in elkaar overlopen. Hij speelt een geraffineerd spel met de Amerikaanse iconografie en toont de schaduwzijde van "the American Dream". Twin Peaks fungeert hierin als het ultieme voorbeeld: het is een toonbeeld voor de onmogelijkheid om terug te keren naar de goede oude tijd (vanuit menselijke kracht), naar het paradijselijke Hof van Eden. Toen de zonde nog niet in de wereld was. David Lynch Twin peaks Hoewel David Lynch niet geworteld is in de christelijke traditie, biedt zijn werk waardevolle handvatten om de spirituele realiteit te ontleden. In zijn cultserie Twin Peaks toont hij ons een idyllisch beeld van het gelijknamige stadje in Washington: een tijdloze gemeenschap midden in de overweldigende natuur, waar iedereen elkaar lijkt te kennen. Deze onschuld blijkt echter een broos masker. De moord op de populaire 'prom queen' Laura Palmer, die in plastic gewikkeld aan de oever wordt gevonden, scheurt de façade open. Wat volgt is een onthulling van de duistere, geestelijke krachten die onder het oppervlak van het alledaagse leven sluimeren – waarheden die de bewoners liever verborgen hadden gehouden. FBI-agent Dale Cooper wordt ingeschakeld om de moordzaak op te lossen. Met zijn sympathieke uitstraling en onorthodoxe mix van logica en (Tibetaanse) spiritualiteit is hij de enige die vat lijkt te krijgen op de situatie. Maar de weg naar de waarheid is geen rechte lijn. Lynch laat de zaak niet uitmonden in een heldere oplossing; in plaats daarvan ontvouwt zich een spiritueel labyrint. Hoe dichter Cooper bij de moordenaar komt, hoe groter de vragen worden, waardoor de kijker samen met hem afdaalt in een bodemloos mysterie. Blue Rose In de wereld van Twin Peaks is de moord op Laura Palmer bestempeld als zijnde een "Blue Rose"-zaak: een mysterie met een bovennatuurlijke ondertoon. De symboliek van het (hemels)blauw wijst op een werkelijkheid die de fysieke wereld overstijgt. Het is een parallel met het blauwe idool uit Gauguins meesterwerk Where Do We Come From? What Are We? Where Are We Going?, dat de brug slaat naar het eeuwige. Voor zowel Lynch als Gauguin is blauw de kleur van het onbereikbare en het spirituele; een teken dat we te maken hebben met krachten die ons menselijk begrip te boven gaan. Door de ogen van Dale Cooper krijgen wij de kans om die verborgen werkelijkheid van 'eeuwige' principes binnen te stappen. Ik denk dat David Lynch bewust voor een FBI-agent heeft gekozen, omdat zo’n figuur symbolisch ingewijd is in mysteries die voor de meeste mensen gesloten blijft. Dale Cooper fungeert als een soort profeet: hij ziet patronen die voor de meeste mensen verborgen blijven. Hij is gevoelig voor symboliek en ervaart geesten in concrete vormen – als ‘avatars’ van die patronen. Dit fenomeen vinden we ook terug in de Bijbel: niet iedereen kan bovennatuurlijke verschijningen op dezelfde manier waarnemen. Bijvoorbeeld, bij de bekering van Paulus op de weg naar Damascus zag alleen hij de gedaante van Jezus, terwijl de mannen die met hem meereisden deze verschijning niet opmerkten (Handelingen 9:3-7). Dit illustreert een algemeen principe: spirituele of bovennatuurlijke ervaringen hebben vaak betrekking tot het subject. Ze zijn gericht op het individu dat ze ervaart en zijn meestal niet toegankelijk of begrijpelijk voor de massa. We zien dit prinicipe ook terug bij de profeet Daniel die als enige het visioen van God ontvangt, terwijl er ook andere mannen bij hem waren: "Alleen ik, Daniël, zag dat gezicht, maar de mannen die bij mij waren, zagen het niet; doch een grote schrik overviel hen, zodat zij vluchtten en zich verborgen" (Daniel 10:7, HSV) Kijkje achter de schermen We zien dat Dale Cooper in de serie achter de scharlakenrode gordijnen kan gluren en de entiteiten kan ontmaskeren die het dorp in hun greep houden. Hij herkent de kwaadaardige entiteit BOB, die zich als een parasiet schuilhoudt in Leland Palmer, de vader van Laura. Het was BOB die Laura heeft vermoord, en hij lijkt zijn blik al gevestigd te hebben op een volgend slachtoffer Gelukkig staat Cooper er niet alleen voor. Achter de schermen werkt een goedaardige entiteit - bekend als "The Fireman" of "The Giant" - aan een soort "heilsplan". Die naam is treffend: net als een brandweerman bestrijdt hij brandhaarden waar ze oplaaien - precies daar waar het kwaad, de duivel, zich schuilhoudt. Deze figuur fungeert als de architect van het goede die instructies geeft, hoe cryptisch ook, om Twin Peaks te verlossen van het kwaad. De geestelijke strijd in Twin peaks wordt uitgevochten tussen twee metafysische tegenpolen: enerzijds hebben we de "Fireman" van de White Lodge en anderzijds de kwade "BOB" van de Black Lodge. Waar de Black Lodge de resonantie van de hel en het absolute verval draagt, staat de White Lodge symbool voor een hemelse orde. De strijd van Cooper is daarmee niet slechts een FBI onderzoek, maar een deelname aan een kosmisch plan om het kwaad te overwinnen. Het is aan Dale Cooper om de duistere entiteit BOB aan het licht te brengen. Door zijn visioenen en spirituele inzichten te delen met de gemeenschap, probeert hij de kwade geest die bezit heeft genomen van Laura’s vader te ontmaskeren en uit te bannen. Maar deze missie is niet zonder gevaar voor zijn eigen ziel; Cooper moet constant waken over zijn innerlijke wereld. Hij wordt op de proef gesteld door BOB, die hem confronteert met zijn eigen schaduwkant. Deze duisternis krijgt een gezicht in Windom Earle, een "antichrist-figuur" en Coopers voormalige partner. Hun botsing doet denken aan de verzoeking van Jezus in de woestijn: een existentiële test waarbij de integriteit van de ziel de enige verdediging is tegen de verleiding van macht en moreel verval. Dit is in lijn met Paulus waarschuwing aan ons: Wij mensen kunnen echt gevangen raken door deze onzichtbare krachten: ideeën, idolen, verlangens. Ze hebben een transcendente kwaliteit, want ze blijven bestaan, zelfs wanneer wij als individuen verdwijnen. Zo zien we ook dat BOB door de serie heen verschillende gezichten draagt: die van Mr. Palmer, maar later ook die van Dale Cooper zelf. Moreel en spiritueel verval Wat interessant is, is dat BOB in Twin Peaks niet alleen een geestelijke of bovennatuurlijke entiteit is, maar ook wordt verbonden aan een zeer concrete, historische gebeurtenis. BOB komt de wereld binnen tijdens de eerste atoombomtesten bij het Trinity-experiment in juli 1945. Je zou dit kunnen duiden als een breuk in het ruimte-tijdcontinuüm – waardoor de extra-dimensionale entiteiten toegang krijgen tot onze werkelijkheid. Tegelijkertijd kun je dit ook metaforisch lezen: de experimenten met massavernietigingswapens hadden niet alleen fysieke gevolgen, maar ook een enorme impact op het metafysische en morele vlak. Het absolute kwaad dat hiermee werd ontketend, opent als het ware de deur voor entiteiten als BOB. Een vergelijkbare koppeling tussen het concrete en het metafysische zien we terug in de Bijbel. De hel wordt daar niet alleen als een abstract metafysische dimensie beschreven, maar ook verbonden aan een fysieke plaats: Gehenna. Dit was een echte locatie waar kinderen door de Canaanieten werden geofferd in naam van toekomstig geluk. De plek fungeert zo als symbool voor een werkelijkheid die ontstaat wanneer God's liefde uit het beeld verdwijnt. Concrete gebeurtenissen en historische feiten kunnen dus een diepere laag hebben: ze fungeren als indicatoren of symbolen voor iets groters. In diezelfde lijn wordt Hitler tegenwoordig vaak gezien als een soort satanische figuur, en Auschwitz als de “hel op aarde”. Het zijn tastbare realiteiten die verwijzen naar een dieper moreel en spiritueel verval. "Fire walk with me" In seizoen twee verschijnt de antagonist Windom Earle, als tegenhanger van Dale Cooper. Net als Cooper was hij vroeger een FBI-agent en werkte hij aan de zogenaamde “Blue Rose”-zaken. Deze zaken maakten echter zo’n grote indruk op hem dat hij er volledig door geobsedeerd raakte. Earle ontwikkelde een gevaarlijk en manipulatief karakter: hij is berekenend, gewelddadig en altijd gericht op zijn eigen voordeel. Earle begeert de kracht van de spirituele wereld uit diens machtshonger. Hij probeert het principe van het bloedritueel en het offer te misbruiken om de duistere entiteiten uit de Black Lodge aan zijn wil te onderwerpen. Zijn hoogmoed is zijn ondergang: hij hoopt de kwaadaardige entiteit BOB als een instrument te gebruiken, maar ontdekt te laat dat het kwaad zich niet laat temmen door hem. Windom probeert het patroon van Laura te herhalen door in seizoen 2 opnieuw de prom queen te doden. BOB verschijnt wederom, en Windom gelooft dat dit hem zal helpen zijn ultieme prijs te bemachtigen. Het oproepen van duistere geesten lijkt hem misschien initieel wel voordeel te geven met kennis, maar Windom bekoopt het uiteindelijk met zijn ziel. In ware Faustiaanse stijl wordt hij verzwolgen door het vuur. Vrije wil De kosmische strijd tussen Dale Cooper en Windom Earle manifesteert zich ook op kleine schaal in de levens van de inwoners van Twin Peaks. Lynch gebruikt het dorp als een laboratorium om menselijke relaties te onderzoeken. Hij zet hiervoor een palet aan archetypen in: de Log Lady als de wijze oude vrouw, Sheriff Truman als de integere krijger en Shelly als de tragische minnaar. Lynch tekent deze kaders heel bewust, maar is vooral geïnteresseerd in het moment waarop mensen vanuit hun eigen vrije wil buiten die lijntjes stappen. Een van de meest krachtige voorbeelden hiervan is de dynamiek tussen Bobby, de rebelse 'jock', en zijn vader, Major Briggs. De Major, gewend aan discipline en orde, probeert zijn zoon met harde hand in het gareel te houden. Echter, de corrigerende tik die hij uitdeelt, werkt averechts: het vergroot de afstand tussen hun werelden en zet de emotionele verhouding op scherp, waardoor een verzoening verder weg lijkt dan ooit. Deze starre dynamiek wordt echter op verrassende wijze doorbroken wanneer Major Briggs zijn kwetsbaarheid toont. In plaats van een bevel uit te delen, deelt hij een ontroerende droom, waardoor de relatie met zijn zoon herstelt. In dit moment naderen zij elkaar opnieuw, bevrijd van de rollen die zij aanvankelijk belichaamden. Lynch gebruikt stereotype kaders hier niet om ze te bevestigen, maar om ze open te breken. Hij laat zien dat zijn personages beschikken over de transformatieve kracht om hun vaste patronen te verlaten en te kiezen voor verbinding. Evenals wij door de doop in de Geest kunnen opstaan in een nieuwe identiteit, en ons niet hoeven te laten kennen door onze 'oude identiteit'. Vrije wil Gaandeweg de serie: komen we (door het onderzoek van Dale Cooper) ook meer te weten over het slachtoffer: Laura Palmer. Laura Palmer was iemand die zich midden in het centrum van de immense geestelijke strijd bevond : De aanvallen op haar geest waren ongekend groot, geworteld in de verschrikkelijke realiteit van jarenlang seksueel misbruik. Op een dramatisch dieptepunt voelde ze zich volkomen alleen; ze jammerde dat zelfs de engelen haar in de steek gelaten zouden hebben. Dit beeld van godverlatenheid en eenzaamheid toont hoe diep spiritueel lijden kan gaan; een strijd die zich volledig aan het zicht van de rest van het dorp onttrok. Toch is Laura's verhaal geen tragedie van nederlaag, maar van overwinning. In haar laatste momenten zien we de engelen terugkeren om haar bij te staan. Ze stierf met een zuiver geweten, omdat ze categorisch weigerde een "vat" te worden voor het kwaad. Ze liet BOB geen bezit van haar nemen. Door zich zo tegen deze boze geest te verweren, koos ze voor de dood boven de morele corruptie van haar ziel. Haar strijd vormt een krachtig beeld van de beproeving van de heiligen: Door haar vrije wil te gebruiken en voor het geloof te kiezen, vond ze de weg naar schoonheid terug. Hier zegeviert de innerlijke zuiverheid over de uiterlijke duisternis. "Wees niet bang voor hen die wel je lichaam kunnen doden, maar niet je ziel. " (Mattheus 10:28) Conclusie Ik hoop dat deze blog een nieuwe kijk biedt op David Lynch en de spirituele spiegel die hij ons voorhoudt in zijn werk. Het is bijzonder kunstig hoe hij de menselijkheid in haar schoonheid en duisternis weet te vangen. Hij verstaat als geen ander de kunst om de onzichtbare wereld op het witte doek te representeren, waar wij als christenen nog lering uit kunnen halen. Toch is er ook een keerzijde. Lynch erkende dat hij zijn kunst vaak boven zijn gezin stelde. Dit is een keuze waar hij aan het einde van zijn leven spijt van had. Zijn eigen leven kent dus een rafelrandje, net als zijn werk; het getuigt van onze fundamentele beperkingen als mens. Zelfs in ons hoogste streven schieten wij tekort. Net zoals Dale Cooper er nooit volledig in slaagde het kwaad op eigen kracht te verslaan, zijn wij afhankelijk van Gods barmhartigheid. Onze verlossing komt uiteindelijk niet van binnenuit, maar van buitenaf. Het is de Heilige Geest die ons waarlijk kan transformeren en onze identiteit kan vernieuwen, daar waar onze eigen wilskracht ophoudt. 2 Korinthe 5:17 - "Daarom, als iemand in Christus is, is hij een nieuwe schepping: het oude is voorbijgegaan, zie, alles is nieuw geworden."

Wanneer je als mens op deze wereld geboren wordt, heb je de potentie om je in verschillende facetten van het leven door te ontwikkelen. Echter je hebt nog niet de geestelijke en empathische volwassenheid bereikt om te voldoen aan de sociale omgangsvormen die gewenst zijn. Je bent als kind voornamelijk geobsedeerd met jezelf, en wil niets liever dan je eigen verlangens te realiseren, hoe wreed, cynisch of onbeschoft ze ook mogen zijn. Als kind verkies je vaak een onmiddellijke bevrediging van je behoeftes boven de lange termijn effecten. Dit beeld van de infantiele staat van de geest, herkennen wij bij Ipad babies, maar ook bij de clips/shorts cultuur op sociale media platforms, die ontwikkeld zijn om de aandacht van de mens te kapen. Het onderontwikkelde brein is aangetrokken tot deze onmiddellijke bevrediging. En hierin betoont zich verborgen code die in de krochten van de geest verwikkeld is. Met name in de eerste fase van ons leven, treffen wij het archetype van de onruststoker. Het uitstellen van bevrediging is pijnlijk voor de onruststoker. De onruststoker laat zich leidden door zijn driften, waardoor hij botst met zijn omgeving. Hij wenst niets liever dan te lachen, spelletjes te spelen en lol te trappen. De onruststoker bedient ons in dit gegeven ook met een belangrijke boodschap: om onszelf niet al te serieus te nemen. Bovendien stimuleert hij ons om de verborgen aspecten van onszelf te ontdekken, en om tijd vrij te maken voor ontspanning en plezier. Figuur op de drempel De onruststoker houdt ervan om controverses en discussies aan te wakkeren. Hij is niet populair want hij is genadeloos in zijn oordeel. Daarom is hij continue in beweging. Er is voor hem geen plek waar hij zich thuis voelt. Hij is een figuur die zich altijd begeeft op de grenzen van wat geoorloofd is. Dit beeld zien wij terug bij Hermes, die door de oude Grieken gezien werd als de god van de kruiswegen. De normen en waarden van de maatschappij worden door de onruststoker op de proef gesteld. Zijn diepste verlangen is bij ons een reactie te ontlokken, zodat wij voor een moment onze maskers laten vallen. Om in de maatschappij te functioneren heeft ieder mens een persona, een beeld van zichzelf wat hij graag aan anderen wil laten zien. Maar de Onruststoker hoopt deze illusies te doorbreken: hij wil graag de doofpot opentrekken. Zoals het sprookje de kleren van de keizer. Waarin frauduleuze kleermakers doen alsof zij prachtige kleren hebben gemaakt die alleen slimme mensen kunnen zien. Als gevolg doet iedereen mee aan deze grote leugen, omdat niemand gezien wilde worden als dom. Maar het uiteindelijk een kind is die het absurde fenomeen van een naakte koning benoemt, en met die woorden de orde in het koninkrijk herstelt. De onruststoker zoekt de morele grenzen op, en houdt de samenleving een spiegel voor Komedie en waarheid kunnen niet bestaan zonder het risico tot aanstoot. Komedianten brengen de boodschap van de onruststoker: zij houden de samenleving een spiegel voor. Zij lokken een reactie uit, maar consolideren dikwijls ook de maatschappelijke normen en waarden - ironisch genoeg juist door ze aan te kaarten. De komedianten vervullen een belangrijke rol in de maatschappij, vaak ten koste van hun eigen mentale gezondheid of veiligheid. Ze zijn de kanarie in de koolmijnen (gevolgd door artiesten), want ze worden niet gewaardeerd door de dictators en despoten. De onruststoker is iemand die buiten de gebaande paden denkt. Hij speelt niet volgens de regels, maar geeft er de voorkeur aan om het speelveld opnieuw te definiëren. Een goed voorbeeld van het onruststoker archetype is iemand als Pablo Picasso, die losbreekt van de status quo en experimenteerd met nieuwe kunstvormen. In andere situatie zien wij dat de onruststoker de wereld o p zijn kop kan zetten, door de hierarchische orde om te draaien. Denk aan Robin Hood die de wereld op zijn kop zet door van de rijken te stelen en het aan de armen te geven. Criticaster In het postmoderne denken: wordt alles aan de kaak gesteld, en hier komen belangrijke zaken tot licht. Maar overmatige kritiek kent ook een keerzijde. Wanneer men de hamer van het postmodernisme oppakt, en alles deconstrueert houdt men geen houvast over. Het is waar dat wij alles dat de verschijningen en uiterlijkheden ons kunnen bedriegen. Maar om de werkelijkheid te gaan begrijpen hebben wij deze uiterlijkheden nodig - anders zitten we opgesloten in ons eigen verstand en cynisme. De postmoderne denker Jacques Derrida zag in dat het niet zinvol was om eindeloos het metanarratief waar wij in vertoeven te deconstrueren: uiteindelijk moeten wij een nieuw verhaal breien. Maar Jacques Derrida kon hier niet een eerste zet voor doen: hij was evengoed een nar, een randfiguur, geen koning met een visie of aanpak. Er is een noodzakelijke behoefte aan de nar/carnaval, maar deze moeten wij opnieuw zien te integreren in een overstijgend verhaal. Als wij met de brokstukken achterblijven die het postmodernisme ons heeft gegeven, dan verdwijnen we - want dan brokkelt de nationale en persoonlijke identiteit verder af. En worden we overgenomen door de buitenwereld. We worden voedsel voor iets anders, voedsel voor een andere identiteit. Elke dag carnival Wanneer symbolische identificatie fout gaat, en de held door zijn gebreken of angsten overmand wordt: Manifesteerd de koning van de zonde. Een wijze koning verbergt zich in het ontstane rumoer, want hij weet dat er op het wereld toneel geen plek voor hem is. Hij zou aan stukken verslonden worden: zoals de Romanovs bij de Communistische revolutie of de edelen bij Franse Revolutie. Het nederlandse koningshuis vluchtte weg, evenals de Dalai Lama toen een andere ideologie zich aandrong. Wij zien dat ook terug bij David, die zich verbergt voor Saul. Of Aragorn die zich verbergt voor de kwade (Sauron) of corrupte macht (Denethor). Heilige dwaas Profeet Jeremia in de put (The art Bible 1896) De heilige dwaas is iemand die de wereld weer rechtop kan zetten, wanneer de maatschappij vervallen is in zonde, en een schim van zichzelf. Jeremia is een voorbeeld van de heilige dwaas. Hij was een profeet die zich niet bepaald populair maakte onder de bevolking. Hij bekritiseerde de koning voor zijn materialisme, en sociale onrechtvaardigheid en vermaande het volk. Jeremia werd opgesloten in een uitgedroogde put, waar hij zou gaan sterven was het niet dat hij gered was door een vreemdeling: een Ethiopische Eneuch. Hoewel hij de dood al in de ogen had gezien, bleef hij doorgaan met vermanen, zelfs in ballingschap. Volgens de traditie werd Jeremia uiteindelijk gestenigd door zijn eigen volk. "De filosoof is steeds met zijn tijd in tegenspraak geweest - zijn vijand was altijd het ideaal van de dag." - Friedrich Nietzsche (voorbij goed & kwaad) Shapeshifter De onrustoker zorgt voor chaos, maar ook vernieuwing. Hij kan de kracht zijn achter een revolutie of een wederopbouw. Dat brengt ons bij het principe dat de onruststoker een avatar is die zich vaak laat leiden door instincten uit het onbewuste. Een freudiaanse slip of the tongue of lichaamstaal, die de ware gedachtegang van persoon in kwestie onthult. In de film The Joker zien wij dat Arthur Fleck zichzelf in de reuring van het leven kwijtraakt en zich ontleent aan een onbewuste kracht. Het moment dat hij zijn bloed gebruikt om een glimlach op zijn gezicht te toveren, is tevens het moment dat de persoon Arthur Fleck sterft. Enkel de Joker blijft over. De ware onruststoker slaagt er vaak in om uit de greep van de autoriteit te blijven. Hij is de gevestigde orde vaak net iets te slim af. Bovendien bedreigt hij vaak diezelfde orde, waardoor hij genoodzaakt is om altijd in beweging te zijn. Zo zien wij hoe de Joker de staat ondermijnt of bij Prometheus hoe hij een technologische doorbaak veroorzaakt die de macht van Zeus inperkt. De onruststoker laat zich niet makkelijk vangen, want het is een shapeshifter, hij kent meerdere gezichten kent. Hij heeft de macht om aan de orde te onstnappen. Denk aan een figuur als Kanye West, die ondanks het feit dat hij de meest heftige uitspraken heeft gedaan, nochtans concerten geeft. Of aan komedianten als Shane Gillis of Ricky gervais, die met elke uitspraak lijken weg te komen. Bedrieger De onruststoker heeft ook een schaduwzijde: namelijk die van de bedrieger. Hij zet zichzelf namelijk op de hoogste prioriteit, en leidt andere graag om de tuin. Wij zien het met figuren als Reinaart de Vos en de god Loki. Anderzijds kan de onruststoker ook zichzelf bedriegen, dan spreken wij over de dwaas. Iemand die vanuit naiviteit schade over zijn leven berokkent. Het bedriegen hoeft overigens niet alleen negatief te zijn. Wanneer wij naar een film kijken, of een boek lezen laten wij ons moedwillig meeslepen in het verhaal. Het is de taak van de acteurs om ons te overtuigen van de echtheid van het verhaal. De kijker dient tijdelijk zijn skepsisme en ongeloof op zij te zetten om zich te vermaken (lees: suspension of disbelief). David David beseft zich dat het nuttig kan zijn om van tijd tot tijd de bedrieger te spelen. In lezen wij dat hij op de vlucht is voor Saul en schuilt in het land van de vijandige Filistijen (1 Samuel 21). Hierin herkennen wij weer het beeld dat de dwaas zich vaak begeeft aan de rand van de samenleving. Wanneer hij wordt opgepakt door de Filistijnen gedraagt hij zich als een gek om te voorkomen dat hij gevangen wordt genomen (komieken doen vaak hetzelfde). "David hoorde wat er gezegd werd, en hij werd bang voor koning Achis. [14] Daarom deed David net alsof hij gek was. Hij kraste met zijn nagels op de poort. En hij kwijlde in zijn baard." - 1 Samuel 21:12-13 (BGT) Later in het verhaal eet hij van het brood van de Tempel, hierin overtreedt hij ook de regels, maar in dit geval dient het tot een hoger doel - en wijst de dwaas op een verborgen waarheid. Dit motief van de dwaas die beschikt over de waarheid zien wij ook terugkeren bij de pratende ezelin, die zijn meester Bileam moet corrigeren. Bileam pretendeerd een wijze waarzegger te zijn, maar blijkt blind te zijn voor de Engel die zijn wegblokkeerd, zodoende moet de ezelin hem op deze feiten wijzen (Numeri 22:21 - 35). In de brief van Paulus 1 Korinthiers 1:26-28 bevestigt Paulus dat God regelmatig dwazen gebruikt voor zijn plannen: "Maar wat in de ogen van de wereld dwaas is, heeft God uitgekozen om de wijzen te beschamen; wat in de ogen van de wereld zwak is, heeft God uitgekozen om de sterken te beschamen" - 1Korinthiers 1:26-28 Conclusie Zoals wij hebben kunnen lezen komt de onruststoker tevoorschijn in ons leven wanneer wij onszelf te serieus nemen. Hij helpt ons om het opgeblazen ego in te dammen. Hiermee vergezelt de onruststoker ons in de persoonlijke ontwikkeling - hij brengt ons tot de diepten van het onbewuste, tot de vallei des doods, zodat wij een transformatie doormaken en geestelijke volwassenheid bereiken. Wij moeten de schaduw van onze ego trotseren. De onruststoker houdt een spiegel voor, hij probeert een reactie aan ons uit te lokken, en vervult hierin een belangrijke functie voor de maatschappij.

In het begin was de aarde woest en ledig. Een vormloze massa, die niet leefbaar was voor mensen. Om grip te krijgen op de werkelijkheid hebben wij taal nodig om haar te ordenen. We zien de wereld immers door de patronen en categorieën die we hebben bedacht. Vreemde verschijningen uit de buitenwereld kunnen ons vreselijk desoriënteren. Als kind ben je eindeloos in verwondering over de vreemde verschijningen in de realiteit (Chris Allsburg - Zathura a space adventure, 2002) Om ons te wapenen tegen nieuwe situaties, integreren wij voortdurend de ideeën die onze ouders en cultuur ons aanreiken. De wereld kan ongelofelijk hard en onvoorspelbaar zijn, daarom worden kinderen bij de hand genomen. Onze ouders bereiden ons voor met een rugzakje vol advies om de complexiteit van de wereld te trotseren. Aan het begin van het leven tast je immers nog in het duister, je hebt beperkt besef van de fenomenen en de mechanismen in de wereld. Wanneer de nacht valt, wordt ons vermogen om de patronen te herkennen belemmert. Al onze menselijke constructies en ideeën vallen uiteen in het donker. In plaats daarvan zien wij schimmen en herkennen we bewegingen in de bladeren. Wij kunnen immers niet langer de categorieën onderscheiden. Het is alsof wij voor een moment terug zijn in die kindertijd, waarin wij vrezen voor het skelet in de kast. De primitieve angst voor het onbekende dringt zich aan ons op. "De oudste en sterkste emotie van de mensheid is angst, en de oudste en sterkste soort angst is angst voor het onbekende." - H.P. Lovecraft, supernatural horror in literature Wij worden van stuk gebracht wanneer wij vreemde fenomenen aantreffen. Monsters die alle gangbare categorieën doorbreken. Zij vertegenwoordigen een andere realiteit, die een dreiging vormt voor de leefbare orde. Dit zien wij bij archetypische verschijningen zoals de trol, de grote Boze wolf, de heks of de Alien. In de geschiedenis zie je het terug bij invasies van vreemde volkeren in de geschiedenis. Denk aan de Moren die Spanje binnenvielen of de Hunnen die Europa leegplunderde. Tegenwoordig zie je dit patroon terug bij het concept van 'stranger danger': die kinderen aanleert dat het niet verstandig is om snoep aan te nemen van vreemden. De wachter Anderzijds treffen wij ook het motief van buitenstaanders als bewakers van de drempel tussen de monsterlijke- en de bewoonde wereld. Aan de buitenwand van kathedralen zie je dit terug bij de waterspuwers; groteske gedaanten die het doel hebben over de kerk te 'waken' en boze geesten buiten te houden. Evenzo, zien wij in literatuur dat wachters vaak buitenbeentjes waren, 'besmet' door de buitenwereld. Wij zien bijvoorbeeld in de detective serie True Detective dat het uitgerekend de 'asociale' agent Rust Cohle is die de seriemoordenaar opspoort en daarmee vele toekomstige slachtoffers bespaart. In de serie zien wij dat hij diep in de criminele wereld duikt, om de onderste steen boven tafel te krijgen. Hij gaat zelfs zover, dat hij zich voordoet als dealer om de dader te ontmaskeren. "De wereld heeft slechte mannen nodig - zij houden de andere slechte mannen buiten de deur. " - Rust Cohle (True Detective) Twilight zone Aan de rand van de samenleving zul je vreemde figuren aantreffen die prima uit de voeten kunnen, zij leven graag op de grens van het bestaan. Zij zijn als een kluizenaar in het bos, zoals Beorn, de gedaantewisselaar, die zijn huis openstelt voor Bilbo en zijn metgezellen. In andere situaties heeft de vreemdeling geen huis, en openbaart het archetype zich juist in de rondtrekkende reizigers, kermisfiguren of zwervers. Indien de samenleving vijandig wordt kan je bij deze vreemdelingen terecht: denk aan de zwervers uit John Wick die hem helpen te verstoppen voor zijn tegenstanders. Hans & Grietje ontdekken het huisje van snoep (Anton Pieck) Er zijn echter ook negatieve voorbeelden te benoemen waarbij het uitgerekend de vreemdelingen zijn die onze identiteit bedreigen. Denk aan de heks bij Hans en Grietje: Wij lezen in dit sprookje hoe de heks de kinderen met snoep verleid, en ze blijft voedden tot ze tonnetje rond zijn, met het doel ze op te peuzelen. Je ziet hetzelfde patroon ook terug bij Sneeuwwitje. Zij opent de deur voor een vermomde tovenares, die haar even later in diepe slaap brengt met een giftige appel. Beide verhaal leren ons dat wij voorzichtig moeten zijn met hetgeen wat wij tot ons nemen. Het beeld van een bos vormt een simpele analogie: want daar groeien immers verschillende vruchten: sommige zoet en sappig, andere bitter en giftig. Evenzo, kan de vreemdeling een positieve of negatieve uitwerking op ons hebben. Buiten de bewoonde wereld, tref je een verrijking van dit soort vreemde verschijningen aan. Het is niet voor niets dat uitgerekend het bos een favoriete bestemming lijkt voor magische karakters als kabouters, trollen en elfjes. Er was ooit het idee dat door het bos te kappen, deze sprookjeswezens weesloos zouden worden, en dat sprookjes zouden uitsterven. Echter blijkt nu dat zij hun toevlucht hebben gevonden op het internet. In dit medium kunnen deze fantasieën voortbestaan. Alle uithoeken van het collectieve onbewuste zijn vertegenwoordigd: tiktok heksen, cults, misogynisten, incels, anti-natalisten. Op het internet kunnen alle radicale ideeen en fascinaties zich als onkruid verspreiden. Elke dwanggedachte of waanidee wordt niet weersproken, maar genormaliseerd, want het internet leidt je op een gevaarlijk spoor tot een radicale community met gelijkgestemden. Er vind onder mijn generatie een ware exodus plaats naar de digitale wereld. Hier wordt immers weinig gereguleerd, en kan je makkelijk wegdromen. Mensen verkiezen deze digitale werkelijkheid boven de ervaringen die men kan opdoen in de 'echte' wereld. De mythe van de Erlkin bedient ons met een waarschuwing, die naar ik meen nog steeds relevant is voor de dag van vandaag. Wanneer wij te lang vertoeven in een digitale wereld of een donker woud, en proeven van die vruchten (zoals bij Hans en Grietje) dan kan het onze mentale gesteldheid flink beschadigen. Denk aan de effecten die eindeloos scrollen, binge-watchen of porno kijken hebben op je geestelijke gesteldheid. In het verhaal van de Erlking lezen wij hoe deze duistere elf kinderen stalkt die te lang in het bos verblijven, en ze doodt met één enkele aanraking. De elvenkoning (links afgebeeld in de nevel) achtervolgt het kind om hem in het sprookje vast te houden (Julius von Klever- der erlkoning, 1887) Monster Terwijl de collectieve geest zich uitbreidt naar de donkere uithoeken van de wereld, maar ook de donkere hoeken van ons leven, zien wij vreemde elementen opduiken waar wij een houding voor moeten aannemen. De zogeheten monsters die zich begeven aan de marges vormen een uitdaging maar bieden ook potentieel om te kunnen groeien. Het monster representeert de ontmoeting met de verrassingen uit de toekomst, maar vertegenwoordigt ook de verassingen uit de buitenwereld. Het monster stelt onze ideeën op de proef en dringt zich aan ons op met een raadsel. Dit zien wij bijvoorbeeld in de Griekse mythologie waarin Oedipus wordt geconfronteerd met een raadsel van een Sfinx (half vrouw/ half adelaar). Sphinx and Oedipus (Сергей Панасенко-Михалкин, 1992) Het meest indrukwekkend van de vreemde wezens zijn de hybrides: zij behoren niet echt toe aan één rijk of het ander. In de mythes lezen wij over minotaur, centaurs, griffioenen, meerminnen en half goden. Wat wij ook zien is dat deze hybriden zich vaak niet thuisvoelen in de mensenwereld. Het verhaal van Bisschopvis geeft ons hierin een inkijkje: deze was zo ongelukkig - nadat hij door de Poolse koning werd opgesloten als circusattractie voor zijn hof - dat hij bij de geestelijken vroeg of hij in zee geworpen mocht worden. Het verzoek werd ingewilligd en de bischopvis duikte het water in, maar niet voordat hij een zegenbede deed. Zoals een kikker niet echt tot het water toebehoort noch het land eigen is, is de hybride in de knoop met zichzelf: hij worstelt met zijn identiteit en voelt zich niet thuis in de bewoonde wereld. Van tijd tot tijd herken je jezelf misschien in dit patroon: dat je geen aansluiting vindt met de groep: en dat je sociaal geisoleerd voelt . Dit kan heel eenzaam zijn en je zelfbeeld alsook wereldbeeld negatief beinvloeden. Wanneer ik op mijn eigen middelbare school periode terugblik is dit zeker voor mij aan de orde geweest. Christoffel In de Christelijke wereld vinden wij bemoediging in het beeld van Christoffel, die in de iconografie regelmatig wordt afgebeeld als reus met hondenkop. Het verhaal luidt dat hij op zoek was naar de meest machtige man op aarde. Hij diende trouw zijn meester, tot het moment dat hij een zekere angst proefde bij zijn heer. Christoffel vraagt zijn meester naar de naam van de persoon die hij vreest, en staakt ter plekke zijn arbeid wanneer de naam wordt vrijgegeven. Christoffel gaat dan op zoek naar de man in kwestie, om hem te kunnen dienen, totdat deze ook onder het gezag van iemand blijkt te staan. Deze reis bracht hem op telkens grotere hoogtes, en op zeker moment belandde hij aan het hof van de koning. Hier diende hij meerdere jaren, totdat hij ontdekte dat zelfs de koning een zekere angst had: de koning was immers bang voor de duivel. Daarop vervolgt Christoffel zijn reis om de meest duivelse figuren te ontmoet, totdat hij uiteindelijk aankomt bij de duivel zelf. Christoffel denkt dat hiermee zijn reis ten einde is gekomen. Hij dient het kwaad voor lange tijd totdat hij op een zeker moment ontdekt dat de kwade heer bang is voor het kruis. Voor hem is dit een abstract symbool, dus hij besluit zijn meester te vragen naar het figuur achter het kruis. De duivel weigert de naam uit te spreken, maar Christoffel neemt daar geen genoegen mee en leidt de duivel om de tuin. Christoffel dreigt immers zijn dienst te staken als zijn meester niet de naam vrijgeeft van zijn angst- echter zodra de duivel de naam - Christus - bekent staakt hij zijn taken per direct. Hij bedriegt het kwaad door het kwaad tegen zichzelf te keren. Icoon van heilige Christoffel met hondenkop Hierin treffen wij bij Christoffels dubbele inversie: het kwaad dat tegen zichzelf keert. Dezelfde dubbele inversie die ook aanwezig is in het kruisoffer waarbij de dood door de dood vertrappeld wordt: wat juist tot de wederopstanding leidt. Nadat de duivel had bekend bang te zijn voor Christus, besluit hij op zoek te gaan naar dit figuur. Hij struint op een kluizenaar in de woestijn die hem helpt om kennis te maken met Christus. De kluizenaar leert hem de Christelijke manier van leven. Hij geeft hem duidelijke richtlijnen: om te vasten en te bidden. Maar Christoffel kan dit niet: het ligt immers niet in zijn natuur. De Kluizenaar geeft hem daarom een andere opdracht: hij moet naast de rivier gaan staan en iedereen die de oversteek wil maken dient hij te dragen over zijn schouder. Zo gezegd zo gedaan. Christoffel begaf zich naar de rivier en hielp iedereen met oversteken. Dit deed hij vele dagen zonder dat hij een teken van de Christus had gezien. Totdat hij op een dag een kind hoorde die hulp nodig had. Christoffel dacht dat dit een dag was als ieder ander, en liet het kind op zijn rug zitten. Hij trachtte zich over de rivierbodem te bewegen, maar hoe verder hij kwam in de rivier, des te zwaarder het kind aanvoelde. Het kind werd op het laatst zo zwaar dat Christoffel amper nog kon ademen. Hij wist niet of hij de overkant nog wel kon halen. Echter hij bleef vastberaden om dit kind aan de overkant te brengen. Eenmaal op het aangrenzend land aan gekomen, openbaarde het kind zijn identiteit: het was Christus. De reden dat Christoffel zo veel moeite had, was doordat via Hem - de last van de wereld op de schouders had gedragen. Christoffel werd uiteindelijk op deze wijze - zonder het in eerste instantie te weten - een vehicle voor de Heer, zoals de ark een vehichle was voor Noach. Na aanleiding van dit wonder werd Christoffel benoemd tot heilige voor alle mensen die onderweg zijn: reizigers, pelgrims en de buitenbeentjes die hun draai nog moeten vinden.. De 'Naaste' Uit verhaal van Christoffel kunnen wij ook de les trekken dat wij- door de ander te helpen- Jezus aangezicht kunnen zien. Meermaals lezen wij in de Bijbel dat Jezus verschijnt aan mensen, maar niet herkent wordt. In het evangelie van Mattheus lezen wij dat Jezus zich de rol van vreemdeling toekent: “Want ik had honger en jullie gaven mij te eten, ik had dorst en jullie gaven mij te drinken. Ik was een vreemdeling, en jullie namen mij op, ik was naakt, en jullie kleedden mij. Ik was ziek en jullie bezochten mij, ik zat gevangen en jullie kwamen naar mij toe." -Mattheus 25:34-40 Er staan in de bijbel tal van voorbeelden van behulpzame vreemdelingen. Denk aan Jethro die Mozes onderdak geeft, of denk aan de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. De Samaritanen werden door de Joden beschouwd als buitenbeetjes, omdat zij volgens hen in dwaalleer geloofde. Echter is het uitgerekend een Samaritaan die een overvallen israëlitische man op de been helpt, terwijl de priester en de orthodoxe Levieten hem voorbijlopen. Behulpzame vreemdeling Vreemdelingen kunnen ons ook helpen doordat ze kennis bewaren die verloren is gegaan. Denk aan oude wijsheden of gebruiken. Wij lezen in het kerstevangelie, dat er wijzen uit het Oosten kwamen om koningsgeschenken te leveren aan het Christuskind. De wijzen zagen dat de komst van het koningskind immers al in de sterren stond vastgelegd. De koningin van Sheba (Conrad Kyeser,1405) Vreemdelingen kunnen ook iets redden dat uit de gratie is geraakt. Dit lezen wij terug bij de profeet Jeremiah, die gedoemd leek te zijn om te sterven in een opgedroogde waterput nadat hij daarin was geworpen door zijn eigen volk. Echter, werd hij verrassend genoeg bevrijd door een vreemdeling - een Ethiopier notabene, van oudsher een land dat toegerekend werd aan de uiteinde van de wereld - aan de marges van de realiteit. Tot op de dag van vandaag doen er nog steeds veel mysterieuze verhalen de ronde over dit land. Zo zouden zij de ark van verbonds hebben veiliggesteld, voordat Israel in ballingschap raakte. Dit zou tot stand zijn gekomen door de mysterieuze koningin Seba, die volgens Ethiopische traditie een zoon kreeg met Salomo. Deze zoon - Menelik genaamd -heeft uiteindelijk de ark met verbond meegenomen naar Ethiopie, waar hij inmiddels onder de kerk in Aksum ligt. Daarnaast danken wij de Ethiopische wereld voor het behoud van het boek Enoch. Dit boek is in het Westen verloren geraakt, maar heeft in de Ethiopische bijbel altijd onderdeel uitgemaakt van de canon. Bijzonder om te noemen is dat dit boek zich kenmerkt door de vreemde taferelen die wij eerder hebben vastgesteld in deze blog. Enoch behandelt immers de dagen van Noach waarin hybriden ontstaan tussen engelen en mensen (Nefilim) wat de uiteindelijke zondvloed teweeg zou brengen. Slotwoord Het donkere bos is een terrein wat wij nog niet verkent hebben, en verbeeld in dat opzicht het collectieve onbewuste. Er kan zich van achter de schermen van alles plaatsvinden, maar deze verschijning zijn in nevel gehuld. Evenzo, ervaren wij in onze levens van tijd tot tijd vreemde verschijningen, die niet altijd te verklaren zijn. Deze kunnen een positieve of negatieve uitwerking op ons hebben. In het scheppingsverhaal ontdekken wij dat de transformerende kracht die de realiteit ordent het sprekend woord is. Je kunt namelijk geen categorieën afleiden uit de stof. Als mens projecteer je betekenis in de wereld. Alles is een constructie. We zien het bij Adam die de dieren in het paradijs een naam geeft. Op een bepaalde manier vult ons bewustzijn de wereld. Om Christus uit het onbewuste te roepen, dienen wij het evangelie lezen. Het evangelie is een soort spreuk die je psyche vormt en verankert in de waarheid van Christus. Terwijl de kerk zich verspreidt over de uithoeken van de wereld, is het Gods Geest die de vreemde aspecten transformeert en ze in glorie herstelt. In andere woorden, er is hoop voor eenieder die worstelt met zichzelf.

De film 'The Northman' van Robert Eggers is één van de grote verrassingen voor mij geweest dit jaar. Robert is als geen ander in staat om de kijker mee te nemen in het klassieke denkbeeld van de Vikingen. Bij het kijken van de film realiseer je je pas echt hoe rijk de Noorse mythologie is. Tegelijkertijd merk je hoe aanstekelijk de beleving moet zijn geweest in die tijd. Hoewel onze heidense gebruiken inmiddels ver achter ons liggen, voel je zo nu en dan iets tintelen in je eigen onderbewuste. Tot mijn ergernis, zijn veel films & series (lees: Marvel) tegenwoordig onderworpen aan het rad van hedendaagse politieke propaganda. Dat is bij 'The Northman' gelukkig niet het geval. De vikingen in de film worden bepaald niet als helden afgeschilderd; eerder als bloeddorstig en barbaars. De film ontleent zich dan verder ook niet aan welke ideologie dan ook. Noorse legende Wel krijgen wij een inkijkje in de magische wereld van die tijd: de tijd van Odin, Walkure en Walhalla. Het verhaal van 'The Northman' is gebaseerd op een oud Noors heldenverhaal uit de 10e eeuw na Christus. Het verhaal draait om een jonge prins genaamd Amleth. Vanuit zijn ogen zien wij hoe zijn vader - koning Aurvandil - wordt gedood door Fjolnir, zijn oom. Hierop vlucht Amleth naar Rusland. Hij neemt zichzelf voor om wraak te nemen op de Usurper wanneer hij eenmaal volwassen is. Deze belofte laat hem verder ook niet los, want zodra hij een volgroeid man is, laat hij zich als slaaf nemen bij zijn oom - die zich inmiddels in Ijsland gevestigd heeft. Figuur : Amleth wordt tot slaaf gemaakt door Fjolnir (The Northman, 2022) De Norns hebben aldaar een legendarisch wapen verborgen, die aan hem is voorbestemd. Zij ondersteunen hem in zijn wraakactie. Hij moet daarvoor wel eerst de confrontatie aangaan met een grafgeest. Amleth verslaat de schim en bemachtigt het wapen dat luistert naar de naam 'Draugr'. Het moment dat Amleth naar het zwaard grijpt, is het moment dat hij zijn lot bezegeld: hij aanvaard de bloeddorstige natuur van het zwaard en verward het met zijn eigen identiteit. Figuur: het Draugr zwaard (The Northman, 2022) In deze blog wil ik het concept van de 'Draugr' verder gaan belichten. En ook hoe deze zich vandaag de dag manifesteren. Gezien de film ons bedient met een aantal interessante inzichten, wil ik een aantal scene's uit de film uitlichten. Draugr Etymologisch gezien slaat het woord Draugr op een boze geest of een ondood wezen gedreven door bloedlust of jaloezie. Amleth vertoont de tekenen van een Draugr. Hij raakt bezeten door de wraakzuchtige geest en terroriseert het land van zijn oom. Dit leidt tot de dood van Fjolnir's mannen, wiens ledematen hij tot een grotesk sculptuur knutselt. Figuur: De ondode grafgeest die over het Draugr mes waakt (The Northman 2022) Een vrouwelijke sjamaan in dienst van Fjolnir begrijpt de ware aard van deze verschijnselen : 'Deze wonden zijn niet van onze wereld, deze boze geest zal weer tegen ons optrekken. De [geest] bezit een hongerig wapen.' (vertaling) Deze analyse is m.i. correct: want Amleth ontleent zijn lichaam aan een hogere macht. Amleth is zo geboeid aan zijn zwaard, dat hij in de voetsporen van de vorige eigenaars volgt. Hij roept als het ware de oude geest van de Draugr weer tot leven (zie tweede definitie: ondode). Terwijl Amleth zich vereenzelvigt met de Draugr, en het zwaard blijft voedden, gaat zijn eigen identiteit verloren. In het echte leven functioneert een boze geest vaak net zo: wij verwarren diens boosaardige ideeën met onze eigen gedachten. In het ergste geval valt onze eigen identiteit eraan ten prooi. Want wanneer je wrok - of een andere drift - niet aan banden legt, kan het je van binnenuit op vreten. Het blijft aan je knagen totdat er niets menselijks meer overblijft. De situatie waarin Amleth verkeerd, doet mij sterk denken aan een verhaal uit C.S. Lewis - De grote scheiding. In hoofdstuk 9 lezen wij over een vrouw die enkel moppert, en maar blijft mopperen. Totdat er van haar persoon niks anders resteert dan gebrom: "Je begrijpt me verkeerd. De vraag is of ze een brompot is, of alleen maar gebrom. Als er in al dat gebrom maar een spoortje van een werkelijke vrouw is overgebleven, kan dat weer tot leven gewekt worden. Als er maar een enkel zwak vonkje is onder al die as, zullen we het aanwakkeren tot alles weer helder opvlamt. Maar als er niets is dan as, zullen we niet altijd doorgaan met die in onze eigen ogen te blazen. Dan moet die as weggeveegd worden." C.S. Lewis (The Great Divorce, 1944-45) Hetzelfde overkomt Amleth, hij wordt een schim van zichzelf. Hij is nu slechts een instrument van de goden. De restanten van zijn menselijkheid, zijn niet genoeg om hem te behoeden van het vreselijke lot dat hem te wachten staat. Zelfs zijn geliefde Olga kan hem niet langer genezen. Desondanks doet Olga haar uiterste best: zij werpt een reddingslijn uit voor Amleth. Ze levert hem een hoopvolle visie, een uitweg naar een ander bestaan. In dat opzicht vervult zij de rol als gids (zoals Beatrice in de goddelijke komedie van Dante). Wanneer Olga zwanger raakt van Amleth, komt hij definitief voor een belangrijke keuze te staan: Een goede vader zijn voor zijn kinderen. (Wij zien in een visioen dat zijn toekomstige dochter de heilige Olga of Kiev betreft - een subtiele hint naar de uiteindelijke kerstening ) Of zijn eigen vader wreken in een laatste gewelddadige actie Figuur: De heilige Olga van Kiev komt voort uit de lijn van Amleth en Olga (uit The Northman, 2022) Amleth kiest helaas voor de laatste optie. De vloek die op hem rust, kan niet doorbroken worden met de zoete smaak van de liefde: de boze geest speelt hem aan parten. Het is als een parasiet die niet weg wil. Deze innerlijke strijd, ervaren wij ook als kijker: zijn wij daadwerkelijk vrij van geest, of zijn wij een slaaf van onze passie & driften? Boze geesten Robert Eggers' The Northman brengt ons dichter bij het concept van boze geesten dan menig andere film uit onze tijd. Want hoe vermakelijk de film 'Ghostbusters' ook is, ik vrees dat het afbreuk heeft gedaan aan de taal en de concepten uit de oudheid. Boze geesten zijn geen fantasie, het zijn geen ridicule figuren, opgemaakt uit ectoplasma (wat overigens een recente ontwikkeling is). De harde realiteit van deze geesten is dat zij ons - dikwijls onbewust - veel pijn kunnen bezorgen. Gif: Een spookverschijning (Slimer) uit de Ghostbusters (1984) film Om een voorbeeld te noemen: wanneer iemand heroine verslaafd is, zie je de verandering van de persoonlijkheid voor je eigen ogen ontvouwen. Het is alsof de persoon plots een ander gezicht draagt. De controle van het lichaam wordt overgenomen door een 'virus' - een autonoom verschijnsel van buitenaf. De geest nestelt zich in het brein: en veranderd de persoon in zijn handelingen en denken. Klinisch psycholoog Jordan Peterson omschrijft geesten als een patroon van gedrag. In het geval van heroine, zien wij ook de gevolgen die het heeft op de mensen in de directe omgeving. De verslaafde manipuleert, berooft en bedreigt zijn naasten. Maar laten wij nu niet te veel wijzen naar de ander, want hoe vaak verliezen wij zelf wel niet de controle? Hoewel het misschien in mindere mate gebeurd in verhouding tot een verslaafde: zijn er genoeg voorbeelden te noemen waarbij wij ons - al is het voor een ogenblik - inlaten met een gedachte (lees: geest) die ongewenst is. Wat bezield ons bijvoorbeeld als wij weer eens in een driftbui tekeer gaan? Overdenking Ik meen dat het nuttig is om de wereld vanuit een klassiek wereld beeld te bekijken: waarbij de geest een lichaam nodig heeft om zijn plannen te bewerkstelligen. In plaats van al dat gezwets over ectoplasma. In een tijd waarin mensen snakken naar betekenis, is het belangrijk om waakzaam te zijn voor de geestelijke realiteit. Want er zijn boze geesten die maar al te graag onze gedachten willen koloniseren, opdat wij een instrument worden voor hun heikele ideeën. Deze geesten overstijgen de tijd en strekken zich uit over meerdere individuen (sommigen zij hierin meer succesvol dan anderen). Zodra zij ergens een ingang zien, bijv. een geestelijke wond, infecteren zij onze psyche met alle gevolgen van dien. De geschiedenis is niet verlegen van deze geestelijken invloeden. Hoe vaak wordt een ideaal of idool gevormd in de verbeelding, in de hemelse sferen, die zich vervolgens op aarde manifesteert in geheel of ten dele. Twee vragen ter overdenking: Hoe makkelijk verliezen wij de controle in een driftbui? Hoe makkelijk ontlenen wij onszelf om een mondstuk voor een ideologie te worden? Meer verdieping Als je meer wilt weten over hoe de geestelijke wereld zich manifesteert, dan kan ik je de volgende video van harte aanbevelen: "Bestaan Engelen & Demonen echt?" Deze video is deels gebaseerd op het werk van Carl Jung, en gebruikt taal uit de Psychologie om een aantal eeuwenoude concepten beter te kunnen begrijpen:

Op het moment van schrijven is het WK gaande. Eén van mijn favoriete spelers, Cody Gakpo, maakt weer onderdeel uit van de Nederlandse selectie. Zoals altijd toont hij zich als een betrouwbare speler op dit grote toernooi. Wat ik met name inspirerend vind, is hoe hij zijn geloof openlijk uitdraagt op beeld. Ik heb begrepen uit interviews dat hij in de kleedkamer regelmatig met een groepje spelers de leiding neemt in gebed, voorafgaand aan wedstrijden. Terwijl ik dit schrijf, is echter zojuist verdrietig nieuws naar buiten gekomen: Cody en zijn vriendin Noa waren in verwachting van hun tweede zoontje, Elijah, maar werden tijdens het toernooi getroffen door een groot verlies - hun kindje overleed tijdens de zwangerschap. Er was veel gebed geweest in de aanloop naar de geboorte, maar de uitkomst nam een heel andere wending dan waarop gehoopt was. Jezus troost Thomas na het overlijden van diens partner Ramah (beeld uit The Chosen) Waarom laat God ingrijpende dingen gebeuren in ons leven, zelfs wanneer we er zo intens voor hebben gebeden? Waarom grijpt Hij niet in? Ik moet ook denken aan mensen die getroffen worden door een heftige ziekte, en hier ook meermaals voor gebeden hebben. Ik herinner mij nog goed dat ik in mijn jeugd een tv-reportage zag over iemand die gebed ontving voor genezing van een ernstige ziekte, maar bij wie het wonder uitbleef. Vervolgens werd de verantwoordelijkheid bij de persoon zelf gelegd, met de conclusie dat er te weinig geloof zou zijn. Die gedachte is denk ik erg gevaarlijk. Want je begeeft je dan theologisch op glad ijs. Als we de bijbel erop na houden lezen we immers dat het uitblijven van genezing of ingrijpen van God niet één-op-één te koppelen is aan de mate van iemands geloof. De rol van 'wonderen' Als christenen leggen we vaak de nadruk op de wonderen van Jezus, waardoor we soms voorbijgaan aan de mensen die Hij niet genas. Hierin zien we een belangrijk detail dat we in onze westerse wereld soms over het hoofd zien: Jezus’ focus lag niet op het wegnemen van alle klachten en gebreken, maar op het verleggen van de aandacht van mensen. Niet naar het aardse, het lichamelijke of materiele dingen, maar naar Hemzelf en de komst van het Koninkrijk van God: de oproep tot bekering. Juist daarin zien we ook de functie die wonderen hebben in het geloof. Wonderen zijn bovenal tekenen die ons een glimp geven van het Koninkrijk van God dat komen zal. Wanneer Gods Koninkrijk in zijn volheid aanbreekt, zal er geen ziekte, dood, oorlog, onderdrukking of verdriet meer zijn. In ons huidige bestaan leven we echter nog in een gebroken wereld, waarin de gevolgen van de zonde en de macht van de dood nog steeds zichtbaar zijn. Dat brengt veel pijn met zich mee en is niet zoals God de schepping oorspronkelijk bedoeld heeft. Dat zien we ook terug bij Jezus. Wanneer Lazarus sterft, weent Hij (Johannes 11). Daarmee laat Hij zien dat Hij ons lijden begrijpt en deelt. Als mens heeft Hij onze gebroken werkelijkheid zelf ervaren. Door de zondeval leven wij nu in een wereld waarin lijden en dood nog aanwezig zijn. Pas wanneer Christus terugkeert, zal de schepping volledig worden hersteld zoals God haar bedoeld heeft. Toch geeft God ons soms alvast een glimp van dat komende Koninkrijk. Wanneer iemand genezen wordt, is dat een teken van die toekomstige werkelijkheid. Het illustreert dus niet de geloofsomvang van de persoon in kwestie, maar verwijst altijd naar Gods macht en naar Zijn Koninkrijk wat in aantocht is. De dwaling van de individualistische lens In de Westerse samenleving kijken we al snel naar de Bijbel vanuit een individualistische bril. Dit is niet per se slecht, want het is zeker zo dat God met ieder van ons een persoonlijke relatie heeft. Toch slaan we in het Westen vaak door, doordat we ieder (uitgebleven) wonder direct op onszelf betrekken, terwijl dat niet altijd de juiste manier is om naar zo'n gebeurtenis te kijken. Daartegenover staat een meer Bijbelse visie: dat Gods persoonlijke betrokkenheid altijd ingebed is in een groter verhaal, namelijk dat van Zijn aanstaande Koninkrijk. Als we wonderen zien als tekenen die verwijzen naar dat grotere geheel – iets wat ons als individu overstijgt – sluiten we beter aan bij de Bijbelse boodschap, waarin weinig ruimte is voor het hyperindividualisme dat onze cultuur kenmerkt. Denk bijvoorbeeld aan het verhaal van Hosea. Hosea moest trouwen met een hoer. Dat huwelijk beeldde de relatie tussen Israël en God uit. Israël ging vreemd door andere goden na te lopen. Betekent dit dat Hosea zelf slecht was? Nee. Zijn huwelijk was geen straf van God voor hem. God gebruikte het juist als een teken voor het volk. Het bevlekt Hosea niet als profeet, net zoals het feit dat God iemand geneest niet automatisch betekent dat die persoon een uitzonderlijke geloofsheld is. Jezus werd behandeld als misdadiger. Bespot en vernederd. Dit was echter allemaal nodig, om de weg tot het koninkrijk van God te banen. Een nog krachtiger voorbeeld is de kruisdood van Jezus. Aan het kruis leek Jezus in de ogen van de mensen een misdadiger. Hij werd veroordeeld, bespot en gekruisigd tussen twee criminelen, terwijl Hij zelf zonder zonde was. Op het eerste gezicht leek Zijn kruisiging daarom een teken van nederlaag en verwerping. Maar ook hier moeten wij verder kijken dan wat zich aan de oppervlakte laat zien. God had Zijn Zoon lief. Dat Jezus's moest lijden kwam niet omdat Hij Zelf schuldig was, maar omdat God door Zijn kruisdood redding wilde brengen aan de wereld (Johannes 3:16). Jezus is de Weg, waardoor het voor ons mogelijk wordt om uberhaupt het Koninkrijk van God binnen te kunnen gaan. Als God een wonder toelaat in je leven, moet je het dus altijd bekijken in relatie tot Gods Koninkrijk. Het zegt niet per se iets over de zuiverheid van je eigen geloofsleven. Evenmin is het niet automatisch jouw schuld wanneer een wonder uitblijft. Het wordt ons immers als christenen ook niet per se beloofd dat wij een aards bestaan zonder lijden zullen doormaken. Het doel is dat onze ogen en onze hoop in de eerste plaats gevestigd zijn op het Koninkrijk van God, en niet op het verkrijgen van een gezond lichaam, financieel succes of een zorgeloos bestaan. We worden geroepen onze aandacht te verleggen van het tijdelijke en aardse naar het hemelse, dat eeuwigheidswaarde heeft. Het aardse leven is vergankelijk. Daarom heeft het heil van onze ziel de hoogste prioriteit. De vraag is dan ook: waar ligt onze aandacht? Leven wij nog in verwachting van de wederkomst van Christus, of heeft ons individualisme ervoor gezorgd dat we het belangrijkste uit het oog zijn verloren? Ligt ons hart nog vast aan deze wereld, of leven wij toe naar Gods Koninkrijk? Daarom richt de kerk zich in de eerste plaats op het evangeliseren, en niet enkel op het doen van wonderen of verrichten van genezing. Bad van Bethesda We zien dit patroon ook terug in het Nieuwe Testament. Jezus trok niet het land door om iedereen te genezen. Neem bijvoorbeeld Johannes 5. Bij het bad van Bethesda lag een grote menigte zieken, mensen die al jarenlang wachtten op een wonder. Onder de mensen leefde de overtuiging dat een engel af en toe het water in beweging bracht en dat de eerste die daarna het bad inging, genezen zou worden. Die verwachting was geen onderdeel van de wet van Mozes, maar een overlevering die onder het volk leefde. Jezus geneest man bij bad van Bethesda (Harold Copping) Toch genas Jezus iemand uit deze menigte, namelijk een man die al 38 jaar ziek was en jammerde dat niemand hem wilde helpen naar de bron. Waarom kreeg uitgerekend hij een tweede kans, en de rest niet? Hij had zijn hoop toch ook op een superstitie gevestigd, in plaats van op zijn God? Misschien waren er onder die zieken ook mensen die al jaren stil en respectvol hun lijden droegen, zonder anderen de schuld te geven van voordringen. Het antwoord op die vraag kunnen we niet narekenen - en dat is precies de crux. Jezus geneest, ondanks het bijgeloof van de man. God ziet misschien juist wat Hij in zo iemand kan oprichten - niet vanwege een heilzaam verleden of sterk geloof, maar juist door de gebrokenheid heen. Daardoor kan God veel meer van Zijn glorie tonen: het contrast geeft een krachtig getuigenis van de transformatie die mogelijk is wanneer God door je heen werkt. Uiteraard is het goed om altijd voor genezing te bidden, maar besef dat wonderen geen mechanisme zijn. God is geen geest in de lamp die elke wens vervult. Want niet elk lijden wordt in dit leven weggenomen - en juist daar wordt geloof getoetst. Geloof betekent ook dat je vertrouwen hebt, zelfs als je alleen maar tegenstand ervaart. Het is de vuurproef waar Petrus over spreekt: "Zo kan de echtheid blijken van uw geloof – zoveel kostbaarder dan vergankelijk goud, dat toch ook in het vuur wordt getoetst – en zo verwerft u lof, eer en roem wanneer Jezus Christus zich zal openbaren." - 1 Petrus 1: 7 (NBV21) De vuurproef Bij de belijdenis verklaren we dat we bereid zijn Hem te volgen, en dat betekent ook dat we bereid zijn het kruis op ons te nemen, zoals Simon van Cyrene ons heeft voorgedaan. Soms laat God beproeving toe in ons leven, niet om ons doelbewust te laten lijden, maar om - net als bij de man bij Bethesda - door onze gebrokenheid heen iets groters te laten zien. Als wij door het lijden heen trouw blijven in onze relatie met God, is dat opzichzelf al een teken van het koninkrijk. Wij laten dan aan de wereld zien, dat de vergankelijke wereld om ons heen geen vat op ons krijgt. We zijn immers erfgenamen zijn van een veel betere wereld die nog te komen staat. Het leven hier op aarde is slechts een tussenstation. Als christenen hebben we onze vizier gericht op het nieuwe koninkrijk. Waarin wij een nieuw lichaam krijgen, en er geen oorlog en pijn meer zal zijn. Daarom hoeven we ook niet bang te zijn dat het uitblijven van gebedsverhoring automatisch betekent dat er iets mis is in onze relatie met God. Soms laat God moeilijke omstandigheden toe omdat Hij ons daardoor wil vormen. Hij kan ons geduld leren, ons geloof verdiepen of om ons te leren om in afhankelijkheid van Hem te leven. Juist door het lijden heen kan Gods heerlijkheid des te duidelijker zichtbaar worden, in dit leven of uiteindelijk in het komende Koninkrijk. De gemeente van Urakami Door trouw te blijven, ook wanneer je gebeden niet worden verhoord zoals je had gehoopt, kun je een krachtig getuigenis afleggen van je geloof. Je laat zien dat je hoop niet afhankelijk is van je omstandigheden, maar puur van Christus alleen. Takashi Nagai was een pas bekeerde katholiek en arts toen de atoombom op Nagasaki viel. In de nasleep - een hel op aarde, met overlevenden die door de straten zwierven en om water smeekten terwijl de huid van hun lichaam afviel - verzamelde hij wat er nog over was van zijn gemeenschap, en legde een groot getuigenis af in geloof. Nagai vertelde zijn gemeenschap dat de bom oorspronkelijk voor een andere stad bestemd was, maar dat een mechanisch mankement het vliegtuig had doen afwijken — en de bom neerkwam op de christelijke kathedraal van Urakami. Toeval zag hij hierin niet. Gods voorzienigheid, zo geloofde hij, had Urakami uitverkoren. Nagasaki was het gekozen slachtoffer, geslacht als een lam zonder smet, om de zonden van alle volkeren tijdens de Tweede Wereldoorlog te verzoenen. Het betekende het einde van de oorlog. Urakami Tenshudo (kathedraal in Nagasaki) nadat het getroffen werd door een atoombom in 1945 "Zalig zij die wenen - want zij zullen getroost worden. Laten wij dankbaar zijn dat Nagasaki werd uitverkoren voor dit offer. Laten wij dankbaar zijn dat hierdoor vrede aan de wereld werd geschonken - en godsdienstvrijheid aan Japan." Zulke woorden uitspreken, op dat moment, vraagt een rotsvast geloof - de bereidheid om hetzelfde pad te bewandelen als Christus, en toch nog het licht te zien in de donkerste van omstandigheden. Nagai staat daarin niet alleen. Kijk maar naar de heiligen die bereidt waren als martelaar te sterven voor het geloof. Dit is de kracht van een leven in verbondenheid met Christus. Wij richten onze geestelijke ogen op Jezus, die zijn kruis draagt op weg naar de berg Calvarie. Een christen zijn betekent alle gezag overgeven aan God. De Heer heeft gegeven. De Heer heeft genomen. Niets behoort ons werkelijk toe - zelfs ons leven niet. Alles wat wij hebben, hebben wij in bruikleen. Dat is denk ik ook de belangrijkste les uit het bijbelboek Job. Ieder huisje heeft zijn kruisje Uiteraard zijn er ook situaties waarin het lijden wel één op één verband houdt met persoonlijk falen. Denk bijvoorbeeld aan de schade die een verslaving aan alcohol of drugs kan veroorzaken in iemands leven. Zulke hardnekkige patronen zijn vaak moeilijk te doorbreken. Ze richten niet alleen grote schade aan in het leven van de persoon zelf, maar sleuren dikwijls ook gezinsleden en andere dierbaren mee in hun gevolgen. Daarnaast kunnen ervaringen uit het verleden, trauma's of omstandigheden binnen een familie diepe sporen nalaten. Toch hoop ik met deze blog aan te tonen, dat niet al het lijden rechtstreeks te herleiden valt tot een persoonlijke fout. Soms begeeft iemand zich eenvoudigweg op de verkeerde plaats op het verkeerde moment. Soms wordt iemand slachtoffer van een zinloze daad. In zulke momenten snijden de scherven van een gebroken wereld diep. Dan komt de vraag niet alleen op waarom wij lijden, maar ook hoe wij ermee omgaan. Hoe draag je je kruis wanneer de wereld je overrompeld? Laat je je verteren door verbittering, of probeer je, hoe moeilijk ook, je lijden te dragen in navolging van Christus? God helpt ons bij onze beproevingen Dit is een uitdaging, maar de Bijbel leert ons dat God ons niet aan ons lot overlaat in beproevingen (Psalm 138:8). Hij rust ons toe met Zijn Geest en geeft kracht naar omstandigheden. Denk aan Daniël in de leeuwenkuil. Hoewel hij omringd was door roofdieren, vond hij rust en vrede in zijn vertrouwen op God. Uit het verhaal van Daniel zien wij dat God ons beschermt & voor ons zorgt, ookal gaan we door moeilijke omstandigheden. "[4] Al gaat mijn weg door een donker dal, ik vrees geen gevaar, want U bent bij mij, uw stok en uw staf, zij geven mij moed. [5] U nodigt mij aan tafel voor het oog van de vijand, U zalft mijn hoofd met olie, mijn beker vloeit over. [6] Geluk en genade volgen mij alle dagen van mijn leven, ik verblijf in het huis van de HEER tot in lengte van dagen." - Psalm 23 (NBV21) Vergeleken met veel vervolgde christenen leven wij in grote vrijheid en worden wij gespaard van veel lijden. We mogen ons geloof openlijk belijden zonder angst voor vervolging. Dat is een voorrecht waarvoor we dankbaar mogen zijn. Tegelijkertijd kunnen we in het 'rijke' Westen gemakkelijk vergeten hoeveel zegeningen we van boven ontvangen. Misschien is dat wat Jezus bedoelde toen Hij zei dat het voor een rijk persoon moeilijk is om het Koninkrijk van God binnen te gaan (“door het oog van een naald” zoals Matt. 19:24 schrijft). Niet omdat rijkdom op zichzelf verkeerd is, maar omdat we gemakkelijk vergeten onze zegeningen te tellen. Mensen die veel lijden of in armoede leven, zijn zich vaak meer bewust van Gods trouw. Wie dagelijks moet vertrouwen op Gods voorziening, ervaart meestal scherper hoezeer alles uiteindelijk een gave van Hem is. Tel je zegeningen Voor iemand die in erbarmelijke omstandigheden leeft, die niet weet waar de volgende maaltijd vandaan zal komen, kan brood op tafel een zichtbaar wonder zijn. Maar is dat voor ons niet net zo? Ook wij ontvangen iedere dag meer dan wij verdienen. Het feit dat wij voedsel hebben, een dak boven ons hoofd, gezondheid mogen genieten en in vrede leven, zijn stuk voor stuk gaven van Gods genade. Vaak beseffen we pas wat we hebben wanneer we het verliezen. Laten we daarom niet alleen tot God gaan in tijden van nood, maar ook bewust dagelijks de tijd nemen om Hem te danken voor alles wat Hij ons geeft. Dankbaarheid houdt ons hart gericht op de Vader en herinnert ons aan zijn trouw. Zalig zijn zij die verdriet hebben Dat betekent niet dat het verkeerd is om verdriet te hebben wanneer onheil ons treft. Het hoort bij onze menselijke ervaring en we mogen dit ook met God delen in ons persoonlijke gebed. In de Bijbel zien we genoeg voorbeelden van geloofshelden die hun verdriet openlijk uiten. In tijden van diepe nood schrijft David Psalm 102 als gebed: Psalm 102: 2-6 "O Heer luister toch naar mijn gebed, ik bid dat mijn hulpgeroep U bereikt. Verberg U niet voor mij, nu het mij allemaal te veel wordt, luister toch naar mij. Antwoord mij toch snel, nu ik U roep. Want ik word zo snel oud, en mijn botten doen zeer, zij gloeien. Mijn hart is dor als dood gras, en alle eetlust is verdwenen. Door al mijn verdriet voel ik mij lichamelijk als een wrak." (HTB) Uiteindelijk lijkt deze psalm te suggereren dat Gods kracht juist zichtbaar wordt in contrast met onze menselijke kleinheid en zwakheid. Gods Geest openbaart zich vaak het duidelijkst in mensen die veel hebben meegemaakt, veel weerstand hebben ervaren of gebukt gaan onder lichamelijke kwalen, maar zich daardoor niet laten weerhouden. Een treffend voorbeeld vinden we volgens de traditie in de apostel Jakobus de Mindere, die met lichamelijke beperkingen zou hebben geworsteld. Juist daardoor werd zijn getuigenis des te krachtiger: hoe indrukwekkend is het dat iemand die zelf onder pijn gebukt gaat, anderen kan genezen? Gods kracht wordt zichtbaar in het kleine en het zwakke. De kracht van Christus ligt niet in uiterlijke macht, een sterk lichaam, een succesvol bedrijf of andere dingen die wij met een aardse blik vaak als kracht beschouwen. Integendeel, Zijn kracht wordt juist zichtbaar wanneer Hij mensen gebruikt ondanks hun gebrokenheid en tekortkomingen. Als dat niet zo was, zouden we de resultaten nog kunnen toeschrijven aan iemands eigen talenten of verdiensten. Juist daarom spreekt het getuigenis van iemand die weet wat lijden is vaak des te krachtiger. Wanneer een gebroken mens hoop uitdraagt, wanneer iemand die zelf pijn kent anderen bemoedigt, wordt zichtbaar dat de kracht niet uit hemzelf komt. Dan wijst alles naar Degene die in hem woont. Zoals Paulus schrijft: niet mijn eigen kracht, maar de kracht van Christus die in mij leeft (Galaten 2:20) Ik wil eindigen met Psalm 13: 2-6 (NBV): "Hoe lang nog, HEER, zult u mij vergeten, hoe lang nog verbergt u voor mij uw gelaat? Hoe lang nog wordt mijn ziel gekweld door zorgen en mijn hart door verdriet overstelpt, dag aan dag? Hoe lang nog houdt mijn vijand de overhand? Zie mij, antwoord mij, HEER, mijn God! Verlicht mijn ogen, dat ik niet in doodsslaap wegzink. Laat mijn vijand niet roepen: ‘Ik heb hem verslagen,’ mijn belagers niet juichen omdat ik bezwijk. Ik vertrouw op uw liefde: mijn hart zal juichen omdat u redding brengt, ik zal zingen voor de HEER, hij heeft mij geholpen.

Het huwelijk is een belangrijk symbool in het christendom. In dit beeld zien we Jezus als de bruidegom die zijn bruid - de kerk - huwt. God wil een verbond met ons aangaan en heeft zichzelf weggegeven uit grote liefde voor ons. Hij kwam ons te hulp (Efeziërs 2:4-10). God vergaf niet alleen onze zonden, maar betaalde ook de volle prijs voor onze tekortkomingen met zijn bloed . Zo kroonde hij ons met zijn liefde (Psalm 103:3-4). In het evangelie van Johannes lezen we dat Jezus' zijn eerste wonder verrichte op een bruiloft, waar hij water in wijn veranderde (Johannes 2:1-12). In deze context symboliseert de wijn nog vooral feest en vreugde. Later krijgt de wijn echter een andere betekenis. Tijdens het laatste avondmaal, gebruikt Jezus de wijn als symbool voor Zijn bloed en zijn offer voor de verzoening van de mensheid. Mogelijk verklaart dit ook zijn reactie in Johannes 2:4: 'Wat wilt u van me? Mijn tijd is nog niet gekomen.' De wijn wordt later een teken van het kruisoffer , en Gods nieuwe verbond met de wereld. Getals symboliek van vijf Als je de eerste hoofdstukken van Johannes aandachtig bestudeert, zie je dat Jezus met precies vijf discipelen  naar de bruiloft te Cana ging. In Johannes 1:35-40 lezen we namelijk dat Jezus zijn eerste twee discipelen aanstelt uit de volgelingen van Johannes de Doper, waaronder Andreas, die vervolgens zijn broer Petrus erbij haalt (dat worden er drie). Daarna komt Filipus uit Bethsaïda erbij (Johannes 1:43), en hij brengt op zijn beurt Natanaël mee (Johannes 1:45). Dat brengt ons op een totaal van vijf. Bij het bruiloftsfeest in Kana verrichte Jezus zijn eerste wonder door water in wijn te veranderen (Johannes 2:1-12) Dit getal vijf is waarschijnlijk geen toeval. Het wordt in de bijbel namelijk veelvuldig gebruikt in de context van het huwelijk en verzoening.  Het getal vijf bestaat immers uit 2 ongelijke getallen: 2 en 3, wat symbolisch duidt op de twee totaal verschillende partijen (man & vrouw), die samen 1 worden. Volgens oude  joodse gebruiken zouden er ook 5 getuigen garant staan voor de bruid en evenzo 5 voor de bruidegom. Vandaar ook de gelijkenis van de vijf wijze- en de vijf dwaze bruidsmeisjes. In de Bijbel zien wij dat het sluiten van het verbond, altijd verband houdt met een offer . God belooft zijn volk een eigen land, en uiteindelijk ook deelname aan God's koninkrijk, maar om onderdeel te zijn van zijn verbond, is er een verzoeningsoffer nodig. Oorsprong van "Walking down the aisle" Dit begon al bij het verbond wat God met Abraham sloot (Genesis 15 : 7-32), hier ging een bijzonder ritueel aan te pas, wat niet uniek was voor die tijd. Abraham moest de lichamen van de dierenoffers doorsnijden, en beide partijen zouden tussen de stukken ervan moeten lopen om hun trouw te zweren ('walking down the aisle'). In essentie zegt deze handeling: 'als ik dit verbond breek, moge mijn lichaam in tweeën worden gescheurd zoals deze dieren.' (zie ook Jeremia 34:18). Het was een dodelijke eed die de partijen aflegden, om te beloven dat zij het verbond niet zouden breken. In de tijd van Abraham was het gebruikelijk om bij een verbond, dierenoffers te doen. Beide partijen moesten tussen de stukken ervan lopen om hun trouw te zweren. Belangrijk om te benoemen is, dat God aanvankelijk niet door de dierenkarkassen loopt. Echter, wanneer de zon onder is, krijgt Abram een droom , waarin God hem eerst verteld dat zijn volk voor 400 jaar als slaaf zal dienen, maar uiteindelijk zal worden bevrijdt, en nota bene bij de uittocht beloond zal worden met de schatten van hun onderdrukkers. Vervolgens ziet Abram God als een rokende oven en brandende fakkel tussen de dierenstukken door trekken. Dit is een teken dat God zich aan het verbond zal houden. Deze symbolen vertegenwoordigen God, zoals we later ook zien tijdens de uittocht uit Egypte (denk aan de vuurkolom in Exodus 13:21). Wat dit verbond van Abram met God trouwens uniek maakt, is dat het vrij eenzijdig is. Normaliter, zou zo'n verbond eisen dat twee partijen samenkomen en elkaar beloften doen. Toch hoeft Abram geen belofte te doen, alleen God doet een belofte over zijn ontelbaar nageslacht. Dit ritueel van verscheurde dieroffers, is waarschijnlijk waar het gezegde van 'walking down the aisle' vandaan komt. De hedendaags vrolijke gebeurtenis heeft van oudsher dus een scherp randje. Mozes - God blijft trouw aan zijn verbond Langs de aisle, vindt je de oude mens (van zonde), de oude identiteit, waar je van moet scheiden zoals Paulus dat zo mooi formuleerd. Je focus is nu immers gericht op de bruidegom (Christus), ons hart behoort aan hem toe (Efeze 4:22-24). Dit principe wordt ook duidelijk in het verhaal van Mozes. "[22] Jullie moeten je vroegere levenswandel afleggen, de oude mens die bedorven is door de misleidende begeerten. [23] Word vernieuwd in de geest van jullie denken. [24] Doe de nieuwe mens aan die door GOD geschapen is in gerechtigheid en in ware heiligheid." - Efeze 4:22-24 (EBV) Mozes groeit op in het paleis van de Farao, en wordt opgevoed met Egyptische gebruiken. Als gevolg daarvan worstelt hij met zijn identiteit: die van Hebreewer of Egyptenaar. Uiteindelijk doodt hij een Egyptenaar. Je kan dit symbolisch lezen, alsof hij met zijn 'oude identiteit' korte metten wil maken, en zijn 'Hebreeuwse' identiteit wilde redden. Dit heeft echter niet het gewenste effect, want hij belandt juist in een nog dieper gat - waardoor hij uiteindelijk vlucht naar de woestijn van Midian. Hier bouwt hij een nieuw leven op: hij trouwt met de Midianiet Zipporah, en wordt herder over de kudde van zijn schoonvader Jethro (een Midianitische Priester ). Mozes wordt hier vader van een zoon, die hij Gersom noemt, deze naam getuigt van het feit dat Mozes zichzelf een vreemdeling vindt, in een vreemd land vond. God roept Mozes om het volk Israël uit Egypte te leiden en zo zijn belofte aan Abraham te vervullen. Het duurde 40 jaar, totdat Mozes op een dag, een bijzondere verschijning zag bij de berg Horeb . Daar verscheen de Engel des Heren aan hem in een vuurvlam midden in een doornstruik wat gelijk doet denken aan de beeldende taal uit de droom van Abraham. De Engel des Heren, had een belagnrijke boodschap, namelijk: God is zijn belofte aan Abram niet vergeten, en wil door Mozes, Zijn volk verlossen uit de slavernij. Echter, Mozes is inmiddels veranderd, hij is niet meer de zelfverzekerde man die hij ooit was. In tegenstelling, hij is een vreemdeling geworden - we lezen dat hij een spraakgebrek heeft, en dat hij twijfelt of mensen wel zullen luisteren (Exodus 4:10). Dan belooft God dat zijn broeder Aaron, de Leviet, namens hem zal spreken. (Exodus 4:16) Dit stelt Mozes gerust en Hij keert uiteindelijk terug naar het land van Egypte. Echter, Wanneer Mozes gehoor geeft aan de opdracht om namens de Here, Gods volk uit de slavernij te bevrijden, zendt God - wat zeer tegenstrijdig lijkt - een engel op hem af om Hem te doden. (Exodus 4: 24) Zipporah doorziet dit spoedig onheil echter, en besnijdt de voorhuid van haar zoon, en raakte met het bloed daarvan Mozes' voeten aan en zegt tegen hem: je bent voor mij een bloedbruidegom. Wat gebeurt hier? Dit is een bizar verhaal in de Bijbel wat menig theoloog heeft doen stilstaan Bloedbruidegom: Dreiging van verbondsbreuk Doordat Mozes zo lang in Midian verkeerde, had hij de gebruiken van Abram verzuimd. Hij had zijn kinderen niet besneden, maar opgevoedt vanuit de Midianitische traditie, waarbij jongens pas besneden werden als ze de huwbare leeftijd hadden. In Exodus 4, lezen wij dat hij o p het punt stond om de belofte van God aan Abram in te willigen, zonder dat zijn kinderen zelf het verbondsteken droegen. Het kind moest dringend geheiligd worden - anders zou het niet onderdeel kunnen uitmaken van het verbond wat God met Abram sloot. Hoewel Zippora aanvankelijk tegen de besnijdenis gekant was, voerde zij deze toch uit op haar kind om hem 'rein' te maken. Het 'bloederige' offer dat zij moest brengen voor de verzoening met het verbond, deed haar Mozes een ' bloedbruidegom ' noemen. Het is namelijk vanwege het feit dat ze met hem getrouwd is, dat ze deze actie moest ondernemen. Belangrijk is dat Zippora met het bloed uiteindelijk Mozes' voeten aanraakt. Dit symboliseert dat Mozes nu rust op het fundament van Abrams verbond, in plaats van op het Midianitische fundament. Dit toont parallellen met Abram die eeuwen eerder bloed aan zijn voeten kreeg door tussen de doorgekliefde dierenkarkassen te lopen om het verbond aan te gaan. In de rest van Exodus, lezen wij hoe Israel (en Mozes als type beeld) af moet rekenen met de 'oude identiteit' als vreemdeling en nu onderdeel zal uitmaken van een nieuwe identiteit in verbond met God. Bij de tiende en laatste plaag, gaat de Engel voorbij aan de Hebreeuwen die het verbondsteken aan de deurpost hebben staan. De besnijdenis is zo'n teken van hun verbond met God, en was al een afspiegeling van de uiteindelijk bevrijding - uit Egypte. Door zich te ontrekken (af te snijden) aan het Egyptisch rijk - en die oude mens, uit slavernij, worden ze 'apart gezet' ofwel 'geheiligd'. Het bloed aan de deurpost bij de tiende plaag , symboliseert weer eenzelfde principe. Het is waarschijnlijk dezelfde Engel die eerder Mozes opjaagde, die nu langs de huizen van de Egyptenaren trekt om daar de eerstgeborene te doden. Enkel het verbondsteken aan de deurpost onderscheidt de Hebreeuwen van de Egyptenaren. Mogelijk dat we bij de 10 plagen, een inversie zien van het huwelijk, want het zijn 10 plagen die nodig zijn voor het losmaken (scheiden) van de Egyptische identiteit. De tien plagen zijn mogelijk symbool voor de 10 Egyptische goden, die getuige staan van Israel's bevrijding uit Egypte & egyptische identiteit, evenals de 10 maagden later getuigen zijn van de huwelijk en de samenkomst tussen de uiteindelijke Bruid en Bruidegom. Daar is kracht in het bloed van het Lam Het verbondsvolk was apart gezet voor een heilige roeping. Ze moesten zich houden aan allerlei reinheidswetten, waarbij brandoffers als een belangrijk ritueel fungeerde om in het 'reine' te komen met God. Hierbij was een gebrekkig dier niet aanvaardbaar (Leviticus 22:20), want zo doe je immers tekort aan de andere partij bij het altaar (in dit geval God). Evenzo: als Israël buiten het verbond zou treden door de gebruiken en goden van andere volkeren over te nemen, zou deze onzuiverheid de ' kracht' van het toekomstige verzoenoffer kunnen bedreigen, namelijk Jezus, die als smetteloos offerlam de wereld zou bevrijden van de zonden (Jesaja 53). Want het leven van het vlees is in het bloed, en Ik heb dat Zelf voor u op het altaar gegeven om voor uw leven verzoening te doen. Want het is het bloed dat door middel van het leven verzoening bewerkt. (Leviticus 17:11, HTB) Deze focus op reinheid van het verbondsvolk, verklaart Gods strenge optreden tegen de naburige volkeren van Israël, in het bijzonder de Amalekieten . Dit volk had tijdens de uittocht onder Mozes Israël in de rug aangevallen, waar juist de zwakkere ouderen, vrouwen en kinderen liepen (Deuteronomium 25:17). Alsof dat nog niet genoeg was, vereerden de Amalekieten de god Baäl met allerlei onheilzame praktijken (waaronder zeer waarschijnlijk kinderoffers dagelijkse kost waren) —reden genoeg voor God om ze later door koning Saul te laten uitroeien (1 Samuel 15). Echter, toen koning Saul de kans kreeg om de Amalekieten te vernietigen, spaarde hij koning Agag en nam hij diens beste veestapel mee als buit, alleen de zwakkere dieren doodde hij. De ongehoorzaamheid van Koning Saul maakte God woedend. Hij stuurde de profeet Samuel naar hem toe om hem te onderrichten. De profeet hakte koning Agag in stukken—een symbolische afrekening - omdat de Amalekieten onverenigbaar waren met de Israelistische identiteit als verbondsvolk. Net zoals een bruid dient te breken met haar verleden om zich aan haar bruidegom te kunnen wijden, moest Israël radicaal breken met alles wat hen van God zou weghouden. Gods bescherming van Israël – soms door harde maatregelen– diende uiteindelijk het hogere doel: de komst van Christus als het volkomen offer voor de zonden van de hele wereld. De loutering van Israël zelf, door beproevingen, ballingschap en discipline, was ook onderdeel van het proces om het volk voor te bereiden op de komst van de Messias . Het gaat dus niet alleen om bescherming tegen externe bedreigingen, maar ook om het zuiveren en vormen van het verbondsvolk zelf. De Bijbelse stambomen benadrukken de continuïteit van het 'bloed'-verbond van nageslacht tot nageslacht: de koninklijke bloedlijn van David (Juda) en de priesterlijke bloedlijn van Levi. Uit Levi’s zoon Kehath komen Mozes, Aäron en Mirjam voort; uit Aäron stamt de priester Zadok , dienaar van koning David (1 Kronieken 6). Bij Jezus’ doop komen beide lijnen samen: Johannes de Doper, afstammeling van de priester Zadok via Abia (1 Kronieken 24, Lucas 1), en Jezus, nakomeling van David via Maria. Zo bereidt Johannes, de laatste priester van het oude verbond, de weg voor Christus, de eeuwige Hogepriester van het nieuwe verbond. Het nieuwe verbond: vijf kruiswonden Tegenwoordig leven we vanuit het nieuwe verbond, waarin een bloedoffer of besnijdenis niet langer nodig is om tot de Vader te treden. Jezus heeft namelijk de straf van de zonden volledig op zich genomen, hij is het offerlam , dat verscheurd is. Dat betekend dat er geen noodzaak meer is om te leven op het fundament van het bloedverbond van het oude testament. Aan het einde der tijden zal de Kerk als Bruid verenigd worden met Jezus. Hij is zowel de bloedbruidegom (die ons onderdeel uitmaakt van het verbond) als het offerlam (die de prijs betaalt heeft). In het nieuwe testament lezen wij dat het God de Vader is - die Zijn Zoon aan de Bruid gaf. Van dit bloedverbond staan de vijf kruiswonden getuige (beide handen, voeten en de zijwond) als blijk van zijn zelf-opofferende liefde 'Agape'. Als wij door de "aisle" lopen, is het offer dat aan weerszijden ligt - Christus' lichaam. Dit geeft een wat donkere betekenis aan Paulus' beeldende taal dat Christus de wereld vervuld heeft (Echter, zijn bloed geeft leven, daar kan ieder christen van getuigen). Het werkt eigenlijk net zoals Gods eerste verbond bij Abram: God doet een belofte aan ons, zonder dat wij daar een belofte tegenover hoeven te stellen. Hij verlangt alleen van ons dat ons hart bij hem ligt. De Here voorziet in het offer , zoals al duidelijk wordt bij Abraham, waar God een ram aandient als offer inplaats van Isaak (Genesis 22:14). Net zoals die ram garant stond voor Isaak, staat Jezus garant voor ons. We hoeven alleen maar te ontvangen wat Hij geeft. Langs de weg tot het altaar (de 'aisle'), tref je de oude mens (van zonde), de oude identiteit (deze moet je van je af werpen met Jezus aan het kruis). Want we staan op in onze nieuwe identiteit. Evenals de Israellieten de Rode Zee doorkruizen , met golven aan weerszijden, richting het beloofde land, lopen wij richting Gods koninkrijk dankzij het offer wat Jezus ons heeft gebracht. Door ons hart op hem gericht te houden worden wij bevrijdt. Het koninkrijk van God vinden wij aan het einde van het gangpad, waar Hij ons kroont met Zijn liefde (Psalm 103:3-4). Samen met Hem mogen wij deelhebben aan Zijn Glorie: heerschappij over de schepping, net zoals je na een huwelijk het hoofd wordt van een gezin. Een mooi vooruitzicht, vindt je niet? Referenties [1] Jonathan Pageau & Father Josiah Trenham, Marriage the Bedrock of Society, gepubliceerd 5 augustus 2025, https://www.youtube.com/watch?v=Udo290RgaBY Evenals bij Mozes, de voeten (2) Vragen Het verbondsvolk moest zich aan de reinheidswetten houden: zo was een gebrekkig offerlam niet geoorloofd (Leviticus 22:20). Dit bleek uiteindelijk nodig om de weg te bereiden voor de Verlosser - Jezus – het volmaakte offerlam zonder smet. Hoewel wij geen offers meer brengen, blijft dit vraagstuk relevant: lopen wij als gelovigen niet vaak de kantjes ervan af? In hoeverre zijn wij bereidt iets op te geven voor ons geloof?

In het Romeinse Rijk bestond een rijke diversiteit aan goden, vaak overgenomen uit de Griekse mythologie. Tegen deze achtergrond begon Paulus zijn ' geestelijke' campagne : een poging om zelfs de Romeinse keizer tot het Christus te bekeren. Hoewel hij dit doel tijdens zijn leven niet vervuld zag worden, wierp zijn werk op lange termijn alsnog zijn vruchten af. Tweehonderd jaar na zijn dood zou keizer Constantijn zich tot het Christendom bekeren — een moment dat het lot van het Romeinse Imperium voorgoed veranderde. Basilica van Sint Paulus te Rome Een belangrijke taak binnen Paulus' missie was het uitdrijven van de Romeinse en Griekse goden uit het land. Altaren gericht aan Juno en Mars werden afgebroken, en in plaats daarvan installeerde Paulus voorbeeldige mensen als figuren waar het volk zich mee kon identificeren en verbinden. Paulus was een van de meest succesvolle exorcisten  uit de vroege kerkgeschiedenis. Geïnspireerd door het recente werk van Father Stephen de Young  [1], verken ik in deze blog Paulus' geestelijke veldtocht om een licht te werpen op de geestelijke strijd  vanuit de Bijbelse context: wat wordt hiermee precies bedoeld? En hoe moeten we ons dit voorstellen? De onzichtbare wereld van de Grieken Om dit goed te kunnen begrijpen, moeten we eerst een schets maken van de klassieke wereld: hoe dacht men over geestelijke principes en de relatie tussen hemel en aarde? Martin Heideggers "Der Ursprung des Kunstwerkes" [2] stelt dat Griekse filosofen met 'aarde' niet de fysieke planeet bedoelden, maar een symbolisch concept. ' Aarde ' verwees naar de wereld vanuit menselijke beleving - de realiteit van ervaringen en de verscheidenheid aan manifestaties. Heidegger vatte dit samen in het volgende citaat: "Is the earth in our head or do we stand on the earth?" - Martin Heidegger (1968) Heidegger gebruikt in zijn werk dikwijls het begrip Grund  (grond/fundament) om de symbolische rol van de aarde, als zijnde een vormloze massa vol potentiaal, uit te drukken. De aarde is een matrix, die informatie van buitenaf nodig heeft, om het vorm te geven. De individuele manifestaties (particulieren) die wij hier op aarde zien - denk aan een bepaalde eik versus een dennenboom, of een villa versus een woonboot, ontlenen zich aan de zogeheten Hemelse principes. De klassieke visie op de wereld lag dichter bij de menselijke beleving De Hemel representeert een hogere dimensie waarin de universele categorieën, patronen, archetypen en wetmatigheden zich bevinden. Deze zijn onzichtbaar - je kunt er wel instanties  van zien, maar nooit het 'zuivere' patroon zelf. Vergelijk het met menselijke doelen (Telos): ze drijven ons uit bed, maar deze onzichtbare motor is niet meetbaar onder een microscoop. Creatie is het samenspel van hemel en aarde In het Scheppingsverhaal fungeert Gods stem als de drijvende hemelse kracht die de realiteit vormgeeft. Hij roept Adam bijvoorbeeld uit het stof met zijn levensadem. Volgens bijbelse principes, kent materie op zichzelf geen werkelijk bestaan totdat het wordt gekwalificeerd door een hemels principe van buitenaf, die betekenis en structuur aanbrengt. Het scheppingsverhaal toont ons de belangrijke wisselwerking tussen Hemel en Aarde (bron: Jonathan Pageau, Symbolic world [3]) De hemel levert de ordenende principes en informatie, terwijl de aarde het ruwe materiaal en de mogelijkheden biedt. Creatie is de interactie tussen hemel en aarde en uit hun samenspel worden de concrete, benoembare dingen geboren die onze werkelijkheid vormen. Het planten van een zaadje illustreert perfect deze interactie tussen hemel en aarde: het zaadje bevat een hemels patroon dat, eenmaal in de grond geplant, zich kan manifesteren als een plant in alle verschillende vormen binnen de beperkingen die de omgeving haar oplegt (potentialiteit). De unieke rol van de mens Van alle wezens die we kennen vervult de mens een unieke positie omdat hij als enige de twee dimensies - hemel en aarde - het beste kan verenigen. Enerzijds heeft hij toegang tot de zichtbare, materiële wereld 'van beneden' met fysieke eigenschappen, gereedschappen, experimenten en mode, en anderzijds tot de onzichtbare, 'hemelse' wereld 'van boven' - de wereld van ideeën, principes en geesten. Omdat de mens is geschapen in het evenbeeld van God kan hij, evenals God, deelnemen aan het scheppingsproces als subcreator . Dit zien we al in het hof van Eden, waar Adam de dieren een identiteit mag geven waardoor hij toch ook een rol vervult bij de vorming van de realiteit. Doordat de mens in staat is abstract te denken en redeneren heeft hij toegang tot de onzichtbare wereld en kan hij complexe ideeën en principes vertegenwoordigen. Maar dit maakt hem ook kwetsbaar, zoals blijkt uit de zondeval. Bij de boom van kennis over goed en kwaad bevindt zich immers ook de listige slang. Na de zondeval zien we dat de unieke creatieve rol van de mens in gevaar komt, omdat een ongetrainde geest open kan staan voor de meest heikele ideeën van buitenaf - waardoor zijn vermogen om hemel en aarde te verenigen wordt misbruikt door destructieve geestelijke invloeden (waar de kronkelende slang symbool voor staat). Verbindende machten Het proces van geestelijke beïnvloeding werkt hetzelfde als hoe ideeën zich verspreiden - infectieus en viral, zoals hypes die rondwaren door de samenleving. Sommige individuen belichamen zo sterk een ideaal dat mensen zich massaal tot hen aangetrokken voelen. Deze figuren worden epicentra die anderen inspireren, polariseren en bewegen tot actie - van Hollywood-sterren tot politieke leiders. Dit zijn de symbolische machten  van onze tijd. Elk volk, elke cultuur, heeft zijn centrum nodig — een figuur of idool die als zwaartepunt dient en de groep verenigt. Elke cultuur heeft zo'n centrum nodig: een figuur die als zwaartepunt fungeert en de groep verenigt. Historische voorbeelden zijn Napoleon, Karel de Grote of Willem van Oranje, maar ook mythische figuren zoals Zeus, Athene of Wodan. Deze figuren worden focuspunten van collectieve aandacht  die hele volkeren kunnen verenigen onder hun invloed. Met de komst van het christendom verdwenen de Romeinse en heidense goden langzaam van het toneel en werden vervangen door patroonheiligen . Deze heiligen stralen elk een aspect van Jezus uit in hun eigen context en persoonlijkheid, waardoor gelovigen herkenning vinden in hun interesses, worstelingen of levenssituatie: een visser in Petrus, een reiziger in Christoffel, een student in Thomas van Aquino. Paulus zag de kracht van dit mechanisme in: je hebt voorbeeldige christenen nodig die als verbindende kracht de 'oude' machten van hun tronen kunnen stoten. De strijd om het Centrum: Van Valse Goden naar Ware Heiligen Elk volk, elke cultuur, heeft zijn centrum nodig — een figuur of principe dat als zwaartepunt dient en de groep bijeenhoudt. Paulus begreep dit fundamentele mechanisme. In de heidense wereld waren dit de afgoden — centrale figuren zoals Ares, Athene of Apollo — die macht en inspiratie brachten, maar uiteindelijk ook de mensen tot slaaf maakten. Idealen vinden vaak hun oorsprong in het imaginaire of collectieve onbewuste . Wie zich vormt naar zo’n ideaal, wordt aantrekkelijker binnen zijn groep — wat uiteindelijk zelfs de materiële werkelijkheid kan beinvloeden, doordat het bepaalt welke genen worden gepropageerd. De krijgers die de geest van Ares het best konden belichamen, waren het meest aantrekkelijk in het Oude Sparta. Als je bijv. in de tijd van de oude spartanen, meer kwaliteiten van Ares belichaamde: door met pure razernij je tegenstanders van kant te maken, was je waarschijnlijk meer aantrekkelijk dan een ielige androgyne man. De ‘goden’ zijn dus geen louter abstracte principes, maar vormen echte selectiedruk : zij bepalen wie volgt, wie leidt, en wie overleeft. Ze oefenen invloed uit op de evolutie van de mens. De autonome realiteit van geesten De Grieken herkenden Ares in hun bloeddorstige krijgers die zich lieten drijven door een bui van razernij. Dit voorbeeld toont de autonomie van deze principes: wanneer de geest van woede zich in mij manifesteert, bevindt deze zich niet uitsluitend in mij. De geest van woede (of Ares) blijft bestaan, zelfs als ik sterf. Deze onzichtbare principes beschikken over een bpeaalde autonomie: ze "overstijgen" het individu en houden zichzelf in stand als woekerend onkruid. Dit verklaart waarom de oude filosofen deze krachten als 'geesten' en 'goden' bestempelden- niet omdat ze bijgelovig waren, maar omdat ze erkenden dat deze principes een eigen bestaan leiden, los van individuele mensen - ze bewegen van persoon tot persoon, van generatie tot generatie. Deze eeuwenoude en universele patronen & ideeen, dringen zich aan ons op, infiltreren onze gedachten en nemen bezit. Verhalen en memes kunnen de evolutie van het menselijk bewustzijn een bepaalde richting opduwen. Daarom hebben propagandisten, beleidsmakers en media zoveel macht. Ze bepalen niet alleen wat we denken, maar wie we worden. Paulus' exorcisme was daarom geen symbolische daad, maar een echte strijd tegen autonome krachten die werkelijk bestonden en de beschaving vormden. Paulus was misschien in zijn uitspatting wel gelijk aan Socrates. Die zich zo vel tegen Griekse goden keerde omdat ze net zo gebrekkig leken als wij. Denk aan de Griekse goden op de Olympus, die als toeschouwers naar beneden keken — jaloers, impulsief, wraakzuchtig. Zoals Socrates al aanvoelde: deze wezens zijn het niet waard om aanbeden te worden. Ze zijn niet beter dan wij; ze weerspiegelen slechts onze zwaktes op een groter toneel. De symbolische machten die heersen in de hemelse sfeer Paulus zag dat deze idolen — deze centra van betekenis — vervangen moesten worden. Hij wist dat je het centrum van een beschaving niet kunt vernietigen zonder iets nieuws in de plaats te stellen. Je moet de demon uitdrijven, maar ook de ruimte heiligen (anders komen ze in grote getalen terug, Lucas 11:24-26). Het ging niet enkel om kritiek; het ging om vervanging . Daarom stelde Paulus christelijke figuren in de plaats: heiligen, martelaren, Christus zelf. Geen goden die offers eisen om hun grillen te verzachten, maar mensen die een toonbeeld waren van zelf-opofferende liefde, zoals Jezus zelf het offer was. Geen Mars die oorlog zaait, maar Paulus die vrede predikt. Geen Athene die strategie eist ten koste van de zwakken, maar Maria die zachtmoedigheid belichaamt. Sint Paulus bestreed de heidense goden door mensen te bekeren, en voorbeeldige christenen te installeren waar het volk zich mee kon verbinden. Hierdoor verloren de heidense goden langzaam hun invloed op de massa. Het was een vorm van exorcisme : het verdrijven van machten die mensen tot slavernij brachten — machten die gebondenheid, angst en bloedoffers eisten — en het vervangen ervan door figuren die werkelijk bevrijden. Figuren die niet heersen van bovenaf ( opeisen ), maar figuren die zichzelf weggeven in Agape liefde. Het centrum werd geheiligd. Van Slavernij tot Bevrijding: De Weg uit de Bezetenheid van Valse Goden Vandaag de dag zie je deze gebondenheid — niet meer aan beelden van steen, maar aan digitale afgoden en moderne machten: verslaving aan doomscrollen, pornografie, overmatig consumeren, de lokroep van onmiddellijke bevrediging via diensten als Klarna. Deze machten eisen wellicht geen dierenoffers, maar net als vroeger eisen ze onze aandacht, onze wil, onze ziel. We denken dat deze dingen onze diepste verlangens vervullen, maar in werkelijkheid holt het ons hart uit. Ze eisen onze tijd, maken ons afhankelijk — van dopamineshots, schermen, verslavingen. Wat begint als bevrediging eindigt in leegte. Het is moderne slavernij: geen ketens van ijzer, maar van dwangmatige gewoontes; geen Farao, maar een algoritme dat onze aandacht beheerst en onze ziel uitput. Onze aanbidding van deze valse afgoden leidt ons niet naar vervulling van behoefte , maar naar leegte en gebondenheid. Ze beloven vrijheid, maar brengen ketenen. Net als de afgoden van weleer eisen ze offers, maar ze geven geen leven (hoewel de aanlokkelijke 'vruchten' er zoetsappig uitzien, zit de dood zit in de pot (2 Kon 4:38-44). De spirituele entiteiten die onze aandacht opeisen, manifesteren zich niet langer in stenen beelden, maar in fenomenen als doomscrolling, pornografie, escapisme en overmatige consumptie. Bijbelse gelijkenis: De Wijngaard De Bijbelse gelijkenis over de wijngaard (Mattheus 21:33-43) biedt ons een duidelijke analogie voor de hemelse orde van de realiteit. De gelijkenis vertelt het verhaal van een wijnboer die op reis gaat en zijn wijngaard in bruikleen geeft aan pachters. Dit kun je zien als God die zijn domein - de schepping - aan ons toevertrouwt. We zien dat de pachters al snel de macht naar zich toe trekken en vergeten aan wie zij hun positie en eigendom - in de eerste plaats - te danken hebben. Zodra de druivenoogst rijp is, weigeren de pachters deze af te staan aan de rechtmatige eigenaar. Wanneer de wijnboer een van zijn medewerkers naar hen stuurt, grijpen ze hem vast en geven hem een pak slaag. Daarop stuurt de wijnboer een tweede knecht naar de wijngaard, maar ook deze wordt mishandeld en weggejaagd. Een derde wordt met stenen bekogeld. Vervolgens stuurt hij meerdere medewerkers tegelijk, maar ook deze worden allemaal verjaagd. Uiteindelijk stuurt hij zijn zoon - hij denkt dat de pachters voor zijn zoon wel respect zouden hebben. Maar eenmaal de pachters zijn zoon zagen, zeiden ze tegen elkaar: "Kijk, de erfgenaam! Laten we hem doden, dan wordt de wijngaard van ons." Ze grepen hem, sleepten hem naar buiten en doodden hem. De gelijkenis over de wijngaard biedt ons een inkijkje in de hemelse orde en de geestelijke strijd Dit staat denk ik symbool voor het geestelijke domein. God heeft namelijk mensen  of principes  aangesteld over het beheer  van een deel van zijn schepping. Maar wanneer er misbruik wordt gemaakt van deze macht en een principe zich dit domein toeëigent en zich keert tegen zijn Meester, dan hebben we te maken met een 'gevallen' staat van de centrale macht. Het principe gaat dan zijn eigen doel voorbij (zonde). Wat zal de eigenaar met deze 'gevallen' principes doen ? — Hij zal deze bezetende krachten uitdrijven . Hij zal de wijngaard terugnemen. Met andere woorden: de valse machten — Ares, Athena, de dictators en caesars van deze wereld — zullen van hun troon worden gestoten. Zoals we dat later ook hebben zien gebeuren na Paulus' veldtocht. Ook vandaag kunnen deze ‘gevallen’ principes invloed uitoefenen op ons persoonlijk leven. De vraag is: in hoeverre hebben wij onszelf verbonden aan machten die niet van God zijn?Blijft er nog iets van ons over dat niet is verteerd door deze valse krachten? Of is onze persoonlijke wijngaard volgelopen met leugens en waanideeën — zodat zij nu de controle hebben overgenomen? Is er nog iets dat gered kan worden? Want als er ook maar iets over is, kan het opnieuw tot leven gewekt worden — zoals een vuur dat je weer kunt aanblazen. Maar als er niets van jezelf meer over is — als je slechts een spreekbuis bent geworden van een ideologie, een marionet in dienst van een macht die niet van jou is — wat valt er dan nog te redden? Het vuur is dan immers al gedooft . Bezetenheid is echt.  Niet alleen geestelijk, maar ook cultureel, psychologisch of politiek gezien. Het ontnemen van de ziel gebeurt langzaam — via gewenning, herhaling, overgave. Maar het eindigt met leegte. De Doop : Door de dood bevrijding van Boze Machten Door de doop — het binnengaan in het water — kunnen we onze ketenen aan deze gevallen machten doorbreken . Het water wast niet alleen de zonde af, het maakt ons los van de principes die ooit onze identiteit bepaalden. Want wanneer wij het water ondergaan, sterft onze oude identiteit - samen met Jezus - aan het kruis op Golgotha (Romeinen 6:6-11). Bij de doop ontvangen we een nieuwe identiteit in Christus, terwijl we onze oude identiteit achterlaten bij het kruis. Net zoals Mozes en de Israëlieten werden losgemaakt van hun Egyptische banden — toen Farao’s leger werd opgeslokt door de Rode Zee — zo is ook de doop voor ons een weg uit de slavernij . Een doorgang naar vrijheid. Weg van de tirannie van machten die ons vasthielden, zoals de Farao en de Egyptische goden eens het leven van Israël beheersten. Want al bij de tien plagen zien we hoe God de spot drijft met deze afgoden , hoe Hij hun ‘macht’ openlijk tenietdoet — en Zijn volk losmaakt uit een werkelijkheid die niet meer van Hem was. Het volk kreeg een nieuwe identiteit . Net zoals wij christenen een nieuwe identiteit ontvangen - we worden getransformeerd en staan weer met hem op uit het graf, nu vervuld met de identiteit in Christus . Om verder te spreken in de analogie: Wanneer de eigenaar terugkeert, zal hij de wijngaard — Zijn schepping — terugvorderen. Hij zal de machten die haar misbruikt hebben uitdrijven, en nieuwe hoeders aanstellen. Mensen die wél trouw zijn, die Zijn wil doen, die waken over de schepping als Zijn vertegenwoordigers - a.k.a. zijn volgelingen. Hij is de Meester van de tuin — en als Meester herstelt Hij de orde. Hij reinigt de grond, snijdt het dode hout weg, en plant opnieuw. En Hij vertrouwt de zorg voor die tuin toe aan zij die Hem werkelijk dienen — niet aan bezetenen, niet aan dieven, maar aan Zijn volgelingen. Dit is het beeld van de nieuwe hemel & nieuwe aarde. Conclusie Paulus van Tarsus begreep als geen ander dat wij verwikkeld zijn in een geestelijke strijd — niet tegen vlees en bloed, maar tegen de heersende machten die het collectieve bewustzijn eeuwenlang teisteren (Efeziers 6:12). Waar hij als Saul de christenen vervolgde, keerde hij als Paulus zijn strijd naar de heidense afgoden. Zijn missie was om deze valse goden omver te werpen en in hun plaats levende voorbeelden van het christelijk geloof te stellen — mensen die hun gemeenschap dienden en na hun dood als patroonheiligen in de hemel regeerden. Voor Paulus moest niet de hartstocht, maar de Agapè  — de zelfloze liefde die in Christus is geopenbaard — het bindende principe van elke gemeenschap zijn. Bronnen: [1] Stephen de Young, Saint Paul the Pharisee: Jewish Apostle to All Nations (2024) (check ook zijn conversatie met Pageau https://www.youtube.com/watch?v=120dRlvlWyk ) [2] Martin Heidegger, Der Ursprung des Kunstwerkes (1935–36) [3] Jonathan Pageau, at the Midwestuary-conference of 2025. Fractals: the world is full of meaning https://www.youtube.com/watch?v=S6xHkyhoN20 (gepubliceerd 2025, sept 11)

Een sleutelconcept die je inzicht biedt in het begrijpen van de Bijbelse vertellingen is het principe van de Microkosmos en de Macrokosmos. Dit idee is vergelijkbaar met fractale theorie; deze theorie veronderstelt dat er een relatie is tussen verschillende niveaus van de realiteit. Wat je in het kleine (micro) aantreft, zal je ook in het grote (macro) aantreffen, en andersom. Een fractale boom (artiest: Ian Jongerling) Denk aan de takken van een boom: die in hun beeltenis de boom zelf weerspiegelen. Hoewel de takken een onderdeel zijn van de boom, is de vorm tegelijkertijd een reflectie van de gehele boom in kwestie. Evenzo gaat dit sleutelconcept uit van het idee dat fenomenen zich niet beperken tot een bepaald niveau, maar dat zij zich op veel manieren kunnen manifesteren. Ze kunnen betrekking hebben op de interne wereld, binnen de muren van je geest, maar ze kunnen zich ook voordoen in de fysieke wereld om je heen. Om te begrijpen hoe de relatie tussen de macro- en microkosmos zich verhoudt, geef ik je een treffend voorbeeld uit de bijbel, namelijk het verhaal van Mozes. Het sleutelfiguur voor de Joden, want Mozes heeft de Israëlieten bevrijdt uit de slavernij van Egypte - de tyrannie van de farao. Mozes is een microkosmos van de uittocht in Egypte Wat veel mensen niet beseffen, is dat Mozes' leven eigenlijk al de toekomstige gebeurtenissen bij de uittocht afspiegelen. Het volk van Israël staat eenzelfde lot als Mozes te wachtten. Hoewel Mozes opgroeit aan het Egyptisch hof beseft hij op een gegeven ogenblik dat hij geen Egyptenaar is maar de Joodse identiteit draagt. Vanaf dat moment kijkt hij met een andere bril naar de Egyptische slavendrijvers die het volk uitbuitten. Hij kan de marteling niet lang aanzien, want hij slaat uiteindelijk uit woede een slavendrijver dood. Doormiddel van deze actie maakt hij zichzelf symbolisch los van de Egyptische identiteit. Hij vlucht naar de woestijn van Midian en verblijft hier voor 40 jaar. Het is vergelijkbaar met de joden die later 40 jaar door de woestijn dolen, nadat ze zich hebben losgemaakt. Motief Mozes (micro) Volk van Israel (macro) Bewustwording van onderdrukking Mozes werd bewust van de erbarmelijke omstandigheden van zijn volk (Exodus 2:11) God ziet de moeilijkheden van het volk (Ex. 4) Egyptische identiteit sterft af, valse herders verstoten Mozes sloeg een Egyptenaar dood die een Hebreeër martelde (Exodus 2: 12) en doet hiermee afstand van zijn Egyptische identiteit. Hij jaagt valse herders weg om de kudde te beschermen ( Exodus 2: 19) Egypte wordt gestraft met verschillende plagen (Ex. 7-12), en dit escaleert tot het moment dat alle eerst geborenen worden gedood (Exodus 12:23). De Here intimideerd de farao (valse herder), om zijn volk te redden. Uittocht door goede herder. Mozes vlucht naar de Midian woestijn en wordt beschermd door God. Hij ontkomt aan de Farao die hem wil vermoorden. (Exodus 3:1) Mozes noemt zijn zoon later Eliezer (mijn God is mijn helper - Exodus 18:4). De Here leidde het volk uit Israel weg (Exodus 12:51). Het volk ontkomt aan de Farao, omdat zijn legers dankzij Gods hulp worden verzwolgen door de golven. Zwerven in de woestijn Mozes verblijft voor 40 jaar in de woestijn te Midian (Exodus 3:1), waar hij een schapenherder wordt. Israel doolt voor 40 jaar in de woestijn. Mozes wordt een herder voor het volk. Beproeving Mozes is onzeker; hij ontwikkelt een spraakgebrek (Exodus 4:1) en wijkt daarom uit naar Aaron om hem te representeren. Israël wordt onzeker als Mozes weg is, en wijkt daarom uit naar Aaron die het gouden kalf bereidt om god te representeren (Exodus 32) Beloofde land Mozes ziet een glimps van het beloofde land maar mag het zelf niet betreden (Deut 34:1-7). Zij die uit Egypte bevrijd zijn zullen sterven voordat zij het beloofde land betreden. Enkel hun kinderen zullen Gods belofte met eigen ogen in vervulling gaan (Numeri 14:29-33). Wij zien in Mozes' leven terug, dat wanneer je uit een tyrannie ontsnapt dit niet gelijk betekent dat je een leven vol vreugde en zaligheid kan ingaan. Integendeel, Mozes wordt onzeker. Hij moet weer opnieuw zijn draai vinden, want hij is niet langer de prins van Egypte, hij begint te stamelen. Evenals het volk later in onzekerheid leeft (zullen ze wel genoeg voedsel hebben?), en een identiteitscrisis doormaakt waarin zij voor een moment hun geluk en zaligheid zoeken bij het gouden kalf. Mozes besluit herder te worden, net zoals hij later een herder voor het gehele volk wordt bij de uittocht. Mozes is de aangewezen gids om het volk door de woestijn te leidden, gezien hij zich als vluchteling jarenlang in de woestijn begaf. Conclusie Zo binnen zo buiten (Carlo Giambaressi) Verhalen en sprookjes verwijzen naar patronen die betrekking hebben op ons eigen leven. Het is een belangrijke zaak om te herkennen hoe zij zich manifesteren. Dit kan namelijk binnen de muren van onze geest zijn, of daarbuiten. Het koninkrijk waarin wij ons begeven, kan over een fysieke locatie gaan of over de psyche. Wat draken betreft, kun je denken aan persoonlijke demonen , of obstakels die wij hebben te overwinnen in de samenleving: bijv. een vervelende baas of een lastige klant. De veelzijdigheid die een fenomeen kenmerkt vraagt om een interpretatie die de synthese zoekt tussen meerdere domeinen: psychologie, wetenschap, filosofie etc. Zelfs als er sprake lijkt te zijn van een tegenstrijdigheid tussen die domeinen en de vertegenwoordigers, is het essentieel om altijd in dialoog te blijven.