Dansen met de duivel

Op mijn vakantie in Litouwen afgelopen zomer was ik verrast door de vele beelden van duivels. Met name het beeld van een duivel die met zijn slachtoffers danst spreekt tot de verbeelding. Na wat nader onderzoek blijkt dit beeld niet alleen verbonden te zijn met deze plek. In Quebec Canada is het blijkbaar zo dat de duivel tevoorschijn komt als men te bedrijvig de viool bespeelt en te intens danst. Vandaag de dag zien wij dat de rapper Joost Klein teruggrijpt naar dit eeuwenoude beeld in zijn nummer Antwoord: 'ik dans met de duivel, die heeft mij allang door.'

Het is lastig om aan de dans met de duivel te onstnappen (Devil and a Woman)

Het motief van de dans wordt vaak in verband gebracht met het navolgen van je passies en dromen. In de oude wereld kende men feesten van overdaad, waarbij de wereld tijdelijk op zijn kop stond - een soort Carnival of mardi gras. Je droeg een masker, had duivelse figuren, acrobaten, vuurspuwers, en je kon je in het openbaar inlaten met dronkenschap en huichelarij. Bij het volksdansen kwamen bovendien veel beweging uit de heupen, wat de seksuele energie aanwakkert.

Waar je sprekender wijze met God kan worstelen (als gelovige of atheist), zweept de duivel je juist op in een dans. Hij betovert je, en praat je naar de mond. Zoals de rattenvanger van Hamelen: die een leuk deuntje speelt om de onschuldige slachtoffers met hem mee te lokken. De verleider laat je inpalmen, maar brengt je stiekem dichter bij je ondergang. De rapper Kanye West geeft in zijn album My beautiful dark twisted fantasy blijk aan de tragiek die gepaard gaat bij het nastreven van succes en genot. Kanye zelf verkeerd ook in deze paradoxale staat waarin hij enerzijds verlangt naar faam, maar anderzijds niets liever wenst dan een vredig bestaan te leven. Op het nummer 'Power' klinkt een dubbelzinnige leus: waarin je het vreugdevolle 'So excited' of de noodkreet 'Suicide' hoort.

We laten ons blind maken

De verschillende impulsen herken je misschien ook in je eigen leven. Het lichaam zelf koestert verschillende passies en behoeftes, die niet altijd in overeenstemming zijn met onze wil. Plato beschrijft het lichaam als de wagen van de ziel. Er is altijd de potentie dat de mens zijn eenheid verliest , en vervalt tot een staat waarin het een slaaf wordt aan zijn passies.

Plato's beschrijft het lichaam en geest als de wagen van de ziel

Onze passies brengen ons naar onze doelen, maar kunnen zich ook keren tegen degene die de teugels in handen heeft. De Bijbelse richter Simson werd uiteindelijk het slachtoffer van dit principe. Simsons' ogen begeerden en hij ging achter datgene aan waar zijn blik op gericht was. Zijn obsessie maakte hem blind. Zo werkt het ook met onze fantasieën en idolen, zij eisen onze aandacht op, maar eisen ook een offer.

De actrice Michelle Williams dankte haar Golden Globes aan de soepele abortus regelgeving, anders was ze nu een moeder geweest en had ze nooit die prijs kunnen binnenslepen. Deze actie vertoont akelige gelijkenissen met het onheil wat zich eeuwen geleden in Gehenna voltrok. Gehenna was een beruchte plek ten zuiden van Jeruzalem - waar men ten tijde van het Oude Testament kinderen offerde aan Moloch voor persoonlijk succes. Ook in het geval van deze actrice betreft het een kinderleven dat werd ingeruild voor faam.

Pact met de duivel

De uitvinder Jack Parsons was een pionier in raketbouw en hield zich bezig met occulte praktijken

Iemand anders die in de meerwaarde van een pact met de duivel geloofde was Jack Parsons. Hij was een beroemd scheikundige, en een pionier in raketwetenschap. Hij zorgde voor belangrijke ontwikkelingen die uiteindelijk nodig waren om mensen op de maan te brengen. Jack Parsons was een fervent occultist, en prijst zichzelf dat hij de demon Babalon ter wereld gebracht.

Verboden kennis

In 1952 gaat het echter mis met de uitvinder. Wanneer hij explosieven ontwikkeld wordt hij verzwolgen in een grote vurige explosie. Kranten beschrijven dat hij erbij lag als een verscheurde lappen pop. De schoenen van hem waren opengereten door de kracht van de explosie. Zijn benen waren verbrijzeld en hingen slap voor hem uit in een onnatuurlijke kromming. Zijn witte overhemd was zwart geschroeid en rood gekleurd van bloed. De rechtermouw hangt er nutteloos bij; want er is geen arm meer om hem op te vullen. Maar dat was nog niet eens het ergste: De linkerkant van het gezicht van Jack was slap en uitdrukkingsloos, en de rechterkant leek helemaal te zijn verdwenen. De huid was afgescheurd, waardoor het witte kaakbeen en de tanden waren blootgesteld. Eén oog is open, het andere lijkt er niet eens te zijn, zo bedekt met drek was zijn gezicht. Echter, volgens de ooggetuigen was hij ondanks dit alles nog bij bewustzijn.

Krantenartikel uit 1952 die over de dood van Jack Parsons rapporteerd

De dood van Jack Parsons vertoond overeenkomsten met de legendes over Johann Faust, een Duitse Magier en medicus. Faust stierf in het jaar 1540 na een mislukt experiment, waarna direct verhalen de ronde deden over diens pact met de duivel. In Robacks' uitvoering van Faust [3] staat beschreven dat Faust op een groteske wijze tot zijn einde komt:

"De zaal was besprenkeld met bloed, de hersenen kleefden aan de muur, want de duivel had hem van de ene muur tegen de andere geslagen, in de ene hoek lagen zijn ogen, in de andere zijn tanden...". Op de binnenplaats "vonden ze zijn lichaam liggend op de paardenvijgen, monsterlijk verscheurd en angstaanjagend om te zien, want zijn hoofd en al zijn gewrichten waren in stukken geslagen" (pp 158-159)

Spelen met vuur

Het is de verleiding tot verboden kennis die de magier archetype tot het occultisme beweegt. Faust wilde graag toegang verkrijgen tot hogere kennis, die niet bedoeld was voor de mens . Evenals Jack trachtte hij voorbij de sluier te kijken die het menselijke verstand verhuld. In de Bijbel lezen wij dat Adam en Eva om dezelfde reden van de verboden vrucht nemen.

Het is een verhaal van ongetemde ambitie die de magier op een gevaarlijk spoor zet. In de huidige maatschappij zien wij dat psychedelische en sjamanistische drugs worden gebruikt als doorgang naar een andere realiteit. Men spreekt hierbij over religieuze ervaringen en er wordt zelfs verslag gedaan van de ontmoeting met geestelijke entiteiten: zoals de DMT elves.

'Through the darkness of future past, the magician longs to see, one chants out between two worlds, fire walk with me!' - Mike (Twin Peaks)

In de hit serie twin peaks, zien wij dat de slechterik Windom Earle kundig handelt met de boze machten achter de schermen. Hij speelt met vuur en dit komt hem duur te staan. Want ook hij wordt op Faustiaanse wijze verzwolgen door een vuurzee. Net als Faust wist hij de dans met de duivel niet te ontvluchten.

Faust wist de dans met de duivel niet te ontspringen

Mijn naam is Legioen want wij zijn met velen

Er zijn verschillende stemmen binnen in ons die ons bewegen. In de Bijbel lezen wij over Legioen, een man die wordt geplaagd met meerdere geesten (Marcus 5:9). Naast demonische posessie kan men echter ook denken aan andere situaties. Bijvoorbeeld wanneer je bij een stressvolle situatie een uitspatting hebt waarbij je van schrik niet als jezelf - maar zoals je vader of moeder reageert. Het is dan alsof je als het ware tijdelijk bezield wordt door de geest van je vader of moeder. In het verlengde hiervan zien wij ook dat de geest van een culturele of nationale identiteit in ons verschijnt van tijd tot tijd.

Ieder mens heeft echter een ingebouwd spiritueel afweersysteem die de verschillende stemmen wegfiltert - waardoor onze geest (grotendeels) haar autonomie bewaart. De psycholoog Carl Jung begon echter aan dit filtersysteem te sleutelen, en liet zich in met krachten uit het onbewuste. Hij daalde af in haar diepte totdat hij een entiteit ontmoette die hij "Philemon" noemde. Philemon fungeerde voor hem als een persoonlijke daemon die hem veel kennis en wijsheid verschafte. Het is niet voor het eerst dat iemand een aanvaring heeft met een persoonlijke daemon: Nietzsche en Socrates waren Carl Jung al voor. Nietzsche beweerde dat Zarathustra zelf "over hem heen kwam" en hem met de woorden bediende voor zijn boek. Recentelijk zien wij ook dat dr. John Vervaeke in dialoog is met een entiteit die zichzelf Hermes noemt. Ik maak mij hier persoonlijk wel zorgen over, de geschiedenis leert dat het gevaarlijke materie is: zowel Jung en Nietzsche draaide uiteindelijk door.

Carl Jung omschrijft in zijn boek (The Red Book, 2009) de aanvaring met een daemon genaamd Philemon. Kort na dit moment belandt hij in een psychose waar hij pas na lange tijd uit ontwaakt

De schaduw van Babylon

Het oproepen van boze geesten lijkt op het eerste gezicht misschien nuttig voor het behalen van de beoogde doelen, maar er komt altijd een prijs om de hoek kijken. Bij de rattenvanger van Hamelen lezen wij dat hij de kinderen van het dorp meeneemt, wanneer het dorp hem niet beloond voor zijn verdiensten.

De profeet Daniel bedient ons met een helder beeld hoe wij kunnen overleven in een wereld die schadelijk is voor de geest. Daniel was als tiener weggeplukt uit zijn thuisland, en leefde vervolgens als balling in Babylon. Hij verkreeg echter een belangrijke functie aan het hof als schenker van de koning wat hem zekere comfort en privileges had opgeleverd. Echter koos Daniel ervoor om sober te leven, hij had een strikt dieet van enkel groente en water. Daniel was zich immers bewust dat hetgene wat je tot je neemt: je geest veranderd. Net als fysiek voedsel consumeren wij soms dingen die onze geest meer kunnen schaden dan wij beseffen: denk aan media, gokken, porno etc. Door zich te onthouden van dit geestelijke fastfood kon hij al zijn aandacht vestigen op het ultieme goede - God.

Johannes haalt het beeld van Babylon aan in Openbaringen als een antitype van het Nieuwe Jeruzalem. Babylon tracht haar bevolking te reduceren tot automatons voor de staat. Zij bedient ons met geestelijke voeding die dodelijk is. Alles wat jou als mens uniek maakt wordt van je afgenomen: 1) je naam, 2) je scholing, 3) je geloof. In het verhaal van Daniel (die in ballingschap leeft) lezen wij dat hij onderwezen wordt in de Babylonische geschriften en de naam Belshazzar krijgt. De propaganda machine poogt iedereen in het gareel te houden. Het probeert de mens te vangen, door hem afhankelijk te maken.

Het zal dan ook niemand verbazen dat de stichter van Babylon de grote jager Nimrod was (Gen 10:9). Nimrod zag de wereld door een technologische lens, en geloofde dat men door technologische ontwikkeling het paradijs op aarde kon brengen. "Alles is maakbaar" was zijn motto. Het is de trots van de mensheid - dat wij als ware zelf hemel op aarde kunnen brengen. Nimrod trachtte de Toren van Babel te bouwen met precies dit doel voor ogen. Hij wilde eigenhandig een weg bouwen tot de hemel. Uiteindelijk slaagde hij er echter niet in om de totaliteit van de kosmos te vangen, want God stichtte een spraakverwarring onder de mensen.

Het beeld uit het visioen van Daniel dat wordt vernietigd representeerd de verschillende koninkrijken (Daniel 2)

Ze zeiden: ‘Laten we een stad bouwen met een toren die tot in de hemel reikt. Dat zal ons beroemd maken, en dan zullen we niet over de hele aarde verspreid raken.’ Maar toen daalde de HEER af om te kijken naar de stad en de toren die de mensen aan het bouwen waren. Dit is één volk en ze spreken allemaal een en dezelfde taal, dacht de HEER, en wat ze nu doen is nog maar het begin. Alles wat ze verder nog van plan zijn, ligt nu binnen hun bereik. Laten wij naar hen toe gaan en spraakverwarring onder hen teweegbrengen, zodat ze elkaar niet meer verstaan. (genesis 11: v4-9 NBV)

Hoogmoed komt voor de val. Dit "Babylon" waar Johannes over spreekt is voorbestemd voor vernietiging door vuur (Openb. 18:8-9). Dat is immers wat er met Rome gebeurde na de christenvervolging door Nero , en evenzo na de mislukte opstand in Jeruzalem (70 n. Chr) gebeurde. Verder verwijst het droombeeld van Daniel (Daniel 2:31) naar de toekomst van de grote wereldrijken: zij zullen vernietigd worden met vuur van boven.

Babylonische spraakverwarring

Vandaag de dag zien wij de Babylonische spraakverwarring ook weer gebeuren. Een moderne verzuiling door sociale media: waarin verschillende ideologieën zich met een andere taal laten bedienen. Onze bronnen aan nieuws en informatie verschillen van onze buurman, waardoor wij van elkaar vervreemden.

De duivel of diabolo dankt zijn naam aan de functie van het zaaien van verwarring en twist

Dat brengt mij tot lastige materie: namelijk dat de duivel een belangrijke rol vervult in de groei van ons geloof. Wat misschien niet veel mensen weten is dat duivel of diablo letterlijk de doorelkaargooier betekent: dus iemand die de zaken verwart. Zoals we hebben kunnen lezen is dat heel effectief om polarisatie te bewerkstelligen. Bij de boom van goed en kwaad - zien wij dat de slang een list gebruikt om twijfel te veroorzaken bij Adam en Eva en hun tegen elkaar uit probeert te spelen. Soms zijn deze tegenslagen essentieel om te beseffen dat je elkaar nodig hebt.

De hoer van Babylon en het Beest

De inherente verwarring die volgt na de val van de toren, brengt ons ook bij een ander beeld uit de Bijbel: de hoer van Babylon. Symbolisch gezien representeert zij het punt waar identiteit in de war raakt. Het is onduidelijk hoe zij de samenleving zal dienen, en welke vruchten zij voortbrengt: ze is een dubbelzinnig figuur. Ze is een verleidster zoals de mythologische Sirene: die mannen verleidt en verpletterd. In de Bijbel is het Delila, die Simson met haar schoonheid verleidt tot zijn dood. Zij is in het verhaal een vreemdeling, want ze behoort niet toe tot dezelfde stam als Simson, zodoende is haar loyaliteit aan Simson twijfelachtig.

De hoer van Babylon zit op het beest. Dit beeld van de hoer en het beest samen vertegenwoordigen alle koninkrijken op de aarde. De hoer rijdt op het beest, en tracht hem te leidden met haar wil, zoals Plato's wagen van de ziel. Maar omdat haar identiteit in de war is, zal zij uiteindelijk overmeesterd worden. Het beest doodt de hoer, en opent de weg naar Tyrannie. In de geschiedenis zien wij dit ook keer op keer terug dat de inzichzelf verdeelde maatschappij uiteindelijk weer haar 'eenheid' vindt in een totalitair schrikbewind.

Het vuur van de Geest vs Hellevuren

De hoer en het beest komen beide uit de zee, ze borrelen als het ware op uit het collectieve onbewuste van de mens. Gelukkig lezen wij in hetzelfde hoofdstuk ook over het Nieuwe Jeruzalem die uit de hemel neerdaalt. Het is een glorieuze oplossing door God zelf bedacht: het is een stad waarbij alles in harmonie is met elkaar. Het laat zien hoe technologieën ten goede kunnen worden gebruikt. In dit beeld zien we veelheid en eenheid samenkomen.

Elke koning levert zijn kroon in, zij onderwerpen zich. Maar in tegenstelling tot het Babylon, waarin ieder tot slaaf wordt gemaakt, zien wij bij het nieuwe Jeruzalem dat elk koninkrijk een unieke bijdrage levert, en de stad verrijkt. Op de nieuwe aarde zal het dus een reflectie zijn van ons leven hier op aarde, van onze cultuur, en onze individuele expressie wordt meegenomen - maar dan in de zuiver vorm. Het zal weer zijn als in het paradijs, waarin de mens bedoelt was als sub-creator. God heeft de wereld immers geschapen zodat wij deel mogen hebben aan Zijn Glorie.

In het Nieuwe Testament lezen wij over deze hoopvolle belofte waarin de volkeren weer herenigd worden met elkaar en met God. In tegenstelling tot de babylonische spraakverwarring, lezen wij dat de eensgezindheid terugkeert. Bij de uitstorting van de Heilige Geest tijdens Pinksteren spreekt iedereen immers plots weer dezelfde taal. Hier krijgt vuur dus een andere lading, een dualiteit waar de psycholoog Jung (1955) al naar alludeert:

Vuur (het vuur van Lucifer) kan vernietigen, maar vuur (zoals in de tongen van vlammen met Pinksteren)[43] kan ook inspireren. Welke rol het vuur zal spelen is onze keuze, de keuze en de uitdaging waar ieder van ons als individu voor staat.

Bij Pinksteren wordt het vuur van de Geest uitgestort over alle gelovigen. Na dit voorval spreekt iedereen eenzelfde taal - een antitype van Babylon dus (Gustave Dore, 1832-1883)

Tot slot, open niet de deur voor occulte praktijken. Ga niet op zoek naar dingen die je niet begrijpt. Het is uitermate lastig om de dans met de duivel ontspringen, je kunt hem niet voor de gek houden. Onderschat niet hoe kwetsbaar je bent in de geestelijke wereld. Onze redding ligt in Christus Jezus, bij hem zijn wij veilig voor geestelijke invloeden. Aan hem ontlenen wij onze autoriteit. Dit lezen wij ook in de brief van apostel Judas, waarin de aartsengel Michael zich beroept op God (in plaats van zelf een oordeel te vellen) wanneer hij tegenover de Satan staat. :

Wat een verschil met Michaël, een van de voornaamste engelen! Toen die met de duivel streed om het lichaam van Mozes, durfde hij de duivel niet te veroordelen of te beledigen. Hij zei alleen: 'De Here zal je straffen. (Judas 1:9)

Bronnen

3. Charles W. Roback. The Mysteries of Astrology and the Wonders of Magic (1854)

4. Martin Heiddeger. The Question Concerning Technology. (1954, English Translation 1977)