Het Mysterie van het Kruis
- Tjardo M
- 12 mrt 2024
- 9 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 27 mrt 2024
Het kruis staat aan het hart van de realiteit, dit is de plek waar je transformeert. De Bijbel is duidelijk: neem je kruis op je en strompel achter Jezus aan de heuvel op. Dat betekent dat je je persoonlijke tekortkomingen, tegenslagen in het leven, je dood en de totale som van het menselijk kwaad dient te omarmen.
Dat alles klinkt als een onmogelijke opgave, maar je doet wat je kunt om zijn voorbeeld te volgen. Uiteindelijk is de worsteling een onderdeel van de pelgrimstocht die wij afleggen op reis naar de eeuwigheid. Men lijdt, sterft en wordt voortdurend herboren bij het doormaken van deze transformatie. De worsteling is een deel van het proces, en men dient hierbij ook af en toe wat in te leveren, of weg te snijden wat niet goed is. Gaandeweg strompel je omhoog naar de stad van God, naar het Goede. Dat is uiteindelijk je lotsbestemming. Daar vind je betekenis.
Dat is uw roeping; ook Christus heeft geleden, omwille van u, en heeft u daarmee een voorbeeld gegeven. Treed dus in de voetsporen van Hem (1 Petrus 21, NBV21)
Synthese van hemel en aarde
Geometrisch gezien verbeeldt het kruis de ontmoeting tussen twee tegengestelde lijnen: een horizontale en verticale. Het betreft twee verschillende werelden die elkaar in het midden kruizen: de aarde met haar potentie en de hemelse patronen. Paulus betoogt dat wij Christus aan treffen in het centrum van realiteit. Daar hangt hij aan het kruis, als verzoenoffer om de mensheid te verbinden met het hemels ideaal.
Er is altijd een offer nodig om het hemels ideaal te bereiken. Dit klinkt heel theologisch maar om dit beeld meer toegankelijk te maken zal ik een concreet voorbeeld gebruiken uit de praktijk, namelijk de sportwereld.Ā Wanneer men kijkt naar de topclubs ziet men dat er regelmatig offers worden gemaakt om het hoogste niveau te bereiken.
Als een club niet goed draait, wordt het team op de schop gehaald. De spelers die verantwoordelijk worden gehouden voor het verlies worden geloosd en ingewisseld voor nieuw bloed. Vaak wordt ook een nieuwe trainer aangetrokken die de club opnieuw moet uitvinden. Om het topniveau te bereiken moeten er concessies worden gedaan. Dit zie je ook terug op het persoonlijk vlak: atleten dienen een streng dieet en workout schema te volgen om het topniveau te bereiken. Transformatie vindt alleen plaats wanneer men bereidt is offers te maken.
Jezelf weggeven
Pater Damiaan was een gezonde jonge knaap, toen hij besloot om de lepra gemeenschap op het eilandje Molokai te helpen. Het greep hem aan het hart dat deze mensen, die zo vreselijk door ziekte verminkt waren, verbannen werden. Gezien lepra zeer besmettelijk is, probeerde de vrienden van Damiaan hem op andere gedachten te brengen. Echter het mocht niet baten, want Damiaan reisde af naar het verbanningsoord. Hij schrok van hetgeen hij daar aantrof: mensen liepen verwilderd rond in vodden en leefde in krotten. Dit dreef Damiaan ertoe om de handen uit de mouwen te steken: hij bouwde een kerk en legde wegen aan. Hij verzamelde kleding voor de bevolking, en trad op als dokter, timmerman en priester. Er ontstond een leefbaar milieu want wetten werden weer nageleefd na zijn komst.
Toen een van zijn oude vrienden hem kwam bezoeken, was er geen spoor van Damiaan te bekennen. De oude vriend zocht als eerste in de kerk, maar kwam daar alleen maar melaatsen tegen. Daarna liep hij over het plein en in elke straat, maar ook daar was hij niet. Tot slot besloot de oude vriend iemand te vragen, met gepaste afstand natuurlijk. Deze vertelde hem dat Pater Damiaan in de kerk te vinden was. Echter nadat de vriend verzekerde dat hij daar al gekeken had, kwam hij met het voorstel nog eens te zoeken en Damiaan bij de naam te roepen, want dan zou hij zeker wel verschijnen.
De oude vriend keerde terug naar de kerk, maar zag nogmaals enkel melaatsen in het gebouw. Hij besloot Damiaan daarom bij diens naam te roepen, en warempel Ć©Ć©n van de melaatse trad hem nader. Het was zijn beste broeder, maar niet hoe hij hem had voorgesteld. Damiaans' gezicht was zwaar toegetakeld door lepra, waardoor hij hem niet had herkend. Damiaan had zichzelf weggegeven, zoals Jezus zichzelf had weggeven aan het kruis.
Net als dat Damiaan herstel en structuur bracht bij de verwilderde bevolking, brengt Christus herstel in onze levens. We hoeven alleen maar onze aandacht op Christus te richten, het kruis verbind in liefde tot elkaar en tot het hemels ideaal.
Laten we daarbij de blik gericht houden op Jezus, de grondlegger en voltooier van ons geloof: denkend aan de vreugde die voor hem in het verschiet lag, liet hij zich niet afschrikken door de schande van het kruis. Hij hield stand en nam plaats aan de rechterzijde van de troon van God. - Hebreeƫn 12:2 (NBV)
Prototype van het kruis
In het oude testament staan al een aantal verborgen aanwijzingen naar het verzoenoffer van Jezus. Allereerst hebben wij het beeld van de zondebok uit Leviticus 16:10, 21-22, die alle zonde van het volk op zich neemt en vervolgens wordt uitgeleverd aan de woestijn. Daarnaast hebben wij de profetie uit Jesaja 53 of Psalm 22. Maar daarboven op treffen wij in het verhaal van Mozes ook al een prototype van het kruis, al zie je dat patroon pas verschijnen als je er een potlood bij pakt.
Wanneer wij een schematische kaart tekenen op basis van de kampement voorschriften in Numeri 1 & 2. En wij de totale aantallen bij elkaar optellen zien wij dat er een kruis verschijnt [4]. Met in het midden de tabernakel, dit was Gods huis. De Levieten waren eromheen gehuisvest, want zij vervulde de priesterlijke taak . Aan de vier windrichtingen waren de verschillende stammen gelegerd.
In de tabernakel was de ontmoeting tussen de mens en de transcendente werkelijkheid. Hier treffen wij immers de priesters die hun offers brengen ten behoeve van het volk. Dit is al een prototype voor Jezus die later een offer zou brengen om de relatie met het hemelse te herstellen. In het midden van het kruis, treffen wij het zwaartepunt: het offer dat alles verenigt.Ā Christus behoudt het centrum die het geheel aan de realiteit bij elkaar houdt, zoals de spaken van een wiel bijelkaar gehouden worden door de as.Ā
Centrum van de realiteit
Je hebt een centrum nodig om jezelf te oriƫnteren (een axis mundi) in de wereld. Een soort anker zodat je niet wordt opgezweept door de woelige wateren. Er is namelijk oneindig veel detail in de wereld, dat je kaders nodig hebt om de werkelijkheid te ordenen. Voor je het weet wordt je meegesleurd door de golven. Het is de rol van religie (lees: religio) om mensen weer te verbinden rond dezelfde principes. Jezus roept je in de storm van alledaags, en brengt je terug bij het centrum. Richt je ogen niet op de golven beneden maar op Christus en de Bijbelse werkelijkheid zal zich voor je ogen ontvouwen. Het was Christus zelf immers die zei: Zoek en je zult vinden, klop en de deur zal worden opengedaan.
āHoe moeten wij de toekomst dan tegemoet gaan? Wanneer een zeeman op volle zee is, wanneer alles om hem heen verandert, wanneer golven geboren worden en weer sterven, dan richt hij zijn blik niet omlaag naar die golven, want die veranderen. Hij kijkt omhoog naar de sterren. En waarom? Omdat die betrouwbaar zijn. Zoals ze er nu staan stonden ze er voor onze voorvaders en zo zullen ze er staan voor de komende geslachten. Waarmee overwint hij dus het veranderlijke? Met het eeuwige.' - Sƶren Kierkegaard
Evenals de tabernakel en de tempel bevind de kerk zich in het centrum van het bestaan. Het diende richting te geven aan de mensheid: in geestelijke zin, maar Ć³Ć³k letterlijk: Van oudsher waren kerken immers vaak de hoogste gebouwen. Aan de hand van de kerktoren kon je zien waar je was en hoe laat het was. Daarbij was het ook een ontmoetingsplaats tussen mensen, en tussen God. De kerk formuleerde het hemels ideaal aan de mensen: de Logos. Om de logos te laten manifesteren in je leven moet je ruimte vrijmaken in je hart: dat doe je door gebed.
In gebed breng je een probleem onder de aandacht en stel je jezelf open voor transformatie . Je stemt je af met het centrum van de realiteit en richt je op zijn hemels beeld. Je leert te kijken met Zijn ogen: je ziet de potentie en schoonheid van de mens, maar ook het lijden en de vervallen staat van de mensheid. Het is jouw opdracht deze weer in het Licht van God te herstellen. Door in relatie te staan met God zullen langzaam maar zeker jouw verlangens zich voegen naar Zijn hemelse verlangens. Je opereert minder vanuit je eigen ego, en alles wat jou aan deze aarde gebonden houdt, maar hebt nu je ogen gericht op de eeuwigheid.
Kosmische beeld
Eenheid van innerlijke en externe werkelijkheid is de oorsprong van alle symboliek. Socrates had hier een intuĆÆtie voor: 'Geef mij schoonheid in de innerlijke ziel, en moge de uiterlijke en innerlijke Ć©Ć©n zijn.' En iets soortgelijks zien we in het gebed van de Heer, waar wij bidden om de vereniging van hemel en aarde:
Laat uw koninkrijk komen, laat uw wil gedaan worden, op aarde zoals in de hemel. - Mattheus 6: 10 (NBV)
Het is in feite de gemeenschap van alledaagse mensen die het heilige waar maakt. Door samen te komen, worden onze aandacht en uiterlijke verschijningsvormen, vervuld tot een kroon van glorie. Juist in het kleine kunnen wij van zegen zijn tot anderen. Wanneer wij onze talenten inzetten tot eer en glorie van de hemelse vader brengen wij het hemels ideaal. Dit is altijd even makkelijk, en het kan soms voelen als een zware last om de roeping te volgen. Maar in de offers die wij maken brengen wij Gods koninkrijk een stukje dichter bij onze werkelijkheid.
Zondebok in de praktijk
Centraal in elk functionerend gezin staat de opoffering: goede ouders geven alles voor hun kinderen, ze investeren hun tijd en energie. Individuele wensen van de ouders staan niet langer op de eerste plaats. We zien de opoffering terug bij de moeder in de geboortepijn en bij de vader in het zwoegen voor brood op de plank . In de meeste extreme gevallen heb je verhalen waarin ouders letterlijk hun leven geven voor het kind.
In sommige families is het offer op het verkeerde gericht. Je ziet dat in de gezinnen waar kinderen als zwart schaap worden aangemerkt. Het gezin vind een bepaalde cohesie en verenigde identiteit in het zwartmaken van het kind in kwestie. Broer en zus schuiven alle problemen af op het kind. En ook de ouders beklagen zich over de zogenoemde lastpost. Het meest extreme voorbeeld lezen wij terug in de bijbel bij Gehenna waar men kinderen offerde - niet voor niets noemt de bijbel deze plek een hel.
Het zondebok mechanisme is heel krachtig en is effectief in het bereiken van een bepaalde eenheid. Zoals Rene Girard beschrijft komt het zondebok principe vandaag de dag nog steeds voor. Wij projecteren de slechte eigenschappen, die even goed in onszelf aanwezig zijn, op de ander. Door hem te laten boeten , trachten wij onszelf te louteren van het kwaad in ons leven, en vinden wij in deze daad een verbondenheid met de anderen die hem ook buiten sluiten.
Echter berust deze eenheid op een genadeloze en barbaarse behandeling van het kind en de zondebok in kwestie. De beste manier om verbondenheid te bewerkstelligen is in het geval van een gezin: dat de ouder zich opoffert voor zijn kinderen. De verbondenheid die dit brengt in je familie is dan veel rauwer, en puurder. Evenzo, zien wij bij het kruis. Dat God de Vader zichzelf weggeeft in een verzoenoffer om de wereld te voedden. Dit maakt dat het kruisoffer een beeld is van Gods liefde.
Geestelijke aanvallen
Wanneer wij ons niet verbinden rond Ć©Ć©n doel, dan zijn wij als een herfstblad dat zich laat opzwepen door elke windstroom. We worden vatbaarder voor aanvallen op de geest.
Demonen verwijderen je van het centrum. Zij weten onze aandacht te boeien door persoonlijke verlangens, passies of behoeftes. Door de afbraak van georganiseerde religie zien wij nota bene dat spirituele ervaringen worden opgezocht buiten de kerkelijke context. Wij zien dit terug in de populariteit van de New Age beweging of psychedelische drugs zoals DMT.
Psychedelische drugs zorgen ervoor dat je openstaat voor spirituele ervaringen, maar je hebt geestelijk onderscheidingsvermogen nodig. Je moet verbonden zijn met de kerkelijke traditie en een stevig fundament. Anders raak je binnen de kortste keren overspoelt met heikele ideeƫn en fantasieƫn die dodelijk zijn voor de ziel. Kerkvaders waarschuwen ons heel erg tegen dit soort spirituele ervaringen. Zij benadrukken dat het niet het doel van het spirituele leven is om het spektakel op te zoeken, maar juist om hervormd en verenigd te worden met God. Mystieke visioenen kunnen nuttig zijn, maar geloof moet niet afhangen van deze ervaringen. Anders is het een zwak geloof.
Gewonde heler
Als mens kunnen wij onszelf gemakkelijk inpalmen door spektakel en fantasie. Echter, het leven hier op aarde is tijdelijk en de verschijningsvormen zijn bedrieglijk. De waarheid heeft eeuwigheidswaarde en is niet tijdsgebonden. Wij moeten onze realiteit bouwen op een stevige fundament dat de tand des tijds heeft doorstaan. Een waarheid die leven geeft, en ons verbind met elkaar en met het hemelse.
"Wie deze woorden van mij hoort en ernaar handelt, kan vergeleken worden met een verstandig man, die zijn huis bouwde op een rots. Toen het begon te regenen en de bergstromen zwollen, en er stormen opstaken en het huis van alle kanten belaagd werd, stortte het niet in, want het was gefundeerd op een rots." - Mattheus 7: 24-25 (NBV)
Achter die waarheid schuilt een persoon. God stapte binnen in onze realiteit om deel te hebben aan de menselijke ervaring, want alleen zo zou hij zich met ons kunnen verbinden. Alleen de man van smarten kan ons verdriet begrijpen. En alleen een gekruisigde en herrezen God, die handelt in zelfopofferende liefde, verdient ons geloof.
āHij werd veracht, door mensen gemeden, hij was een man die het lijden kende en met ziekte vertrouwd was, een man die zijn gelaat voor ons verborg, veracht, door ons verguisd en geminacht. Maar hij was het die onze ziekten droeg, die ons lijden op zich nam. Wij echter zagen hem als een verstoteling, door God geslagen en vernederd. Om onze zonden werd hij doorboord, om onze wandaden gebroken. Voor ons welzijn werd hij getuchtigd, zijn striemen brachten ons genezing.ā - Jesaja 53: 3-5 (NBV)
Opmerkingen