Zoekresultaten

De ideale koning belichaamt verschillende eigenschappen tegelijkertijd: hij is zowel een rechter als redder; in staat om te straffen maar ook genade te tonen. Hij regeert, maar dient ook de bevolking. Hij luistert naar anderen, maar laat niet over zich heen lopen. De koning bouwt zijn koninkrijk- en is waakzaam voor de excessen aan beide kanten. In plaats van één kant te kiezen, zoekt hij naar de balans - een leefbare harmonie tussen de verschillende extremen in: hier bouwt hij zijn koninkrijk. De juiste koning bewerkstelligt zijn harmonie door heldere regels op te stellen en een duidelijke visie en orde te creëren. De koning bepaald de grenzen en inhoud van zijn werkelijkheid. Hij verzameld vertrouwelingen om zich heen mee, om te delen in zijn glorie. Dit beeld zien wij terug bij Koning Arthur die zijn ridders laat plaatsnemen aan een ronde tafel, als zijn gelijken. De koning bouwt verder muren op om zijn koninkrijk te beschermen tegen aanvallen van buitenaf, maar tegelijkertijd houd hij het contact met buitenwereld door handelsroutes te leggen. Ook stuurt hij zijn dienaren/ridders regelmatig op pad met een bepaalde opdracht of Queeste. Hij bemoedigt de ridders om op een reis van zelf ontdekking te gaan, en hun verzamelde schatten mee terug te nemen zodat zij het koninkrijk kunnen verrijken. Koning als beschermer De ideale koning doet niet de dingen voor zichzelf, maar ten gunste van anderen. Hij is een leider, die zorgt dat hij sterk is - niet omdat hij er zelf aantrekkelijker van wordt - maar omdat hij de zwakkeren onder zijn hoede wil nemen. De koning is een beschermer, hij heelt hun wonden, en geeft ze orde en handvaten zodat zij zich verder kunnen ontwikkelen. Er bestaat een misvatting dat een koning de vrijheid wegneemt van anderen. Veel mensen denken dat de koning je tot een slaaf maakt, door restricties op te leggen. Maar dat hoeft niet, bepaalde restricties kunnen je uiteindelijk meer vrijheid opleveren: omdat zij bijv. bepaalde begeertes indammen. Ter illustratie; ik bereidt elke dag exact dezelfde lunch voor, omdat ik mij niet wil laten verleiden tot een ongezonde hap uit het cafe. Koning neemt verantwoordelijkheid De schrijver J.R.R. Tolkien heeft als één van de beste het ideaal van de koning afgebeeld. Uit het boek In de ban van de ring treffen wij het personage Aragorn aan. Als Aragorn zou willen zou hij de troon van Minas Tirith ieder moment kunnen bestijgen door zich te beroepen op zijn erfrecht. Maar dit doet hij niet, want hij weet dat hij meer kan betekenen door Frodo en de andere hobbits te beschermen. Hij zet notabene zijn eigen leven op het spel, als afleidingsmanoeuvre zodat Frodo extra tijd heeft om de ring te vernietigen. De vernietiging van de ring is de belangrijkste prioriteit voor Aragorn. Zijn grootvader Isildur had al eens eerder geprobeerd de ring te vernietigen, maar hij faalde omdat de verleiding tot machtsvergrijpen te groot was. In de ring lag namelijk heel veel kracht verborgen. Gezien Isildur zijn taken als koning had verwaarloosd, lag er nu een groot schaduw over het rijk. Gondor werd bedreigd door groteske trollen (orks); die zich links en rechts manifesteren en de wereld van de mens trachtte te vernietigen. Ook Aragorn worstelde met dezelfde verleiding als zijn grootvader, maar in tegenstelling tot Isildur handelde hij er niet naar. Sterker nog, hij bracht eerherstel aan zijn familie naam, die bevlekt door het gitzwarte verleden. Hij was immers in staat om zijn koninkrijk - te redden - van de ondergang die haar teisterde: hij besloot het kwaad namelijk direct te confronteren. Want hij opende de aanval op de voltallige legermacht van Sauron, zodat Frodo meer tijd had om de ring te vernietigen. In dit gevecht draagt hij het zwaard van Isildur met zich mee. Op die wijze vervult zijn grootvader nog indirect een rol bij de verlossing van Midden aarde. Eenmaal de duistere heer verslagen is, wordt Aragorn geprezen om zijn moed en wordt hij benoemd tot koning van Gondor. Het verhaal van Aragorn is vergelijkbaar met Jezus uit de bijbel die de schaduw over de mensheid wegnam. Wij worden in ere hersteld, de weg tot het eeuwige is voor ons vrijgemaakt. De zware kroon Het is zwaar voor een mens om de volledige verantwoordelijkheid te dragen. Daarom zien wij dat veel geboren leiders, liever niet de leidende taak op zich nemen. 'Onrustig is het hoofd dat een kroon draagt' - William Shakespeare, Henry IV part 2 In Exodus, lezen wij dat Mozes ook worstelt met de verantwoordelijkheid om Israël te besturen. Zijn schoonvader waarschuwt hem daarom om zijn taken verder te delegeren, wat Mozes vervolgens ook doet: hij stelt richters aan. In de realiteit zien wij ook dat macht zich vaak weer scheidt en onderverdeelt over verschillende mensen, met ieder hun eigen dossier - om te heersen over een fractie van de werkelijkheid. Door de tijd heen heeft dat zich geopenbaard in het idee van trias politica : waarin de rechterlijke- wetgevende en controleren macht gescheiden dienen te worden om het functioneren van de staat te bewaken. De Tiran De schaduwzijde van de koning is de tiran (excess aan orde). Deze dreigt ieder moment aan het licht te komen, wanneer de koning het advies van zijn raadsheren of zijn volgelingen te gade slaat. De koning wordt obsessief , of laat zich door begeerte aan parten spelen. Dit laatste zien wij bij David wanneer hij verliefd wordt op de getrouwde Batseba. Hij laat haar man vechten aan de frontlinies, een rol die de koning eigenlijk opzichzelf zou moeten nemen. David hoopt hierbij dat haar man sterft en het huwelijk daardoor wordt verbroken. Elke tiran heeft gelukkig de potentie tot het terugkeer van de koning . Wij zien dit bij David die de berisping van profeet Nathan (een afgezant van God) ter harte neemt, en de fouten van zijn acties inziet en wil herstellen. Het terugkeer van de koning motief zien wij ook bij koning Arthur, van wie het gezegd wordt dat wanneer Engeland hem het meest nodig heeft, hij zal terugkeren uit zijn graf. Verder heb je in Istanbul de legende van de gemarmerde koning , die onder de gouden poorten van Constantinopel verblijft totdat hij de roeping van God krijgt om de stad en het oude Byzantium te bevrijden van de gevestigde orde. Motief: terugkeer van de koning Als de wereld op zijn kop staat, dan manifesteert zich de koning van de zonde . Het is dan als het ware een trol die in de troon zetelt. De ware koning verbergt zich, en werkt vanuit de achtergrond. We zien het motief veelvoudig terug in de geschiedenis en fictie: David vluchtte naar het land van zijn vijanden, Aragorn ging naar de Shire, Remus en Romulus begaven zich in de wildernis, Jozef begaf zich in Egypte en Jezus evenzo, In het verlengde hiervan zien wij dat de koningen vaak niet herkend werden voor wie ze waren: Aragorn stond bekend onder de naam Stapper, David werd als dwaas bestempeld en Jozef werd gezien als Egyptenaar. Wanneer het vorstendom wordt afgesneden , zien wij dat deze later altijd weer ergens anders op duiken. Neem bijvoorbeeld Troje: Na de vernietiging van Troje, doken de Trojanen op in Engeland. De Romeinse keizer Constantijn is een nazaat van deze trojanen en een belangrijk overgangskarakter in de geschiedenis: want hij bereikt het om de afstammelingen van Trojanen (vader) en de Grieken (moeder) onder één kroon te verenigen. Hij is tevens de eerste (Christelijke) koning, die christenen en heidenen verenigt. Een ander voorbeeld waarbij wij zien dat een afgesneden autoriteit later weer opduikt is in het verhaal van Jozef. Jozef werd verstoten door zijn eigen broeders (afgesneden), en verkocht als slaaf aan Egypte. Maar in dit vreemde land groeide hij uit tot een groot gezaghebber. Uiteindelijk mocht hij zelfs de positie van onderkoning bekleden. Vanuit deze rol zorgde hij uiteindelijk voor het behoud van zijn volk en verenigde hij de Israëlieten met de Egyptenaren. Het is wederom de terugkeer van de koning motief dat zich de ronde doet in zoveel verschillende historische verhalen en legenden. De stroman Het meest tragisch is als een koning niet zijn verantwoordelijkheid neemt. In dat geval krijgen wij het tegenovergestelde van een tiran: de marionet of de stroman. Waarin de koning geen beslissingen durft te maken. Hij is onzeker, en maakt continue excuses. Of hij is puur ondergeschikt aan een andere machthebber, een soort doorgeefluik voor een tiran, heks of nog erger, een draak. Het verhaal van Sint Joris bedient ons met het beeld van een stroman: daar offert de koning de kinderen uit het dorp op aan de draak. Een ander goed voorbeeld is de koning Theoden van Rohan die werd gemanipuleerd door Saruman via Wormtongue. Game of Thrones Wanneer de zwakte of schaduwzijde van de leider geopenbaard is , kan het verleidelijk zijn om zelf een gooi naar de troon te doen. Echter, kan een leider niet zomaar worden vervangen. Die boodschap ontdekken wij in het eerste boek van Samuel. Daarin staat dat Israel's koning Saul corrupt is geraakt en er in het geheim al een nieuwe koning is gezalfd: namelijk David. Deze krijgt niet veel later de mogelijkheid om Saul te doden, maar weigert dit te doen. In plaats daarvan snijd hij slechts een stukje van zijn mantel. Ondanks dat Saul hem meermaals heeft geprobeerd te vermoorden, begrijpt David dat een wraakactie niet de juiste weg tot de troon is. Daarin schuilt verborgen wijsheid die in de geschiedenis helaas vaak genoeg genegeerd is. Het Byzantijnse rijk bijvoorbeeld werd gekenmerkt door keizers die ten val kwamen door hun dienaren. Het probleem ontstaat in feite al bij de eerste coup pleger : zodra iemand de troon bestijgt op illegitieme wijze, ontketent zich een machtsstrijd. Hij opent dan immers de deur voor andere machtsbeluste rebellen zoals hij. Het is haast onmogelijk om daarna nog de kroon binnen de familie te houden. David begrijpt dit patroon van machtswisselingen : Je wilt je tegenstander (bijv. Saul) niet doden omdat je daarmee in feite jezelf al doodt. David slaagt erin met die kennis te leven; hij doodt Saul niet want hij weet dat hij moet wachten tot hij de positie ontvangt van God, net zoals Adam en Eva werden verondersteld te wachten op de vrucht van kennis in het hof van Eden (maar in plaats daarvan te vroeg naar de vrucht grepen en de zondeval/de dood over zich afriepen). David is een meester in het verstaan van deze cyclus. Hij begrijpt niet alleen hoe de patronen van macht werken, hij handelt er ook naar. Verder in Samuel lezen wij bijv. dat hij zich op een gegeven moment aansluit bij zijn vijanden - de Filistijnen, zodat hij hun kracht kan benutten tegen het koninkrijk van Israël (waar Saul op dat moment heerst). De ware koning is immers ten alle tijde in volledige controle: en benut een verandering in het speelveld. Wellicht lees je deze blog en wens je net als de koning meer controle te hebben over jouw situatie: 'Wat is er eigenlijk voor nodig om koning(in) te worden?' Symbolische identificatie met de koning De film 'The Kings speech' geeft ons antwoord op deze vraag aldus Julian de Medeiros[5]. Wij zien in deze film hoe Albert groeit in de rol van koning (George IV) . Albert had nooit de wens om koning te worden, echter nadat zijn broer door een buitenechtelijke relatie afstand van de troon deed, kon hij niet anders. Albert worstelt in zijn eerste jaren: hij lijdt aan een terugkerend stotteren, waardoor hij de rol van koning fysiek niet kan vervullen. De filosoof Jacques Lacan zou de kwestie van Albert diagnosticeren als een probleem van symbolische zelfidentificatie. De man die een koning wil worden moet één barrière overwinnen, namelijk zijn spraakgebrek . Hij moet leren spreken op een manier die bij een koning past: hij moet vertrouwen uitstralen vanuit zijn positie. Volgens Lacan is de ware dwaas - de koning die gelooft dat hij zelf daadwerkelijk koning is. Met andere woorden, de gewone man moet, om koning te worden, een levende idioot worden die gelooft in zijn eigen symbolische identificatie. George was bang dat mensen hem niet serieus zouden nemen en schakelde daarom de hulp in van een logopedist, een doodnormale burger. Deze logopedist, die zelf geen koning is - moest geloven in de monarchie zodat de koning in zijn eigen roeping zou geloven om zijn rechtmatige positie in te nemen. Er zat echter niet veel vordering in, want George bleef stotteren. Tot op een gegeven moment de logopedist voor een andere aanpak kiest: wij zien dat hij voor een fractie van een seconde, zelf op de troon plaatsneemt. Tot ergenis van de koning: 'hoe kun je als gewone burger op de troon zitten die voor mij - via goddelijk recht- bestemd is'. Het is precies in deze uitbarsting dat de koning niet langer meer stottert, dat hij zich geïdentificeerd heeft met zijn symbolische positie van koning. Koning George VI: Met goddelijk recht, als het moet. Ik ben uw koning. Lionel Logue: Nee, dat ben je niet. Dat heb je me zelf gezegd. Je zei dat je het niet wilde. Waarom zou ik mijn tijd verspillen met luisteren...? Koning George VI : Omdat ik het recht heb om gehoord te worden! Ik heb een stem! Bepaalde artefacten kunnen de symbolische identificatie van een koning bevorderen, denk aan koningsgeschenken , of andere tekenen van erfenis: zoals Excalibur uit het verhaal van Koning Arthur. In het geval van Excalibur betreft het de Dame van het Meer, die het zwaard prijsgeeft. Zij komt als het ware uit het water opdoemen, en dit illustreert een punt wat de filosoof Slavoj Zizek dikwijls aankaart: namelijk dat macht niet alleen van boven komt. Integendeel, het zijn vaak de mensen van onderaf , zoals de logopedist, die de macht in stand houden door hun geloof in de autoriteit te houden. Zij schenken namelijk hun aandacht aan de persoon in kwestie. Lacan gebruikt de relatie tussen een vader en een zoon als voorbeeld: Ook al wordt de vader in zijn dagelijks leven, op het werk, vernederd. Toch zal hij proberen de illusie van symbolische autoriteit voor zijn zoon in stand te houden. Volgens Lacan is de zoon zich bewust van het feit dat zijn vader niet almachtig is, maar toch houdt hij het noodzakelijke geloof in stand dat zijn vader de baas is. Waar ik van mening verschil met Zizek, is dat hiërarchie m.i. in twee richtingen werkt: de koning ontleent zijn identiteit zowel aan het hemelse ideaal van boven, als het geloof die hij van zijn burgers ontvangt. Het is net als bliksem: om bliksem te vormen en de aarde te raken, moet er lading worden opgebouwd in zowel de wolken (bovenaf) als ook een negatieve lading in een object op de grond (onderaf). Uiteindelijk is het fenomeen het resultaat van wisselwerking tussen hemel en aarde. Neem de regie in handen De King's speech, en specifiek het verhaal van Albert, bedient ons verder ook met een belangrijke les in assertiviteit. De ideale koning is gedreven om zijn autonomie te behouden, hij laat zich niet beteugelen. Hij is iemand die de regie over zijn leven neemt. Het koningsbeeld is een hemels ideaal waar wij naar toe mogen werken. Groeien in het koningsbeeld, betekent je eigen stem ontdekken. Meestal begint de ontwikkeling van assertiviteit met een morele intuïtie of een emotie die men tot op het bot verroert. De psycholoog Jordan Peterson verstrekt daarom aan introverte clienten het advies om alles op te schrijven wat hen boos maakt. Dit resulteert dikwijls in een waslijst aan irritaties: waaronder veel onzinnige- maar ook wel een aantal terechte punten van frustratie. Bijv. dat er sprake is van misbruik of dat ze zichzelf misbruiken. Koning Boudewijn IV uit Kingdom of Heaven bemoedigt ieder mens om de regie over zijn eigen ziel weer terug te nemen: "Een koning kan een onderdaan bewegen, een vader kan een zoon opeisen, maar onthoud dat zelfs als degenen die jou drijven koningen of machthebbers zijn, je ziel alleen in jouw bezit is. Wanneer je voor God staat, kun je niet zeggen: "Maar anderen hebben mij gezegd dit te doen." of dat, "een oprechte houding op dat moment niet gelegen kwam." Dat is niet voldoende. Onthoud dat. " - Koning Baldwin IV in Kingdom of Heaven Koning der koningen In het boek "King, Warrior, Magician, Lover" van Robert Moore, wordt de koning geplaatst in het midden van de pysche. De koning bepaald het raamwerk van waaruit je de wereld ordent en categoriseert. Hij bepaald het narratief. In dat opzicht is de koning als een zon, hij brengt dingen aan het licht, en bepaald zodoende waar wij de aandacht op vestigen. Wij (onze Ego) zijn als de planeet, die eromheen draait. Evenals de planeet niet centraal staat in een sterrenstelsel maar de zon, moet je volgens Moore je ego ook ondergeschikt stellen aan dit ideaalbeeld. Want de koning getuigt van een hogere wil/ doel. Het gaat namelijk fout wanneer de Ego zichzelf afzonderd van de koning, dan denkt de ego dat het zelf de koning is, in plaats van een volgeling. De ego is dan als het ware in de zon gevallen - denk aan Icarus . De hele psyche destabiliseert in dat geval. Dit is de mythologische opstand in de hemel, die in zoveel mythen wordt beschreven, maar dan nu op psychologisch vlak. Het omschrijft namelijk het moment dat een opkomende god probeert de troon van de hoge God te grijpen (We herinneren ons het verhaal van Satan die poogt om God omver te werpen). Wanneer wij met deze observatie van Moore in gedachten naar het verhaal van Jezus kijken, treffen wij ook een aantal gelijkenissen. Te beginnen met de iconografie van het kruis, het kruis ontleent zich als het punt waar hemel en aarde samenkomen: Jezus is de mediator , hij is de koning die de mensen verenigt onder dezelfde idealen, normen en waarden. Jezus wordt echter niet als koning herkend. Integendeel hij wordt bespot en gemarteld. Hij krijgt een doornen kroon en wordt benoemd tot de koning der joden. Uiteindelijk is het echter, tegen alle verwachtingen in, Christus's offer die het Romeinse rijk weet te veroveren. Jezus bepaald de werkelijkheid om zich heen, hij is het begin & het einde. De alpha en de omega. Er is geen beter beeld van een koning, dan het beeld waar Hij ons mee bedient. Bronnen; 5. Julian de Medeiros, Guide to Žižek: On ‘The King’s Speech’ https://www.youtube.com/watch?v=h_nptnlmpXc

In een ver verleden waren wij afhankelijk van de gratie van de natuur. Als mens was je overgeleverd aan haar onpersoonlijke krachten. Wij hadden te vrezen voor beren en wolven die vanuit het dichte gras loerde, de onverwachte storm die kwam opzetten, of de verhoogde waterstand die het land dreigde te overstromen. Onze voorouders gingen het gros van de geschiedenis gebukt onder het juk van Moeder natuur. Vele eeuwen gingen eraan vooraf voordat wij de natuurlijke verschijnselen beter leerde te begrijpen. Wij wisten haar mysteries te openbaren; wij ontdekte verschillende technologieën die ons meer zelfredzaam maakte: wij leerde hoe wij vuur moesten maken, hoe wij vlees konden bakken, dieren konden temmen. Beetje bij beetje kregen wij grip op de realiteit . Wij kregen steeds meer inzichten. En slaagde erin om de wereld om ons heen te transformeren. Wij bouwde boerderijen, dorpen en steden. Het oerbeeld van de Tovenaar Wat vele mensen vergeten: is dat wij de wetenschappelijke drift - om de wereld te verkennen en te begrijpen - danken aan onze voorouders. Wij vinden het verlangen om de mysteries van de wereld te ontrafelen immers terug in het collectieve onbewuste . Een - als het ware epigenetisch overgeërfd deel van het onbewuste. Een pscyhisch gebied dat door alle mensen wordt gedeeld. Binnen dit psychische landschap wordt de begeerte tot kennis en wijsheid manifest in het archetype van de magiër. Dit oerbeeld is tweevoudig: Enerzijds is de magiër een meester van de technologie , anderzijds is hij een wijsgeer [1] . Waar de doorsnee mens ophoudt met zoeken en begrijpen, probeert de tovenaar nog diepere mysteries aan het licht te brengen. Mysteries die voor de doorsnee mens verborgen zijn. Hij probeert nota bene, niet enkel de mysteries te begrijpen. Nee, de tovenaar zoekt naar manieren hoe hij om de natuurwetten heen kan werken, of hoe hij kundig gebruik kan maken van deze natuurlijke principes. Hij is immers naarstig opzoek naar een manier hoe hij meer grip kan krijgen op de realiteit. Vanuit het perspectief van een buitenstaander, bezit de tovenaar bovenatuurlijke krachten . Maar voor de tovenaar zelf, zijn zijn krachten vanzelfsprekend. Verschil met het Archetype van de Onruststoker Het element van verrassing, maakt de tovenaar vergelijkbaar met het archetype van de onruststoker. Net als de bedrieger, kan de tovenaar onrust veroorzaken onder de samenleving. Denk aan Prometheus , die het vuur van de goden stal en het aan de mensen gaf, en de toorn van Zeus over zich afriep. Desondanks is er een cruciaal verschil tussen de magier en de onrusttoker, want de onruststoker houdt ervan om mensen te foppen, en te manipuleren, met uiteindelijke doel de wereld op zijn kop te zetten. De acties van de onruststoker vinden haar oorsprong in diens vijandigheid jegens de kosmische orde van dingen en tot de gevestigde autoriteit zelf. De onruststoker representeert het verlangen tot individualisme en is bovenal uit op een persoonlijke overwinning. Bekende voorbeelden van het onruststoker archetype zijn: Loki , Reinaert de vos, de Rattenvanger van Hamelen of Batman's Joker. De tovenaar is niet uit hetzelfde hout gesneden. Waar de bedrieger de natuurlijke orde probeert te doorbreken, is de tovenaar erop uit om de wereld beter te begrijpen en van haar te leren. De magiër gebruikt zijn inzichten en gaven juist om mensen te dienen en om de waarheid aan de mensen kenbaar te maken. De tovenaar als mentor De tovenaar fungeert meestal als een mentor figuur, dit zien wij ook terug in verschillende media. De tovenaar bemoedigt de held in zijn missie, en helpt hem ook op weg bij de obstakels die de held heeft te overwinnen. Vaak geeft hij de held een wapen mee of een magisch object waarmee hij het kwaad kan verslaan [2]. Het magiër archetype wordt niet altijd afgebeeld als een gedaante met een grijze baard en een punthoed. Nee wij zien het archetype terug in vele vormen. Denk aan Mozes, Lao Tzu, Zarathustra, Thoth of fictieve figuren zoals Yoda of Morpheus. Maar ook Ariadne uit de Griekse mythologie past in dit rijtje. Zij bezit een magisch object , waarmee Theseus uit het labyrinth weet te ontsnappen. Het object representeert kennis, want het onthult het mysterie van het labyrinth, omdat het uiteindelijk de weg naar de uitgang openbaart. Het archetype van de tovenaar kan ook in je eigen dromen verschijnen. De psychiater Carl Jung ziet dit als een afgezant uit het onbewuste, die jou met een probleem uit je eigen leven wilt helpen. Want zo beargumenteerd Jung: “soms heeft het menselijk brein al een antwoord klaar liggen zonder dat je er bewust over hebt nagedacht” De kluizenaar De tovenaar kenmerkt zich doordat hij zich terugtrekt uit de maatschappij. Hij leeft vaak in een toren, of als een kluizenaar in het bos (Radagast, Yoda, Merlijn). Dit doet hij omdat de menselijke maatschappij hem afleiding bezorgt, wat het voor hem moeilijker maakt de wereld te bestuderen. De heks en sjamaan doen precies hetzelfde, zij leven afgezonderd van de stam of dorp, in een hut in het woud of de natte ruigte (Morgana, Geestenbezweerster van Endor of drie heksen uit Macbeth). Daar leven zij vaak alleen, soms met een dier of met een leerling adept. De magiër wordt gerespecteerd door de mensen, maar leeft tegelijkertijd buiten de stam. Hij is een vreemdeling, want hij is vaak onbegrepen. Desalniettemin verwelkomt hij de mensen die bij hem aankloppen: hij geeft hen raad of geneest hun wonden Manifestaties van de tovenaar In je eigen leven heb je misschien mensen ontmoet die het archetype van de magiër belichaamde. Het zijn slimme en gerespecteerde figuren met veel aanzien, ookal praten ze relatief weinig. Zij onderscheiden zich van de meeste mensen in de zin dat zij niet uit zijn op persoonlijke verrijking: zoals het vergaren van rijkdom, carrière of status. Het zijn visionairen, die met hun dromen de wereld om zich heen weten te inspireren. Zij zijn niet gebonden door al die dingen en standaarden waar wij mensen waarde aan hechten, dus zij trekken zich net zo makkelijk weer terug als dat zij verschijnen. Ze zoeken liever de stilte op, dan dat zij opgaan in de maatschappij. Het tovenaar archetype dient de menselijke beschaving als gids in zijn zoektocht naar kennis en waarheid. Magiërs verrijken de wereld met hun uitvindingen en ontdekkingen, dingen die tot dan toe als onmogelijk werden beschouwd. Een typisch voorbeeld van een moderne magiër is Nikola Tesla , hij verkreeg het wapen van de goden: de bliksem. Tesla wist deze krachtige bron aan energie optimaal te benutten, en verrijkte de wereld met zijn uitvindingen. Vandaag de dag leven wij in een wereld gevuld met deze magische objecten. Wij hebben nu glazen bollen die ons licht geven, magische wagens waarin wij kunnen voortbewegen zonder paard, kisten waarin wij ons voedsel kunnen verwarmen, zwarte dozen die ons toegang geven tot allerlei informatie. Wij weten niet hoe al deze dingen werken, maar wij zijn inmiddels vertrouwd geraakt met deze magische taferelen. Het doet mij een beetje denken aan de Disney Pixar film Onward (2020) [3], hier worden wij voorgesteld aan karakters die in een magische wereld wonen, maar dit niet door hebben. Zij beseffen zich niet dat hun wereld bevolkt is met mythische wezens en doordrongen van betekenis. De film houdt ons een spiegel voor: want de wereld die daar wordt geportretteerd is vergelijkbaar met onze realiteit. Wij leven immers in een maatschappij waar alle magie uitgezogen is. Wij hebben onze geest vrijwillig overhandigd aan de boeien van het secularisme. Wij beseffen ons niet eens dat wij in een wonderlijke wereld leven, die doordrenkt is van betekenis. De schaduw van de tovenaar De magiër kent ook een schaduwzijde. De tegenhanger is de Boze Tovenaar die zijn roeping als gids heeft afgezworen. Liever nog dicteert hij het leven van de ander, zoals een marionetten speler , zodat hij zijn persoonlijke droom kan verwezenlijken. Deze manipulatie gebeurd vaak door middel van propaganda. De boze tovenaar is niet gedreven door het verlangen anderen te helpen, maar in plaats daarvan gebruikt hij zijn wetenschap/ intellect om zijn eigen plannen te realiseren. De schaduw van de tovenaar rijst naar de voorgrond wanneer gevoelens als jaloezie of frustratie bij hem de overhand krijgen. De tovenaar is gekweld, als hij ziet hoe anderen succesvol zijn en hun doelen verwezenlijken. Terwijl hij - ondanks de hoeveelheid kennis die hij over de jaren vergaard heeft - achterblijft. De schaduw van de tovenaar is trots, elitair (gaat niet om met dreuzels), en bekommert zich juist om de "wereldse" zaken: zoals macht, welvaart en status. De dromer Het meest tragische is als een tovenaar, verblind door eigenwaan, zich opsluit in een zelfgeproduceerde illusie. Na gefaalde pogingen grip te krijgen op de mysteriën van de natuur, lonkt de getarte magiër naar een wereld waar hij alles kan rechtzetten. Een wereld waar hij de volledige regie heeft. De magiër loopt het risico, zich compleet af te zonderen van het alledaagse leven, en zich terug te trekken in een wereld die hij kan doorgronden. Hij wordt dan het slachtoffer van zelfdeceptie . In veel opzichten zijn wij als de magiër die met zijn geest een werkelijkheid voor zichzelf bouwt. De regisseur David Lynch is gefascineerd door dit idee. In de hit serie Twin Peaks communiceert hij door de lippen van supermodel Monica Bellucci het volgende citaat: “We zijn als de dromer, die droomt en dan in de droom leeft. Maar wie is de dromer?” Lynch beargumenteerd dat wij net als de dromer zijn, die in de geest een werkelijkheid bouwt waarin hij kan verblijven. Hij refereert hiermee naar een bekend hindoeïstisch geschrift, namelijk de Brihadaranyaka Upanishad [4]. In dit document wordt de dromer vergeleken met een spin die een web voor zichzelf bereid en dit web vervolgens bewoond. Verderop in dit geschrift lezen wij het volgende: “We creëren onze wereld en stappen die wereld binnen. We leven in de wereld die we zelf hebben gecreëerd. Als ons hart zuiver is, creëren we het mooie, verlichte leven waar we naar hebben verlangd.” (vrije vertaling) Daarentegen impliceert de tekst dat wanneer ons hart niet zuiver is, we juist pijn, verdriet en schade over ons leven berokkenen. Wij moeten dus oppassen dat wij niet vastraken in verkeerde denkpatronen, in de veronderstelling dat wij de waarheid in pacht hebben. Want het tegenovergestelde is eerder juist: wij laten ons als mensen al gauw meeslepen door virale ideeën of zinloze tradities . Het is de taak van de magiër om over dit onheil te waken, en bij te sturen als mentor, wanneer wij van het rechte pad dreigen af te dwalen hoort hij ons er weer bij te trekken. De magiër is als een profeet , hij voorziet de dingen zoals ze gebeuren. Hij doorgrond de mysteries van de wereld en kan ons inzicht geven in de valkuilen op ons pad. Met de wijsheid waarmee hij ons bedient, helpt hij de samenleving als geheel vooruit. Zelfs wanneer wij met onze geest volledig bevangen zijn door de schijnwereld, en denken dat wij het geheel aan de natuur kunnen verklaren, dan druipt de realiteit geleidelijk binnen. De krachten van buitenaf, die ons bekrompen wereldbeeld binnentreden, zullen wij ervaren als bovennatuurlijk of compleet irrationele fenomenen . Als gevangene zijn wij immers enkel vertrouwd met de muren van onze zelf gefabriceerde werkelijkheid. Vandaar dat de confrontatie met het onbekende , dikwijls resulteert in totale verstandverbijstering . Denk aan de discipelen, die bij de verschijning van Jezus in de storm, denken dat zij een spook zien (Mattheus 14:26) [5]. Ook bij de verschijning van de tovenaar, zullen wij versteld staan om diens openbaringen of magische attributen. Vaak weet de tovenaar ons uit de put te helpen met diens wijsheid of technologische middelen. Hij bedient ons als het ware met een portaal naar een 'overstijgende' realiteit. Het is net als Theseus in het labyrinth die dankzij de gouden garen van Ariadne de weg naar buiten weet te vinden. De slang die loert bij de Boom der Kennis Er valt veel te ontdekken in de wereld, zoals die zich voor onze ogen ontvouwt, maar houd er rekening mee dat je de eeuwenoude bedrieger aantreft bij de boom der kennis. Hij wordt ook wel geidentificeerd met de Wachter op de Drempel (dweller on the threshold). Het betreft het oer archetype van het kwaad: de Satan, hij sluimert daar rond en loert als een roofdier. De slang was daar al sinds het begin van creatie. Hij stelt de geest van de mens op de proef met de belofte dat de mens zichzelf tot god kan verheffen. De beproeving om de ultieme onruststoker te weerstaan, vinden wij ook terug bij de tovenaar Merlijn . Merlijn diende aan het hof van Koning Arthur, en is wellicht de bekendste tovenaar uit de literatuur. De Franse romantische schrijver Robert de Boron , schreef aan het einde van de 12e eeuw/ begin 13e eeuw een gedicht over het leven van Merlijn [5]. Merlijn zou geboren zijn als het kind van een demoon . We lezen namelijk in het verhaal van Robert de Boron , dat Merlijn het resultaat is van een complot bedacht in de hel. De demonen waren gefrustreerd dat God, Adam en Eva had gered uit de dodenboeien , en daarom bedachten zij het plan om een profeet te creëren, die mensen zou verleiden om het vertrouwen in God op te geven. Zoals de profeten van God de demonische plannen hadden gedwarsboomt, wilde zij het tegenovergestelde bereiken door hun eigen valse profeet te maken. In zoektocht naar een draagmoeder, besloten zij uiteindelijk een preuts gezin te teisteren. Waarbij op een zeker nacht, zij erin slaagde om de moeder van Merlijn zo boos te krijgen, dat een kind in bui van razernij werd gebaard. Tegen alle verwachtingen in, ging Merlijn niet mee met het plan van de demonen. Hij gebruikte zijn kennis enkel voor het goede, en was er niet op uit om de natuurlijke orde van de kosmos te doorbreken. In plaats van mensen te verleiden om zich van God af te wenden, sprak hij in alle openheid over de kracht en inzicht die hij aan de Heer in de hemel te danken had. Het verhaal van Merlijn is een morele overwinning . Hij is een voorbeeld voor hoe wij als mensen de beproeving van de teisterende demonen kunnen weerstaan. Want hij was in staat om niet enkel zijn eigen fout, maar ook die van zijn moeder, te herstellen. Het is tevens een hoopvolle boodschap die stelt dat er verlossing voor ons is, zelfs wanneer onze oorsprong bevlekt is door het kwaad. Ondersteunend leesmateriaal Robert Moore, King warrior magician lover (1990) Joseph Campbell, The Hero with a thousand faces (1949) Disney Pixar film Onward (2020) Brihadaranyaka Upanishad De Bijbel Robert de Boron, Merlin

Sinds de reformatie is het idee in zwang geraakt dat het avondmaal slechts een verwijzing is naar het kruisoffer is. Dit wordt ookwel de "symbolische" interpretatie genoemd; deze stelt dat er niets veranderd aan de natuur van het brood of de wijn. Het doel van deze blog is om in begrijpelijke en hedendaagse taal de vroeg-christelijke visie op het avondmaal te bepleiten. De twee naturen Gezien wij Nederlanders vrij Protestants in ons denken zijn, wil ik in dit betoog vooral stilstaan bij de theologische interpretatie van Luther: hij stelt dat het brood en de wijn twee naturen tegelijkertijd hebben gedurende de viering. Hier worden moeilijke woorden aan gewijd: 'sacramentele unie of ‘Lutherse consubstantiatie’. Dit is iets waar je hoofdpijn van kan krijgen: Want hoe kan iets twee verschillende naturen hebben? Dit klinkt in eerste instantie heel vaag. Maar ik denk dat er wel voorbeelden te noemen zijn, van fenomenen waarbij er verschillende verklaringen te geven zijn die beide relevant zijn maar tegenstrijdig klinken. Wij kunnen de definitie van liefde als voorbeeld nemen: want wat is liefde eigenlijk? Wetenschappers omschrijven liefde als een chemische kettingreactie, waarin verschillende hormonen (testosteron, feromonen) een rol vervullen. Maar Liefde heeft volgensmij ook een overstijgende natuur (want wij laten ons toch niet vertellen dat het zich enkel beperkt tot een biologisch proces). Op eenzelfde wijze heeft het brood bij het avondmaal (na moment van zegen) ook een overstijgende natuur. Het is niet zomaar brood meer. Het is niet vergelijkbaar met het brood uit onze broodtrommel. Het heeft een extra dimensie gekregen. In dat opzicht is het eerder als manna, verkregen door een wonder (manna kwam uit de hemel) en tevens spiritueel beladen (de Israëlieten konden voor 40 jaar door de woestijn lopen zonder kleerscheuren), lees Deut 8:4, 29:5. Jezus is als het manna uit de hemel Jezus is ook als het manna/ brood dat uit de hemel is komen vallen (Joh. 6:51). Door het offer van paaslam is het mogelijk bij God te komen, om in het reine te komen (1 Kor. 5:7). Hij heeft de weg tot het eeuwige leven voor ons bereidt gemaakt. Niet langer beperkt God’s aanwezigheid zich tot de tabernakel. We hoeven alleen voor Jezus te kiezen, en dan mogen wij gelijk tot Hem komen. Dat betekent ook dat wij door het brood tot ons te nemen - verbonden zijn met Zijn lichaam. Hij is ons spirituele krachtvoer. Wij worden door Hem heilig verklaard, eensgezind in Christus. Eén van lichaam, één van geest. Ik denk daarom dat het mooi is te geloven dat er bij het avondmaal een wonder gebeurd. Net zoals het Woord vlees werd, of de Heilige Geest over ons wordt uitgestort, zo ook wordt Christus’ vlees & bloed daadwerkelijk aan ons gegeven in de dienst. Bij de avondmaalsviering ervaren en aanvaarden wij keer op keer dit ‘letterlijke’ offer van God. Als het niet Zijn eigen vlees en bloed is dat geofferd wordt in de dienst, wat is het dan wel? Is het slechts een "symbool"? Een intellectuele opgave, waarbij wij (gezamenlijk als collectief weliswaar) onze gedachten op Jezus richtten. Of gebeurt er ook nog iets anders: heeft het de zegen van boven ontvangen? Is het brood spiritueel beladen? "Wie mijn lichaam eet en mijn bloed drinkt, blijft in mij en ik blijf in hem. De levende Vader heeft mij gezonden, en ik leef door de Vader; zo zal wie mij eet, leven door mij. Dit is het brood dat uit de hemel is neergedaald. Het is niet het brood dat u voorouders aten; zij zijn gestorven, maar wie dit brood eet zal eeuwig leven" - Johannes 6:56-58 (NBV) Jezus brengt hemel en aarde samen Jezus overbrugt de twee parallelle werelden: het aardse (het vergankelijke brood) en het hemelse (eeuwige leven) worden met elkaar verbonden [1]. De daadwerkelijke realiteit van het offer manifesteert zich tijdens de viering, op mysterieuze wijze, en dringt zo via de viering keer op keer onze eigen persoonlijke realiteit binnen. "De heerlijkheid van onze God is juist dat Hij voor ons afdaalt tot in de diepte, in het menselijk vlees, in het brood, in onze mond, ons hart, onze boezem. . ." - Martin Luther (This is My Body,, 1527, LW, Vol. 37, 72) Geloof dat God ons voedt Ten slotte, wil ik deze overdenking eindigen met het merkwaardige gegeven dat het avondmaal draait om een God die zich zelf offert. Wat dat betreft neemt het avondmaal een unieke positie in in de heidense context waarin het Christendom ontstond: gezien het doorgaans de goden zijn die zich voeden met ons mensen, in plaats van andersom. Neem de Iliad van Homerus bijvoorbeeld: terwijl de Trojanen en Grieken in een grote strijd verwikkeld zijn, trekken de goden zich terug tot ver boven de boomtoppen en vieren ze een feestmaal. De Olympische goden bekommeren zich geen moment om het menselijk leed dat zich voltrekt, in tegendeel ze verheugen zich bij onze veldslagen. Zij gedragen zich niet voorbeeldig en verdienen het niet aanbeden te worden, aldus Socrates [2]. Het verhaal van het evangelie is wat dat betreft baanbrekend: voor het eerst in de geschiedenis lezen wij dat God tot mens is geworden, en zichzelf als offerlam heeft laten doden opdat de rest van de wereld met Zijn lichaam gevoed kan worden. Wij mogen ons verheugen met die gedachte, en deelnemen aan dit bijzondere verbond dat tussen ons en God gesloten is. Een verbond dat geldt tot aan de voleinding van de wereld. [1] https://bibleproject.com/bible-studies/heaven-and-earth/ [2] Jacob Howeland, Olympische goden (Euthyphro, Plato (399 v.Chr)) vs YHWH: https://www.youtube.com/watch?v=ZvO8Dpowemg

Zo’n 360 jaar voor de geboorte van Jezus voorspelde een Griekse filosoof het leven van Jezus. Wij lezen in Plato’s republiek (boek 2: p360-361) een interessant gedachte experiment tussen Glaukon en Sokrates. Zij proberen een voorstelling te maken van de ultieme rechtvaardige- en onrechtvaardige man. Allereerst schetsen zij het beeld van de ultieme onrechtvaardige man. Hij wordt beschreven als een bekwaam vakman. Het vakmanschap van de onrechtvaardige mens is dat hij zijn onrechtvaardigheid zorgvuldig weet te verbergen: Hij is een geraffineerde leugenaar. Het doet denken aan het verblindende licht van de morgenster: Satan, wolf in schaapskleren. De ultieme onrechtvaardige man weet kunstig de schijn van rechtvaardigheid in stand te houden. Mocht iemand hem ooit van enig onrecht beschuldigen, dan zal hij steeds de juiste woorden weten te vinden om de mensen van het tegendeel te overtuigen. En mocht er geweld nodig zijn, dan zal hij niet aarzelen daarvan gebruik te maken. Bovendien beschikt hij over de nodige middelen en vrienden (clout chasers) om zijn status te waarborgen. Het lot van de rechtvaardige man Wanneer de Griekse denkers naar de tegenpool kijken: de ultieme rechtvaardige man dus. Dan beeldden zij zich een nobel persoon in - die in elk opzicht rechtvaardig was - maar niet door andere mensen gezien werd als rechtvaardig. Want als hij wel als rechtvaardig beschouwd zou worden dan zou hij alle prijzen/ beloningen en roem krijgen. En dan is het onmogelijk om vast te kunnen stellen of ‘de perfecte man’ van rechtvaardigheid houdt of dat hij slechts van beloningen/prijzen of de roem houdt. Vandaar dat Glaukon beargumenteerd dat de Perfecte man de exacte tegenstelling van de perfecte onrechtvaardige man zou zijn. Gegeven dat perfect rechtvaardige man als compleet onrechtvaardig bestempeld zou worden, zal hij een onverdiende, levenslange reputatie van slechtheid hebben volgens Glaukon. “als iemand volledig eerlijk en oprecht van karakter is, zal hij gegeseld worden en geradbraakt, hij zal in de boeien worden geslagen of gebrandmerkt, of zijn ogen zullen worden uitgestoken, en na al die folteringen zal hij ten slotte gespietst of gekruisigd worden.’ Glaukon trekt hieruit de conclusie dat het beter is om rechtvaardig te lijken dan om ook daadwerkelijk rechtvaardig te zijn. Zie je de gelijkenissen met Jezus? Het is opvallend dat dit boek 360 jaar voor de geboorte van Jezus geschreven is, want de dingen waar Glaukon over spreekt zijn later in vervulling gegaan! Jezus is daadwerkelijk aan het kruis gestorven als een misdadiger, ookal was hij compleet rechtvaardig en onschuldig. Voorafschaduwing in de Tenach Het gedachte experiment van Glaukon doet ook denken aan een andere tekst van 400+ jaar eerder (dus +/- 750 jaar voor de geboorte van Jezus). Een tekst waarvan Plato, Socrates, Glaukon en de andere Griekse filosofen niet op de hoogte waren: Namelijk Jesaja 53. Deze tekst vertoont veel parallellen met het gedachte experiment uit Plato’s Republiek. De profeet Jesaja spreekt over een persoon die compleet onschuldig is : [2] In Gods ogen was Hij een groene scheut die groeide aan een wortel in droge en onvruchtbare grond. Maar in onze ogen had Hij niets aantrekkelijks. Niets dat maakte dat wij Hem graag wilden aanvaarden. [3] Wij verafschuwden en verachtten Hem, een man van zorgen, vertrouwd met het bitterste verdriet. Wij keerden Hem de rug toe en keken de andere kant op als Hij langs kwam. Hij werd veracht en dat deed ons niets. (Jesaja 53 :2-3, HTB) [4] ... Wij dachten dat Hij door God geslagen en vernederd was. [5] Hij werd doorstoken en verbrijzeld ter wille van onze zonden. Hij werd zwaar gestraft zodat wij vrede konden hebben, Hij werd geslagen en daardoor werden wij genezen!’ (Jesaja 53: 4-5, HTB) De profeet Jesaja voorspeld de komst van een onschuldig persoon die zich ontfermd over onze zorgen (De zogenoemde lijdende dienaar). Echter, in plaats van dat hij omarmd wordt, wordt hij bespot en gemarteld. Evenals Glaukon, lijkt Jesaja hierbij te spreken over Jezus: hij voorspeld diens lot tot in detail. En dat zo'n 700 jaar voor zijn komst. Wij lezen in Mattheus dat Jezus werd bespot en gemarteld. Hij kreeg een kroon van doornen en werd uitgeroepen tot koning der joden. Hij werd aan het kruis genageld: een straf enkel bestemd voor de meest extreme misdadigers. Opgehangen te worden aan een boom/paal betekende hetzelfde als dat men door God vervloekt was (Deuteronomium 21:22-23 (OT) en Galaten 3:13 (NT)) [8] Door een onrechtvaardig vonnis werd Hij weggenomen en geen van zijn tijdgenoten had er oog voor dat Hij werd weggerukt uit het leven. Maar wie van al die mensen realiseerde zich toen dat het hun zonden waren waarvoor Hij stierf? Dat Hij hun straf op Zich nam? [9] Men had Hem als misdadiger willen begraven, maar Hij werd gelegd in het graf van een rijke, omdat Hij niets had misdaan, nooit een verkeerd woord had gezegd en in Hem geen onrecht werd gevonden. (Jesaja 53: 8-9, HTB) Pilatus kon geen grammetje slechtheid bij Jezus merken, en toch kreeg Jezus het ergste vonnis toebedeeld. Pilatus liet het volk kiezen tussen Jezus en Barnabas*. Voordat hij het vonnis uitsprak, waste hij zijn handen in onschuld. Fascinerend genoeg, beschrijft Jesaja dat Jezus' lichaam ook in het graf van een rijke zal worden gelegd. Deze profetie komt ook in vervulling, want wij lezen in Mattheus dat hij in het graf van een rijke man van het Sanhedrin wordt gelegd: namelijk Jozef van Arimetrea. Hij wordt ook wel eens beschreven als de geheime discipel. De goddelijke komedie Hoewel het in het gedachte experiment van Glaukon negatief afloopt voor de rechtvaardige man, geeft de bijbel een bijzondere twist. De bijbel geeft ons hoop: de blijde boodschap eindigt niet met de dood van Jezus maar met de wederopstanding. In het ver verleden was het kruis een teken van de dood en verderf, een machtig wapen van de Romeinen. Sinds de komst van Jezus is het 'omgedoopt' tot een teken van hoop. Het staat nu in de licht van zijn glorie. Jesaja 53:10 spreekt over vele nakomelingen en vele erfgenamen. Onze erfenis is het eeuwige leven, door de dood van Hem kunnen vele mensen de genade en rechtvaardigheid ontvangen. Wij mogen deelnemen aan het feestmaal in het koninkrijk van God. De wederopstanding is een essentieel thema in de bijbel. Het stimuleert om naar iets uit te kijken, wat wij nog niet zelf kunnen zien. God laat zijn schepping niet los. Als je een christen bent geloof je dat rechtvaardigheid eens zal triomferen. God zal dan zijn volk claimen als zijn eigendom. Hij zal niemand laten afsterven, maar hij zal ons herstellen en verheffen. De Glorie van God zal groter en waardevoller zijn - juist door het lijden wat we op de aarde hebben meegemaakt. Het lijden is slechts tijdelijk maar zijn Glorie is voor eeuwig. * voetnoot 1: Zie het tweeling archetype artikel voor meer informatie over de tegenstelling tussen Barnabas en Jezus.