Zoekresultaten

Het kruis staat aan het hart van de realiteit, dit is de plek waar je transformeert. De Bijbel is duidelijk: neem je kruis op je en strompel achter Jezus aan de heuvel op. Dat betekent dat je je persoonlijke tekortkomingen, tegenslagen in het leven, je dood en de totale som van het menselijk kwaad dient te omarmen. Dat alles klinkt als een onmogelijke opgave, maar je doet wat je kunt om zijn voorbeeld te volgen. Uiteindelijk is de worsteling een onderdeel van de pelgrimstocht die wij afleggen op reis naar de eeuwigheid. Men lijdt, sterft en wordt voortdurend herboren bij het doormaken van deze transformatie. De worsteling is een deel van het proces, en men dient hierbij ook af en toe wat in te leveren, of weg te snijden wat niet goed is. Gaandeweg strompel je omhoog naar de stad van God, naar het Goede. Dat is uiteindelijk je lotsbestemming. Daar vind je betekenis. Dat is uw roeping; ook Christus heeft geleden, omwille van u, en heeft u daarmee een voorbeeld gegeven. Treed dus in de voetsporen van Hem (1 Petrus 21, NBV21) Synthese van hemel en aarde Geometrisch gezien verbeeldt het kruis de ontmoeting tussen twee tegengestelde lijnen: een horizontale en verticale. Het betreft twee verschillende werelden die elkaar in het midden kruizen: de aarde met haar potentie en de hemelse patronen. Paulus betoogt dat wij Christus aan treffen in het centrum van realiteit. Daar hangt hij aan het kruis, als verzoenoffer om de mensheid te verbinden met het hemels ideaal. Er is altijd een offer nodig om het hemels ideaal te bereiken. Dit klinkt heel theologisch maar om dit beeld meer toegankelijk te maken zal ik een concreet voorbeeld gebruiken uit de praktijk, namelijk de sportwereld. Wanneer men kijkt naar de topclubs ziet men dat er regelmatig offers worden gemaakt om het hoogste niveau te bereiken. Als een club niet goed draait, wordt het team op de schop gehaald. De spelers die verantwoordelijk worden gehouden voor het verlies worden geloosd en ingewisseld voor nieuw bloed. Vaak wordt ook een nieuwe trainer aangetrokken die de club opnieuw moet uitvinden. Om het topniveau te bereiken moeten er concessies worden gedaan. Dit zie je ook terug op het persoonlijk vlak: atleten dienen een streng dieet en workout schema te volgen om het topniveau te bereiken. Transformatie vindt alleen plaats wanneer men bereidt is offers te maken. Jezelf weggeven Pater Damiaan was een gezonde jonge knaap, toen hij besloot om de lepra gemeenschap op het eilandje Molokai te helpen. Het greep hem aan het hart dat deze mensen, die zo vreselijk door ziekte verminkt waren, verbannen werden. Gezien lepra zeer besmettelijk is, probeerde de vrienden van Damiaan hem op andere gedachten te brengen. Echter het mocht niet baten, want Damiaan reisde af naar het verbanningsoord. Hij schrok van hetgeen hij daar aantrof: mensen liepen verwilderd rond in vodden en leefde in krotten. Dit dreef Damiaan ertoe om de handen uit de mouwen te steken: hij bouwde een kerk en legde wegen aan. Hij verzamelde kleding voor de bevolking, en trad op als dokter, timmerman en priester. Er ontstond een leefbaar milieu want wetten werden weer nageleefd na zijn komst. Toen een van zijn oude vrienden hem kwam bezoeken, was er geen spoor van Damiaan te bekennen. De oude vriend zocht als eerste in de kerk, maar kwam daar alleen maar melaatsen tegen. Daarna liep hij over het plein en in elke straat, maar ook daar was hij niet. Tot slot besloot de oude vriend iemand te vragen, met gepaste afstand natuurlijk. Deze vertelde hem dat Pater Damiaan in de kerk te vinden was. Echter nadat de vriend verzekerde dat hij daar al gekeken had, kwam hij met het voorstel nog eens te zoeken en Damiaan bij de naam te roepen, want dan zou hij zeker wel verschijnen. De oude vriend keerde terug naar de kerk, maar zag nogmaals enkel melaatsen in het gebouw. Hij besloot Damiaan daarom bij diens naam te roepen, en warempel één van de melaatse trad hem nader. Het was zijn beste broeder, maar niet hoe hij hem had voorgesteld. Damiaans' gezicht was zwaar toegetakeld door lepra, waardoor hij hem niet had herkend. Damiaan had zichzelf weggegeven, zoals Jezus zichzelf had weggeven aan het kruis. Net als dat Damiaan herstel en structuur bracht bij de verwilderde bevolking, brengt Christus herstel in onze levens. We hoeven alleen maar onze aandacht op Christus te richten, het kruis verbind in liefde tot elkaar en tot het hemels ideaal. Laten we daarbij de blik gericht houden op Jezus, de grondlegger en voltooier van ons geloof: denkend aan de vreugde die voor hem in het verschiet lag, liet hij zich niet afschrikken door de schande van het kruis. Hij hield stand en nam plaats aan de rechterzijde van de troon van God. - Hebreeën 12:2 (NBV) Prototype van het kruis In het oude testament staan al een aantal verborgen aanwijzingen naar het verzoenoffer van Jezus. Allereerst hebben wij het beeld van de zondebok uit Leviticus 16:10, 21-22, die alle zonde van het volk op zich neemt en vervolgens wordt uitgeleverd aan de woestijn. Daarnaast hebben wij de profetie uit Jesaja 53 of Psalm 22. Maar daarboven op treffen wij in het verhaal van Mozes ook al een prototype van het kruis, al zie je dat patroon pas verschijnen als je er een potlood bij pakt. Wanneer wij een schematische kaart tekenen op basis van de kampement voorschriften in Numeri 1 & 2. En wij de totale aantallen bij elkaar optellen zien wij dat er een kruis verschijnt [4]. Met in het midden de tabernakel, dit was Gods huis. De Levieten waren eromheen gehuisvest, want zij vervulde de priesterlijke taak . Aan de vier windrichtingen waren de verschillende stammen gelegerd. In de tabernakel was de ontmoeting tussen de mens en de transcendente werkelijkheid. Hier treffen wij immers de priesters die hun offers brengen ten behoeve van het volk. Dit is al een prototype voor Jezus die later een offer zou brengen om de relatie met het hemelse te herstellen. In het midden van het kruis, treffen wij het zwaartepunt: het offer dat alles verenigt. Christus behoudt het centrum die het geheel aan de realiteit bij elkaar houdt, zoals de spaken van een wiel bijelkaar gehouden worden door de as. Centrum van de realiteit Je hebt een centrum nodig om jezelf te oriënteren (een axis mundi) in de wereld. Een soort anker zodat je niet wordt opgezweept door de woelige wateren. Er is namelijk oneindig veel detail in de wereld, dat je kaders nodig hebt om de werkelijkheid te ordenen. Voor je het weet wordt je meegesleurd door de golven. Het is de rol van religie (lees: religio) om mensen weer te verbinden rond dezelfde principes. Jezus roept je in de storm van alledaags, en brengt je terug bij het centrum. Richt je ogen niet op de golven beneden maar op Christus en de Bijbelse werkelijkheid zal zich voor je ogen ontvouwen. Het was Christus zelf immers die zei: Zoek en je zult vinden, klop en de deur zal worden opengedaan. ‘Hoe moeten wij de toekomst dan tegemoet gaan? Wanneer een zeeman op volle zee is, wanneer alles om hem heen verandert, wanneer golven geboren worden en weer sterven, dan richt hij zijn blik niet omlaag naar die golven, want die veranderen. Hij kijkt omhoog naar de sterren. En waarom? Omdat die betrouwbaar zijn. Zoals ze er nu staan stonden ze er voor onze voorvaders en zo zullen ze er staan voor de komende geslachten. Waarmee overwint hij dus het veranderlijke? Met het eeuwige.' - Sören Kierkegaard Evenals de tabernakel en de tempel bevind de kerk zich in het centrum van het bestaan. Het diende richting te geven aan de mensheid: in geestelijke zin, maar óók letterlijk: Van oudsher waren kerken immers vaak de hoogste gebouwen. Aan de hand van de kerktoren kon je zien waar je was en hoe laat het was. Daarbij was het ook een ontmoetingsplaats tussen mensen, en tussen God. De kerk formuleerde het hemels ideaal aan de mensen: de Logos. Om de logos te laten manifesteren in je leven moet je ruimte vrijmaken in je hart: dat doe je door gebed. In gebed breng je een probleem onder de aandacht en stel je jezelf open voor transformatie . Je stemt je af met het centrum van de realiteit en richt je op zijn hemels beeld. Je leert te kijken met Zijn ogen: je ziet de potentie en schoonheid van de mens, maar ook het lijden en de vervallen staat van de mensheid. Het is jouw opdracht deze weer in het Licht van God te herstellen. Door in relatie te staan met God zullen langzaam maar zeker jouw verlangens zich voegen naar Zijn hemelse verlangens. Je opereert minder vanuit je eigen ego, en alles wat jou aan deze aarde gebonden houdt, maar hebt nu je ogen gericht op de eeuwigheid. Kosmische beeld Eenheid van innerlijke en externe werkelijkheid is de oorsprong van alle symboliek. Socrates had hier een intuïtie voor: 'Geef mij schoonheid in de innerlijke ziel, en moge de uiterlijke en innerlijke één zijn.' En iets soortgelijks zien we in het gebed van de Heer, waar wij bidden om de vereniging van hemel en aarde: Laat uw koninkrijk komen, laat uw wil gedaan worden, op aarde zoals in de hemel. - Mattheus 6: 10 (NBV) Het is in feite de gemeenschap van alledaagse mensen die het heilige waar maakt. Door samen te komen, worden onze aandacht en uiterlijke verschijningsvormen, vervuld tot een kroon van glorie. Juist in het kleine kunnen wij van zegen zijn tot anderen. Wanneer wij onze talenten inzetten tot eer en glorie van de hemelse vader brengen wij het hemels ideaal. Dit is altijd even makkelijk, en het kan soms voelen als een zware last om de roeping te volgen. Maar in de offers die wij maken brengen wij Gods koninkrijk een stukje dichter bij onze werkelijkheid. Zondebok in de praktijk Centraal in elk functionerend gezin staat de opoffering: goede ouders geven alles voor hun kinderen, ze investeren hun tijd en energie. Individuele wensen van de ouders staan niet langer op de eerste plaats. We zien de opoffering terug bij de moeder in de geboortepijn en bij de vader in het zwoegen voor brood op de plank . In de meeste extreme gevallen heb je verhalen waarin ouders letterlijk hun leven geven voor het kind. In sommige families is het offer op het verkeerde gericht. Je ziet dat in de gezinnen waar kinderen als zwart schaap worden aangemerkt. Het gezin vind een bepaalde cohesie en verenigde identiteit in het zwartmaken van het kind in kwestie. Broer en zus schuiven alle problemen af op het kind. En ook de ouders beklagen zich over de zogenoemde lastpost. Het meest extreme voorbeeld lezen wij terug in de bijbel bij Gehenna waar men kinderen offerde - niet voor niets noemt de bijbel deze plek een hel. Het zondebok mechanisme is heel krachtig en is effectief in het bereiken van een bepaalde eenheid. Zoals Rene Girard beschrijft komt het zondebok principe vandaag de dag nog steeds voor. Wij projecteren de slechte eigenschappen, die even goed in onszelf aanwezig zijn, op de ander. Door hem te laten boeten , trachten wij onszelf te louteren van het kwaad in ons leven, en vinden wij in deze daad een verbondenheid met de anderen die hem ook buiten sluiten. Echter berust deze eenheid op een genadeloze en barbaarse behandeling van het kind en de zondebok in kwestie. De beste manier om verbondenheid te bewerkstelligen is in het geval van een gezin: dat de ouder zich opoffert voor zijn kinderen. De verbondenheid die dit brengt in je familie is dan veel rauwer, en puurder. Evenzo, zien wij bij het kruis. Dat God de Vader zichzelf weggeeft in een verzoenoffer om de wereld te voedden. Dit maakt dat het kruisoffer een beeld is van Gods liefde. Geestelijke aanvallen Wanneer wij ons niet verbinden rond één doel, dan zijn wij als een herfstblad dat zich laat opzwepen door elke windstroom. We worden vatbaarder voor aanvallen op de geest. Demonen verwijderen je van het centrum. Zij weten onze aandacht te boeien door persoonlijke verlangens, passies of behoeftes. Door de afbraak van georganiseerde religie zien wij nota bene dat spirituele ervaringen worden opgezocht buiten de kerkelijke context. Wij zien dit terug in de populariteit van de New Age beweging of psychedelische drugs zoals DMT. Psychedelische drugs zorgen ervoor dat je openstaat voor spirituele ervaringen, maar je hebt geestelijk onderscheidingsvermogen nodig. Je moet verbonden zijn met de kerkelijke traditie en een stevig fundament. Anders raak je binnen de kortste keren overspoelt met heikele ideeën en fantasieën die dodelijk zijn voor de ziel. Kerkvaders waarschuwen ons heel erg tegen dit soort spirituele ervaringen. Zij benadrukken dat het niet het doel van het spirituele leven is om het spektakel op te zoeken, maar juist om hervormd en verenigd te worden met God. Mystieke visioenen kunnen nuttig zijn, maar geloof moet niet afhangen van deze ervaringen. Anders is het een zwak geloof. Gewonde heler Als mens kunnen wij onszelf gemakkelijk inpalmen door spektakel en fantasie. Echter, het leven hier op aarde is tijdelijk en de verschijningsvormen zijn bedrieglijk. De waarheid heeft eeuwigheidswaarde en is niet tijdsgebonden. Wij moeten onze realiteit bouwen op een stevige fundament dat de tand des tijds heeft doorstaan. Een waarheid die leven geeft, en ons verbind met elkaar en met het hemelse. "Wie deze woorden van mij hoort en ernaar handelt, kan vergeleken worden met een verstandig man, die zijn huis bouwde op een rots. Toen het begon te regenen en de bergstromen zwollen, en er stormen opstaken en het huis van alle kanten belaagd werd, stortte het niet in, want het was gefundeerd op een rots." - Mattheus 7: 24-25 (NBV) Achter die waarheid schuilt een persoon. God stapte binnen in onze realiteit om deel te hebben aan de menselijke ervaring, want alleen zo zou hij zich met ons kunnen verbinden. Alleen de man van smarten kan ons verdriet begrijpen. En alleen een gekruisigde en herrezen God, die handelt in zelfopofferende liefde, verdient ons geloof. ‘Hij werd veracht, door mensen gemeden, hij was een man die het lijden kende en met ziekte vertrouwd was, een man die zijn gelaat voor ons verborg, veracht, door ons verguisd en geminacht. Maar hij was het die onze ziekten droeg, die ons lijden op zich nam. Wij echter zagen hem als een verstoteling, door God geslagen en vernederd. Om onze zonden werd hij doorboord, om onze wandaden gebroken. Voor ons welzijn werd hij getuchtigd, zijn striemen brachten ons genezing.’ - Jesaja 53: 3-5 (NBV) Bronnen 4. https://www.jair-bijbelstudies.nl/bijbelstudies-tora/numeri/numeri-1-en-2-telling-opstelling-stammen

Volgens de psycholoog Sigmund Freud kunnen wij als mens niet leven zonder onze fantasieën . Of wij het nu willen of niet, wij hebben een verhaal nodig van waaruit wij onze identiteit kunnen ontlenen. Een raamwerk of een script, waarmee wij de realiteit kunnen interpreteren. In vroegere tijden had je de rondtrekkende marskramer, die werd uitgezonden door een geheim genootschap, om de volksziel te beteugelen met zijn verhalen. Vandaag de dag zijn het de politieke ideologen die van achter de schermen het script van het volk bepalen. Er wordt gevochten om de collectieve aandacht van de mensheid. Er zijn voortdurend grote machten in strijd om de evolutie van de mens in een bepaalde richting te sturen - en het moderne brein te kneden. De geschiedenis is niets anders dan de oorlog van ideeën, van competitieve verhalen. De mens is eerder het slachtoffer dan de schepper van zijn verhalen. De werking van georganiseerde religie is het aangrijpen van de volatiteit van het menselijke subject en deze aan banden leggen, zodat de fantasie in veilige banen kan worden geleid. Wij zijn immers hopeloos verloren wanneer wij zijn overgelaten aan de krachten die loeren vanuit het onbewuste. De machten en driften die onze psyche bestormen zijn immers universeel en overstijgen het individu. Deze denkpatronen zijn beter te verstaan als geesten, want het betreft immers een autonoom verschijnsel dat onafhankelijk van onszelf kan voortbestaan. Wanneer wij bijvoorbeeld verkeren in een staat van razernij, is het alsof wij bevangen zijn door één en dezelfde geest. De psycholoog Jordan Peterson geeft de volgende beschrijving: "Er is sprake van een geest van boosheid die het individu overstijgt. Want de boosheid die in mij zit, lijkt erg op de boosheid die in jou zit. Als jij sterft, overleeft de boosheid." De strijd om het verstand In de praktijk zie je dat kerken, of psychologen een bemiddelende en beschermende rol innemen tussen deze invloeden en de mens in. Want het gevaar is dat deze complexen kunnen leiden tot deel-persoonlijkheiden. Of zelfs tot het punt dat je volledig bezeten raakt door een complex, dat je al je relaties en geluk laat bederven. Dat is bijvoorbeeld iets wat je terugziet bij verslaafden . Deze gedragspatronen borrelen op uit het onbewuste, en slaan een schaduw op de psyche. De persoonlijke psyche is wat dat betreft vergelijkbaar met de loot van een plant, die boven de aarde uitsteekt, terwijl het hoofdbestanddeel van de plant uit een onderaards vlechtwerk van wortels bestaat. Volgens de psycholoog Carl Jung is de mens erop gebaat zijn schaduwkant op te zoeken en te confronteren: "Er wordt gezegd dat geen enkele boom naar de hemel kan groeien als zijn wortels niet tot in de hel reiken." De psycholoog helpt ons op de weg door de bouwblokken van het onbewuste helder in kaart te brengen. Archetype In de psyche treffen wij verschillende patronen aan, die kunnen worden opgevat als gestructureerde blauwdrukken waaraan wij ons gedrag ontlenen. Te beginnen met de archetypen: Archetypen zijn universele patronen. Ter voorbeeld, alle moeders zijn een afspiegeling van de ultieme moeder, het beeld wat ligt vastgelegd in het collectieve onbewuste. Dit beeld wordt overgedragen van generatie op generatie, en wordt geformuleerd door de omgeving. Voor de menselijke geest presenteren deze archetypes zich als beelden en ideeën die gekleurd zijn door onze culturele opvoeding. Iemand uit Japan droomt misschien van een samoerai , iemand uit Europa eerder van een ridder . Beide zijn echter voorstellingen van hetzelfde archetype. 'Archetypen zijn niet direct tastbaar, misschien zijn de krachten voor ons te rauw. En de schok zou te groot zijn om ze te dragen.' - Marie Louise von Franz Wanneer de realiteit buigt De werkelijkheid staat niet vast. Integendeel, ze valt te buigen zoals metaal wanneer je er energie en warmte op toepast. Evenzo, zien wij dat de realiteit zich vervormt wanneer de archetypische energie zich manifesteert. Als we dicht bij de manifestaties van archetypes komen, kunnen we hun energie aanvoelen. In geval van perfecte manifestaties, voelt het alsof er een goddelijke kracht vanuit gaat, die ver boven ons begrip uitsteekt. Kracht die bergen kan verzetten en de realiteit op zijn kop zet zoals de verhalen van de heiligen en dissidenten die een martelaarsdood stierven. Maar denk hierbij ook aan de veroveraars, vrijheidsstrijder of de tirannen: zoals Alexander de Grote, Jeanne d'arc of Napoleon Bonaparte. Stuk voor stuk figuren die de tijdsgeest perfect belichaamde. Paulus waarschuwt voor goden die om onze aandacht vechten, en ons als instrument voor hun plannen willen gebruiken : Efeze 6: 12 “Want wij hebben de strijd niet tegen vlees en bloed, maar tegen de overheden, tegen de machten, tegen de wereldbeheersers van de duisternis van deze aeon, tegen de geestelijke machten van het kwaad in de hemelse gewesten.” Bottom-up of top-down benadering? Wellicht ben je net als mij belast met een modern en rationeel brein, en betwijfel je het bestaan van deze goden. De moderne mens gaat gebukt onder het materialistische paradigma waarin alle complexe fenomenen worden geïdentificeerd als pure emergente verschijningen. Hoewel ik in mijn blogs doorgaans veel ruimte over laat aan een ieder om de motieven dan wel in de ene kant, of ander kant te interpreteren. Wil ik met het volgend voorbeeld aantonen dat een fenomeen in werkelijkheid twee kanten uitgaat: Zowel de bottom-up (emergent / materie) als top-down benadering (opgelegd van boven/ hemel) zijn juist. Het beeld van bliksem helpt ons te realiseren dat de realiteit twee kanten opwerkt. Om bliksem te vormen en de aarde te raken, moet er immers lading worden opgebouwd in zowel de wolken als ook een negatieve lading in een object op de grond. Uiteindelijk is ieder fenomeen het resultaat van wisselwerking tussen hemel en aarde . Dit is ook hoe de spirituele werkelijkheid zich ontvouwt, het gaat twee kanten op. In andere woorden, de werkelijkheid berust op het paradoxale idee dat : dode materie een geest nodig heeft om te bewegen, maar anderzijds ook dat een geest een lichaam nodig heeft om zichzelf te realiseren. Neem bijvoorbeeld het beeld van de koning: deze ontleent zijn identiteit zowel aan het hemelse ideaal van boven, als het vertrouwen die hij vanuit zijn burgers ontvangt. Of uit het verhaal van Mozes: God bereidt de Israelieten voor vanaf de grond terwijl de openbaring uit de hemel neerdaalt Bliksem als wapen voor de goden Gegeven de symbolische betekenis van bliksem, is het niet geheel verrassend, dat bliksem geassocieerd wordt met de godenwezens: denk aan Zeus of Thor, Perkunas die allen bliksem dragen als wapen. Naast de uitwisseling tussen hemel en aarde , deelt bliksem ook de eigenschap dat het eenvoudig door objecten heen kan bewegen: het dringt als het ware je realiteit binnen, of je nu wilt of niet. Het is als een droom of een idee, die zich aan je opdringt - je hebt er geen controle over. Evenzo, zien wij dat de spirituele werkelijkheid van tijd tot tijd onze werkelijkheid binnenstroomt . Wanneer wij niet beseffen wat er gaande is, kan het ons ideeën of emoties opleggen. Zodat wij - vaak geheel onbedoeld - de geestelijke machten vertegenwoordigen op aarde. In de cult serie Twin Peaks, zien wij de symboliek van elektriciteit terugkeren bij de spirituele entiteiten. In deze serie krijgt de FBI-agent Dale Cooper een kijkje achter het rode doek. Dale identificeert de goden die het dorp teisteren. Hoewel de strijd achter de schermen voor de inwoners onzichtbaar is leven zij wel met de gevolgen. Zij worden slachtoffer van het onheil wat zich voltrekt. Conclusie De geschiedenis is niet verlegen van geestelijken invloeden. Hoe vaak wordt een ideaal of prototype gevormd in de verbeelding, in de hemelse sferen, die zich vervolgens op aarde manifesteert in geheel of ten dele. Elke creatie begint met een droom. Er zijn verschillende patronen en geesten die zich herhaaldelijk manifesteren door de tijd heen. Wij worden als mens maar al te gauw worden meegesleept door aanstekelijke ideen en nieuwe programma's om te draaien voor onze psyche. De psycholoog Carl Jung bedient ons met taal om deze bouwblokken van het onbewuste te duiden. In deze blogreeks zal ik een poging wagen de collectieve geest in kaart te brengen: door de verschillende archetypen , die zich schuil houden in de diepten van onze psyche, verder uit te lichten. Als mede hun relatie tot de ultieme bron van alle creatie (niet te verwarren in ons zelf). Uiteindelijk begeeft zich in ons binnenste ook het godsbeeld, wat na de zondeval beschadigd en verminkt ('misvormd') is geraakt. Sint Augustinus (354-430) maakt daarom expliciet het onderscheid tussen het Godsbeeld (imago dei) dat Christus is en het godsbeeld dat in de mens is ingeplant als middel- of mogelijkheid om als God te worden. Enkel door Gods genade kan het beschadigde godsbeeld in ons weer hersteld worden .

Wanneer je als mens op deze wereld geboren wordt, heb je de potentie om je in verschillende facetten van het leven door te ontwikkelen. Echter je hebt nog niet de geestelijke en empathische volwassenheid bereikt om te voldoen aan de sociale omgangsvormen die gewenst zijn. Je bent als kind voornamelijk geobsedeerd met jezelf, en wil niets liever dan je eigen verlangens te realiseren, hoe wreed, cynisch of onbeschoft ze ook mogen zijn. Als kind verkies je vaak een onmiddellijke bevrediging van je behoeftes boven de lange termijn effecten. Dit beeld van de infantiele staat van de geest, herkennen wij bij Ipad babies, maar ook bij de clips/shorts cultuur op sociale media platforms, die ontwikkeld zijn om de aandacht van de mens te kapen. Het onderontwikkelde brein is aangetrokken tot deze onmiddellijke bevrediging. En hierin betoont zich verborgen code die in de krochten van de geest verwikkeld is. Met name in de eerste fase van ons leven, treffen wij het archetype van de onruststoker. Het uitstellen van bevrediging is pijnlijk voor de onruststoker. De onruststoker laat zich leidden door zijn driften, waardoor hij botst met zijn omgeving. Hij wenst niets liever dan te lachen, spelletjes te spelen en lol te trappen. De onruststoker bedient ons in dit gegeven ook met een belangrijke boodschap: om onszelf niet al te serieus te nemen. Bovendien stimuleert hij ons om de verborgen aspecten van onszelf te ontdekken, en om tijd vrij te maken voor ontspanning en plezier. Figuur op de drempel De onruststoker houdt ervan om controverses en discussies aan te wakkeren. Hij is niet populair want hij is genadeloos in zijn oordeel. Daarom is hij continue in beweging. Er is voor hem geen plek waar hij zich thuis voelt. Hij is een figuur die zich altijd begeeft op de grenzen van wat geoorloofd is. Dit beeld zien wij terug bij Hermes , die door de oude Grieken gezien werd als de god van de kruiswegen. De normen en waarden van de maatschappij worden door de onruststoker op de proef gesteld. Zijn diepste verlangen is bij ons een reactie te ontlokken, zodat wij voor een moment onze maskers laten vallen. Om in de maatschappij te functioneren heeft ieder mens een persona, een beeld van zichzelf wat hij graag aan anderen wil laten zien. Maar de Onruststoker hoopt deze illusies te doorbreken: hij wil graag de doofpot opentrekken. Zoals het sprookje de kleren van de keizer. Waarin frauduleuze kleermakers doen alsof zij prachtige kleren hebben gemaakt die alleen slimme mensen kunnen zien. Als gevolg doet iedereen mee aan deze grote leugen, omdat niemand gezien wilde worden als dom. Maar het uiteindelijk een kind is die het absurde fenomeen van een naakte koning benoemt, en met die woorden de orde in het koninkrijk herstelt. Komedie en waarheid kunnen niet bestaan zonder het risico tot aanstoot. Komedianten brengen de boodschap van de onruststoker: zij houden de samenleving een spiegel voor. Zij lokken een reactie uit, maar consolideren dikwijls ook de maatschappelijke normen en waarden - ironisch genoeg juist door ze aan te kaarten. De komedianten vervullen een belangrijke rol in de maatschappij, vaak ten koste van hun eigen mentale gezondheid of veiligheid. Ze zijn de kanarie in de koolmijnen (gevolgd door artiesten), want ze worden niet gewaardeerd door de dictators en despoten. De onruststoker is iemand die buiten de gebaande paden denkt. Hij speelt niet volgens de regels, maar geeft er de voorkeur aan om het speelveld opnieuw te definiëren. Een goed voorbeeld van het onruststoker archetype is iemand als Pablo Picasso, die losbreekt van de status quo en experimenteerd met nieuwe kunstvormen. In andere situatie zien wij dat de onruststoker de wereld o p zijn kop kan zetten, door de hierarchische orde om te draaien. Denk aan Robin Hood die de wereld op zijn kop zet door van de rijken te stelen en het aan de armen te geven. Criticaster In het postmoderne denken: wordt alles aan de kaak gesteld, en hier komen belangrijke zaken tot licht. Maar overmatige kritiek kent ook een keerzijde. Wanneer men de hamer van het postmodernisme oppakt, en alles deconstrueert houdt men geen houvast over. Het is waar dat wij alles dat de verschijningen en uiterlijkheden ons kunnen bedriegen. Maar om de werkelijkheid te gaan begrijpen hebben wij deze uiterlijkheden nodig - anders zitten we opgesloten in ons eigen verstand en cynisme. De postmoderne denker Jacques Derrida zag in dat het niet zinvol was om eindeloos het metanarratief waar wij in vertoeven te deconstrueren: uiteindelijk moeten wij een nieuw verhaal breien. Maar Jacques Derrida kon hier niet een eerste zet voor doen: hij was evengoed een nar, een randfiguur, geen koning met een visie of aanpak. Er is een noodzakelijke behoefte aan de nar/carnaval, maar deze moeten wij opnieuw zien te integreren in een overstijgend verhaal. Als wij met de brokstukken achterblijven die het postmodernisme ons heeft gegeven, dan verdwijnen we - want dan brokkelt de nationale en persoonlijke identiteit verder af. En worden we overgenomen door de buitenwereld. We worden voedsel voor iets anders, voedsel voor een andere identiteit. Elke dag carnival Wanneer symbolische identificatie fout gaat, en de held door zijn gebreken of angsten overmand wordt: Manifesteerd de koning van de zonde . Een wijze koning verbergt zich in het ontstane rumoer, want hij weet dat er op het wereld toneel geen plek voor hem is. Hij zou aan stukken verslonden worden: zoals de Romanovs bij de Communistische revolutie of de edelen bij Franse Revolutie. Het nederlandse koningshuis vluchtte weg, evenals de Dalai Lama toen een andere ideologie zich aandrong. Wij zien dat ook terug bij David, die zich verbergt voor Saul. Of Aragorn die zich verbergt voor de kwade (Sauron) of corrupte macht (Denethor). Heilige dwaas De heilige dwaas is iemand die de wereld weer rechtop kan zetten, wanneer de maatschappij vervallen is in zonde, en een schim van zichzelf. Jeremia is een voorbeeld van de heilige dwaas. Hij was een profeet die zich niet bepaald populair maakte onder de bevolking. Hij bekritiseerde de koning voor zijn materialisme, en sociale onrechtvaardigheid en vermaande het volk. Jeremia werd opgesloten in een uitgedroogde put, waar hij zou gaan sterven was het niet dat hij gered was door een vreemdeling : een Ethiopische Eneuch . Hoewel hij de dood al in de ogen had gezien, bleef hij doorgaan met vermanen, zelfs in ballingschap. Volgens de traditie werd Jeremia uiteindelijk gestenigd door zijn eigen volk. "De filosoof is steeds met zijn tijd in tegenspraak geweest - zijn vijand was altijd het ideaal van de dag." - Friedrich Nietzsche (voorbij goed & kwaad) Shapeshifter De onrustoker zorgt voor chaos, maar ook vernieuwing. Hij kan de kracht zijn achter een revolutie of een wederopbouw. Dat brengt ons bij het principe dat de onruststoker een avatar is die zich vaak laat leiden door instincten uit het onbewuste. Een freudiaanse slip of the tongue of lichaamstaal, die de ware gedachtegang van persoon in kwestie onthult. In de film The Joker zien wij dat Arthur Fleck zichzelf in de reuring van het leven kwijtraakt en zich ontleent aan een onbewuste kracht. Het moment dat hij zijn bloed gebruikt om een glimlach op zijn gezicht te toveren, is tevens het moment dat de persoon Arthur Fleck sterft. Enkel de Joker blijft over. De ware onruststoker slaagt er vaak in om uit de greep van de autoriteit te blijven. Hij is de gevestigde orde vaak net iets te slim af. Bovendien bedreigt hij vaak diezelfde orde, waardoor hij genoodzaakt is om altijd in beweging te zijn. Zo zien wij hoe de Joker de staat ondermijnt of bij Prometheus hoe hij een technologische doorbaak veroorzaakt die de macht van Zeus inperkt. De onruststoker laat zich niet makkelijk vangen, want het is een shapeshifter, hij kent meerdere gezichten kent. Hij heeft de macht om aan de orde te onstnappen. Denk aan een figuur als Kanye West, die ondanks het feit dat hij de meest heftige uitspraken heeft gedaan, nochtans concerten geeft. Of aan komedianten als Shane Gillis of Ricky gervais, die met elke uitspraak lijken weg te komen. Bedrieger De onruststoker heeft ook een schaduwzijde: namelijk die van de bedrieger. Hij zet zichzelf namelijk op de hoogste prioriteit, en leidt andere graag om de tuin. Wij zien het met figuren als Reinaart de Vos en de god Loki. Anderzijds kan de onruststoker ook zichzelf bedriegen, dan spreken wij over de dwaas. Iemand die vanuit naiviteit schade over zijn leven berokkent. Het bedriegen hoeft overigens niet alleen negatief te zijn. Wanneer wij naar een film kijken, of een boek lezen laten wij ons moedwillig meeslepen in het verhaal. Het is de taak van de acteurs om ons te overtuigen van de echtheid van het verhaal. De kijker dient tijdelijk zijn skepsisme en ongeloof op zij te zetten om zich te vermaken (lees: suspension of disbelief). David David beseft zich dat het nuttig kan zijn om van tijd tot tijd de bedrieger te spelen. In lezen wij dat hij op de vlucht is voor Saul en schuilt in het land van de vijandige Filistijen (1 Samuel 21). Hierin herkennen wij weer het beeld dat de dwaas zich vaak begeeft aan de rand van de samenleving. Wanneer hij wordt opgepakt door de Filistijnen gedraagt hij zich als een gek om te voorkomen dat hij gevangen wordt genomen (komieken doen vaak hetzelfde). " David hoorde wat er gezegd werd, en hij werd bang voor koning Achis. [14] Daarom deed David net alsof hij gek was. Hij kraste met zijn nagels op de poort. En hij kwijlde in zijn baard. " - 1 Samuel 21:12-13 (BGT) Later in het verhaal eet hij van het brood van de Tempel, hierin overtreedt hij ook de regels, maar in dit geval dient het tot een hoger doel - en wijst de dwaas op een verborgen waarheid. Dit motief van de dwaas die beschikt over de waarheid zien wij ook terugkeren bij de pratende ezelin, die zijn meester Bileam moet corrigeren. Bileam pretendeerd een wijze waarzegger te zijn, maar blijkt blind te zijn voor de Engel die zijn wegblokkeerd, zodoende moet de ezelin hem op deze feiten wijzen (Numeri 22:21 - 35). In de brief van Paulus 1 Korinthiers 1:26-28 bevestigt Paulus dat God regelmatig dwazen gebruikt voor zijn plannen: " Maar wat in de ogen van de wereld dwaas is, heeft God uitgekozen om de wijzen te beschamen; wat in de ogen van de wereld zwak is, heeft God uitgekozen om de sterken te beschamen " - 1Korinthiers 1:26-28 Conclusie Zoals wij hebben kunnen lezen komt de onruststoker tevoorschijn in ons leven wanneer wij onszelf te serieus nemen. Hij helpt ons om het opgeblazen ego in te dammen. Hiermee vergezelt de onruststoker ons in de persoonlijke ontwikkeling - hij brengt ons tot de diepten van het onbewuste, tot de vallei des doods, zodat wij een transformatie doormaken en geestelijke volwassenheid bereiken. Wij moeten de schaduw van onze ego trotseren. De onruststoker houdt een spiegel voor, hij probeert een reactie aan ons uit te lokken, en vervult hierin een belangrijke functie voor de maatschappij.

Symbolen zijn een lagere representatie van een abstract idee. Ze kunnen plots verschijnen in de tijd, maar ook zo gemakkelijk weer vergaan. Symbolen verhullen een diepere betekenis die niet intrinsiek is, maar verwijst naar iets wat er buiten ligt. Dit principe zien wij ook in Exodus toen Mozes door God werd ingewijd. Het was een brandende braamstruik die als eerste de aandacht van Mozes trok. De struik fungeerde als een symbool - of vehicle - voor de goddelijke waarheid. De doorns van de struik representeerde een barriere tussen de mens en die waarheid. In de heidense context zou deze struik worden verheven tot object van aanbidding. De heidenen stonden er immers om bekend dat zij bomen, dieren en godenbeelden vereerden. Maar dat gebeurde niet bij het Joodse volk. Het ging namelijk nooit om de struik in kwestie, maar om dat gene waar de struik naar verwijst, namelijk de goddelijke waarheid die haar overstijgt. Symbolen vormen in dat opzicht de brug tussen het aardse en het eeuwige. Belangrijk om te beseffen is dat Mozes eerst de brandende braamstruik zag, voordat hij Gods werkende hand erin herkende. Zo gaat het ook ons af wanneer wij te maken hebben met ingewikkelde fenomenen: wij hebben symbolen, analogieën en categorieën nodig om de abstracte ideeën en hemelse idealen te duiden. Neem bijvoorbeeld: Liefde, wij hebben allemaal een intuïtief idee - en kunnen haar duiden met beelden (gelukkig stel) en symbolen (hartjes), maar wij kunnen haar niet volledig vatten met ons verstand. In het nieuwe testament lezen wij dat Jezus gebruik maakte van gelijkenissen om zijn boodschap toegankelijk te maken voor de mensen. In plaats van ingewikkelde theologie gebruikte hij beelden als de zaaier, de wijnrank of de herder om zijn punt te illustreren. Deze beelden dragen ieder een betekenis, die betrekking hebben op de directe werkelijkheid. Dit zien wij ook terug bij iconen, die van origine een belangrijke rol vervulde in de kerken. Iconen diende het bijbelverhaal en het kerkleven dichter bij de mens te brengen evenals Jezus gelijkenissen gebruikte. Iconen zijn beelden die verwijzen naar iets wat hoger is, dus niet verwarren met idolen die zelf de hoogste plaats opeisen. De beelden die in de bijbel worden gebruikt zijn niet compleet willekeurig gekozen. Ze wijzen op de patronen van de realiteit. Neem bijv. het gebruik van een berg als symbool van het naderen tot God. Er zijn vele verklaringen te geven voor dit gebruik, maar wanneer wij dicht bij de menselijke ervaring blijven komen wij al tot waardevolle inzichten in de symboliek. Wanneer men immers een berg beklimt, krijg men steeds meer en meer te zien van de omgeving. Tot het punt dat je alles onder je kunt zien. Je ziet het gehele plaatje en kunt beter analyseren wat er gaande is in de wereld. Tegelijkertijd ben je ook meer afgezonderd, meer losgekoppeld van de aarde. Gegeven deze symboliek is de associatie met spiritualiteit en religie snel gemaakt. Het zal dan ook niemand verwonderen dat bergen een belangrijke rol vervullen in vele godsdiensten en culturen. Neil Degrasse Tyson heeft een beroemde uitspraak: "Het goede aan wetenschap is dat het waar is, of je er nu in gelooft of niet". Evenzo brengen symbolen een deel van de realiteit in kaart. We zijn misschien het contact met de patronen van de werkelijkheid kwijtgeraakt, maar ze liggen daar vlak onder het oppervlak, wachtend om herontdekt te worden. Het zijn de universele bouwstenen van de realiteit. Ze dringen zich aan ons op, onafhankelijk van migratie of traditie. Er zijn haast geen geïsoleerde symbolische beelden in de bijbel te vinden. Wij zien dat het beeld van brood bijvoorbeeld meerdere kwaliteiten heeft. Jezus vermenigvuldigt het brood in Capernaum zodat iedereen kan worden gevoed, maar hij vergelijkt zichzelf ook met het Brood des levens. Hij is de goddelijke manna die uit de hemel wordt gezonden; geboren in Bethlehem, het huis van de broden. Bij het Laatste avondmaal is het niet alleen het brood maar ook Jezus Lichaam. Zo stapelt symboliek zich op, en kan het uit meerdere lagen bestaan. Profeet van de Marges Hoewel de mens erbij gebaat is fenomenen te ordenen aan de hand van symbolen. Is de symboliek nooit waterdicht. Categorieën dekken nooit de volledige lading. In de recente geschiedenis zien wij dat Postmoderne denkers zoals Jacques Derrida ons terecht hebben gewaarschuwd dat categorieën deels arbitrair zijn, gezien er altijd sprake is van grensgevallen die de definitie van de categorie in kwestie ondermijnen. In veel activistische kringen worden de grensgevallen gebruikt om te beweren dat categorieën op zichzelf betekenisloos zijn en niet zouden moeten bestaan. Het neemt iets wat in de kern waar is en overdrijft dit tot het uiterste. Hoewel het verschil tussen categorieën altijd arbitrair is op de grens, wil ik betogen dat het noodzakelijk is om de identiteit te kunnen onderscheiden in de kern. Ter voorbeeld noem ik de jaarwisseling, hoewel wij het moment zelf uitbundig vieren kunnen wij niet anders dan toegeven dat er in weze geen verschil is te duiden tussen 1 minuut voor- en 1 minuut na de jaarwisseling. Toch is het essentieel dat deze twee tijdsperiodes worden onderscheiden. Er moet een lijn getrokken worden, ookal lijkt de precieze grens zinloos. De helder gedefinieerde grenzen bedient ons met een raamwerk om de geschiedenis vast te leggen, en daarmee de realiteit te ordenen. Onzichtbare kwaliteiten In ons leven, zijn er ook andere voorbeelden te noemen, waarbij men een symbolische lading toekend, die niet direct met de zintuigen te meten is. Bij mijn laatste bezoek aan het Museum Boerhaave in Leiden, viel het mij op dat er een pen achter glas bewaard werd, alsof het een of andere relikwie was. Het betrof de pen van Albert Einstein. Hoewel het in compositie niet anders is dan elke andere pen. Ontleent deze pen een ontzichtbare kwaliteit die niet intrinsiek is, maar van buitenaf komt. Evenzo ontlenen symbolen, hun betekenis van buitenaf. Een ander concreet voorbeeld van symboliek in werking, is wanneer men getuige is van iemand die een heldendaad verricht. Ook in dat geval is het alsof de persoon plots ontzichtbare kwaliteiten verwerft. Ik had laatst op Youtube een nieuws-video gezien uit 2013 waarin een dorp in rep en roer is nadat een kleuter is vastgeraakt in een nauwe put. Je hoort de vader op de achtergrond jammeren en snikken. Gelukkig is er een dappere tiener die zich meld bij de brandweer om de put in te klimmen. Omdat hij jong is, is hij nog slank genoeg om door het gat te kruipen. Men bind een touw om zijn middel en hij daalt af, uiteindelijk keert hij terug met het arme kind. Voor dit voorval, was hij een doodnormale jongen, maar bij terugkomst is hij omgedoopt tot held. Een symbool voegt in zekere zin extra dimensies toe. Als gevolg van zijn heldendaad wordt hij anders aangekeken, omdat hij nu een ideaal vertegenwoordigd. Hoewel er op fysiek niveau niets verandert is aan zijn samenstelling - met uitzondering van de moddervegen op zijn gelaat - stijgt hij uit boven de rest. Hij representeert de goede kwaliteiten in de mens en voegt zich daarbij tot de andere helden uit de geschiedenis. Symbolische identificatie Wij zien hetzelfde principe terug in de film Batman Begins. Bruce Wayne weet zijn angst om te zetten in zijn grootste kracht, hij adopteert de identiteit van Batman, en wordt een voorbeeld voor iedereen in Gotham. Doordat hij zijn identiteit geheim houdt, overstijgt hij de persoon van Bruce Wayne, want iedereen zou in principe Batman kunnen zijn. Bruce Wayne brengt dit principe onder woorden: "Als mens ben ik van vlees en bloed, men kan mij negeren of kapotmaken; maar als symbool... als symbool ben ik onkreukbaar , kan ik eeuwig blijven voortbestaan." - Bruce Wayne (Batman Begins) Het is net zoals een meme die viraal gaat en een eigen leven gaat leiden. We zagen het bijv. met Doge, Wojak, Pepe the Frog en Grumpy cat die door de collectieve brein van het internet werden omarmt omdat ze ieder een bepaald aspect van de realiteit representeren. "Als je van jezelf meer maakt dan slechts een persoon, als je jezelf toewijdt aan een ideaal en ze je niet weten te grijpen, dan word je iets totaal anders." - Ra's Al Ghul (Batman Begins) Naast de onzichtbare kwaliteiten, zijn er ook zichtbare attributen die kunnen helpen bij de symbolische identificatie. Zo krijgen veteranen een lintje, kampioenen een medaille en ontvangen koningen een kroon. Doop Een belangrijke symbolische identificatie voor de gelovige is de doop.  Het staat voor geestelijke vernieuwing: waarbij de oude zelf sterft in de dood, en met Christus Jezus op staat. Net als de brandende braamstruik, is het gebruik van water bij de doop op zichzelf niet de bron van vernieuwing, maar verwijst het naar iets groters: de transcendente realiteit waarin men niet gedoopt wordt met water maar met de Geest. Goddelijke duisternis De laatste stap tot het volledige begrip van de kosmische patronen, is de realisatie dat elke representatie van het goddelijke onvolledig is. Wij lezen in de Goddelijke Komedie immers dat Dante wordt aangemoedigd om alle mentale constructies en analogieën - die zijn reis in het geloof tot dan toe weliswaar ondersteunde - te verwerpen omdat het menselijke verstand tekort schiet in haar begrip. Zo is de hemel niet letterlijk een rijk boven de wolken en bestaat de hel niet letterlijk uit fysieke vlammen. Wij lezen in Exodus dat Mozes enkel in Gods aanwezigheid kan komen door in een donkere wolk te treden. Hierin herkennen wij het mystieke aspect van geloof. Waar Mozes in eerste instantie nog met iedere stap - meer en meer - inzicht verkrijgt op de aarde beneden bij het bestijgen van de berg (zoals reeds vastgesteld). Moet hij op het laatst de verkregen kennis alsnog opgeven door in het duister te treden : ' En terwijl het volk op een afstand bleef staan, ging Mozes naar de donkere wolk waarin God aanwezig was.' (Exodus 20:21, NBV21) Sint Gregorius van Nyssa, omschrijft dit motief als goddelijke duisternis (divine darkness). Zowel Danté's komedie, als Exodus bedienen ons met dezelfde les: namelijk dat alvorens Gods aanwezigheid binnen te gaan, wij afscheid moeten nemen van onze observaties (op zintuigen gebaseerd) of mentale constructies van het goddelijke: zelfs als dit ons eerder heeft geholpen in onze reis. Onze denkbeelden van het goddelijke vallen allemaal in duigen voor Zijn aangezicht. Hij maakte van het donker zijn schuilplaats, trok een tent om zich heen van duister water, dichte wolken. (Psalm 18: 12, NBV21) Conclusie Symbolen vormen de structuur van de realiteit. Het zijn de patronen die zich voor onze ogen ontvouwen, en die zich herhalen door de tijd en door verschillende culturen heen. In de komende blogs zullen wij ons buigen over de symbolen en manifestaties in de seculiere wereld. Zodat je weet waarop de patronen uitdraaien, en hoe je er voordeel uit kan halen. Hoewel de specifieke condities altijd wat zullen verschillen, en de definities aan de grenzen arbitrair zijn, hoop ik je te bedienen met taal om deze fenomenen te duiden en te begrijpen.

Op mijn vakantie in Litouwen afgelopen zomer was ik verrast door de vele beelden van duivels. Met name het beeld van een duivel die met zijn slachtoffers danst spreekt tot de verbeelding. Na wat nader onderzoek blijkt dit beeld niet alleen verbonden te zijn met deze plek. In Quebec Canada is het blijkbaar zo dat de duivel tevoorschijn komt als men te bedrijvig de viool bespeelt en te intens danst. Vandaag de dag zien wij dat de rapper Joost Klein teruggrijpt naar dit eeuwenoude beeld in zijn nummer Antwoord: 'ik dans met de duivel, die heeft mij allang door.' Het motief van de dans wordt vaak in verband gebracht met het navolgen van je passies en dromen. In de oude wereld kende men feesten van overdaad, waarbij de wereld tijdelijk op zijn kop stond - een soort Carnival of mardi gras. Je droeg een masker, had duivelse figuren, acrobaten, vuurspuwers, en je kon je in het openbaar inlaten met dronkenschap en huichelarij. Bij het volksdansen kwamen bovendien veel beweging uit de heupen, wat de seksuele energie aanwakkert. Waar je sprekender wijze met God kan worstelen (als gelovige of atheist), zweept de duivel je juist op in een dans. Hij betovert je, en praat je naar de mond. Zoals de rattenvanger van Hamelen: die een leuk deuntje speelt om de onschuldige slachtoffers met hem mee te lokken. De verleider laat je inpalmen, maar brengt je stiekem dichter bij je ondergang. De rapper Kanye West geeft in zijn album My beautiful dark twisted fantasy blijk aan de tragiek die gepaard gaat bij het nastreven van succes en genot. Kanye zelf verkeerd ook in deze paradoxale staat waarin hij enerzijds verlangt naar faam, maar anderzijds niets liever wenst dan een vredig bestaan te leven. Op het nummer 'Power' klinkt een dubbelzinnige leus: waarin je het vreugdevolle 'So excited' of de noodkreet 'Suicide' hoort. We laten ons blind maken De verschillende impulsen herken je misschien ook in je eigen leven. Het lichaam zelf koestert verschillende passies en behoeftes, die niet altijd in overeenstemming zijn met onze wil. Plato beschrijft het lichaam als de wagen van de ziel. Er is altijd de potentie dat de mens zijn eenheid verliest , en vervalt tot een staat waarin het een slaaf wordt aan zijn passies. Onze passies brengen ons naar onze doelen, maar kunnen zich ook keren tegen degene die de teugels in handen heeft. De Bijbelse richter Simson werd uiteindelijk het slachtoffer van dit principe. Simsons' ogen begeerden en hij ging achter datgene aan waar zijn blik op gericht was. Zijn obsessie maakte hem blind. Zo werkt het ook met onze fantasieën en idolen, zij eisen onze aandacht op, maar eisen ook een offer. De actrice Michelle Williams dankte haar Golden Globes aan de soepele abortus regelgeving, anders was ze nu een moeder geweest en had ze nooit die prijs kunnen binnenslepen. Deze actie vertoont akelige gelijkenissen met het onheil wat zich eeuwen geleden in Gehenna voltrok. Gehenna was een beruchte plek ten zuiden van Jeruzalem - waar men ten tijde van het Oude Testament kinderen offerde aan Moloch voor persoonlijk succes. Ook in het geval van deze actrice betreft het een kinderleven dat werd ingeruild voor faam. Pact met de duivel Iemand anders die in de meerwaarde van een pact met de duivel geloofde was Jack Parsons. Hij was een beroemd scheikundige, en een pionier in raketwetenschap. Hij zorgde voor belangrijke ontwikkelingen die uiteindelijk nodig waren om mensen op de maan te brengen. Jack Parsons was een fervent occultist, en prijst zichzelf dat hij de demon Babalon ter wereld gebracht. Verboden kennis In 1952 gaat het echter mis met de uitvinder. Wanneer hij explosieven ontwikkeld wordt hij verzwolgen in een grote vurige explosie. Kranten beschrijven dat hij erbij lag als een verscheurde lappen pop. De schoenen van hem waren opengereten door de kracht van de explosie. Zijn benen waren verbrijzeld en hingen slap voor hem uit in een onnatuurlijke kromming. Zijn witte overhemd was zwart geschroeid en rood gekleurd van bloed. De rechtermouw hangt er nutteloos bij; want er is geen arm meer om hem op te vullen. Maar dat was nog niet eens het ergste: De linkerkant van het gezicht van Jack was slap en uitdrukkingsloos, en de rechterkant leek helemaal te zijn verdwenen. De huid was afgescheurd, waardoor het witte kaakbeen en de tanden waren blootgesteld. Eén oog is open, het andere lijkt er niet eens te zijn, zo bedekt met drek was zijn gezicht. Echter, volgens de ooggetuigen was hij ondanks dit alles nog bij bewustzijn. De dood van Jack Parsons vertoond overeenkomsten met de legendes over Johann Faust, een Duitse Magier en medicus. Faust stierf in het jaar 1540 na een mislukt experiment, waarna direct verhalen de ronde deden over diens pact met de duivel. In Robacks' uitvoering van Faust [3] staat beschreven dat Faust op een groteske wijze tot zijn einde komt: "De zaal was besprenkeld met bloed, de hersenen kleefden aan de muur, want de duivel had hem van de ene muur tegen de andere geslagen, in de ene hoek lagen zijn ogen, in de andere zijn tanden...". Op de binnenplaats "vonden ze zijn lichaam liggend op de paardenvijgen, monsterlijk verscheurd en angstaanjagend om te zien, want zijn hoofd en al zijn gewrichten waren in stukken geslagen" (pp 158-159) Spelen met vuur Het is de verleiding tot verboden kennis die de magier archetype tot het occultisme beweegt. Faust wilde graag toegang verkrijgen tot hogere kennis, die niet bedoeld was voor de mens . Evenals Jack trachtte hij voorbij de sluier te kijken die het menselijke verstand verhuld. In de Bijbel lezen wij dat Adam en Eva om dezelfde reden van de verboden vrucht nemen. Het is een verhaal van ongetemde ambitie die de magier op een gevaarlijk spoor zet. In de huidige maatschappij zien wij dat psychedelische en sjamanistische drugs worden gebruikt als doorgang naar een andere realiteit. Men spreekt hierbij over religieuze ervaringen en er wordt zelfs verslag gedaan van de ontmoeting met geestelijke entiteiten: zoals de DMT elves. 'Through the darkness of future past, the magician longs to see, one chants out between two worlds, fire walk with me!' - Mike (Twin Peaks) In de hit serie twin peaks, zien wij dat de slechterik Windom Earle kundig handelt met de boze machten achter de schermen. Hij speelt met vuur en dit komt hem duur te staan. Want ook hij wordt op Faustiaanse wijze verzwolgen door een vuurzee. Net als Faust wist hij de dans met de duivel niet te ontvluchten. Mijn naam is Legioen want wij zijn met velen Er zijn verschillende stemmen binnen in ons die ons bewegen. In de Bijbel lezen wij over Legioen, een man die wordt geplaagd met meerdere geesten (Marcus 5:9). Naast demonische posessie kan men echter ook denken aan andere situaties. Bijvoorbeeld wanneer je bij een stressvolle situatie een uitspatting hebt waarbij je van schrik niet als jezelf - maar zoals je vader of moeder reageert. Het is dan alsof je als het ware tijdelijk bezield wordt door de geest van je vader of moeder. In het verlengde hiervan zien wij ook dat de geest van een culturele of nationale identiteit in ons verschijnt van tijd tot tijd. Ieder mens heeft echter een ingebouwd spiritueel afweersysteem die de verschillende stemmen wegfiltert - waardoor onze geest (grotendeels) haar autonomie bewaart. De psycholoog Carl Jung begon echter aan dit filtersysteem te sleutelen, en liet zich in met krachten uit het onbewuste. Hij daalde af in haar diepte totdat hij een entiteit ontmoette die hij "Philemon" noemde. Philemon fungeerde voor hem als een persoonlijke daemon die hem veel kennis en wijsheid verschafte. Het is niet voor het eerst dat iemand een aanvaring heeft met een persoonlijke daemon: Nietzsche en Socrates waren Carl Jung al voor. Nietzsche beweerde dat Zarathustra zelf "over hem heen kwam" en hem met de woorden bediende voor zijn boek. Recentelijk zien wij ook dat dr. John Vervaeke in dialoog is met een entiteit die zichzelf Hermes noemt. Ik maak mij hier persoonlijk wel zorgen over, de geschiedenis leert dat het gevaarlijke materie is: zowel Jung en Nietzsche draaide uiteindelijk door. De schaduw van Babylon Het oproepen van boze geesten lijkt op het eerste gezicht misschien nuttig voor het behalen van de beoogde doelen, maar er komt altijd een prijs om de hoek kijken. Bij de rattenvanger van Hamelen lezen wij dat hij de kinderen van het dorp meeneemt, wanneer het dorp hem niet beloond voor zijn verdiensten. De profeet Daniel bedient ons met een helder beeld hoe wij kunnen overleven in een wereld die schadelijk is voor de geest. Daniel was als tiener weggeplukt uit zijn thuisland, en leefde vervolgens als balling in Babylon. Hij verkreeg echter een belangrijke functie aan het hof als schenker van de koning wat hem zekere comfort en privileges had opgeleverd. Echter koos Daniel ervoor om sober te leven, hij had een strikt dieet van enkel groente en water. Daniel was zich immers bewust dat hetgene wat je tot je neemt: je geest veranderd. Net als fysiek voedsel consumeren wij soms dingen die onze geest meer kunnen schaden dan wij beseffen: denk aan media, gokken, porno etc. Door zich te onthouden van dit geestelijke fastfood kon hij al zijn aandacht vestigen op het ultieme goede - God. Johannes haalt het beeld van Babylon aan in Openbaringen als een antitype van het Nieuwe Jeruzalem. Babylon tracht haar bevolking te reduceren tot automatons voor de staat. Zij bedient ons met geestelijke voeding die dodelijk is. Alles wat jou als mens uniek maakt wordt van je afgenomen: 1) je naam, 2) je scholing, 3) je geloof. In het verhaal van Daniel (die in ballingschap leeft) lezen wij dat hij onderwezen wordt in de Babylonische geschriften en de naam Belshazzar krijgt. De propaganda machine poogt iedereen in het gareel te houden. Het probeert de mens te vangen, door hem afhankelijk te maken. Het zal dan ook niemand verbazen dat de stichter van Babylon de grote jager Nimrod was (Gen 10:9). Nimrod zag de wereld door een technologische lens, en geloofde dat men door technologische ontwikkeling het paradijs op aarde kon brengen. "Alles is maakbaar" was zijn motto. Het is de trots van de mensheid - dat wij als ware zelf hemel op aarde kunnen brengen. Nimrod trachtte de Toren van Babel te bouwen met precies dit doel voor ogen. Hij wilde eigenhandig een weg bouwen tot de hemel. Uiteindelijk slaagde hij er echter niet in om de totaliteit van de kosmos te vangen, want God stichtte een spraakverwarring onder de mensen. Ze zeiden: ‘Laten we een stad bouwen met een toren die tot in de hemel reikt. Dat zal ons beroemd maken, en dan zullen we niet over de hele aarde verspreid raken.’ Maar toen daalde de HEER af om te kijken naar de stad en de toren die de mensen aan het bouwen waren. Dit is één volk en ze spreken allemaal een en dezelfde taal, dacht de HEER, en wat ze nu doen is nog maar het begin. Alles wat ze verder nog van plan zijn, ligt nu binnen hun bereik. Laten wij naar hen toe gaan en spraakverwarring onder hen teweegbrengen, zodat ze elkaar niet meer verstaan. (genesis 11: v4-9 NBV) Hoogmoed komt voor de val. Dit "Babylon" waar Johannes over spreekt is voorbestemd voor vernietiging door vuur (Openb. 18:8-9). Dat is immers wat er met Rome gebeurde na de christenvervolging door Nero , en evenzo na de mislukte opstand in Jeruzalem (70 n. Chr) gebeurde. Verder verwijst het droombeeld van Daniel (Daniel 2:31) naar de toekomst van de grote wereldrijken: zij zullen vernietigd worden met vuur van boven. Babylonische spraakverwarring Vandaag de dag zien wij de Babylonische spraakverwarring ook weer gebeuren. Een moderne verzuiling door sociale media: waarin verschillende ideologieën zich met een andere taal laten bedienen. Onze bronnen aan nieuws en informatie verschillen van onze buurman, waardoor wij van elkaar vervreemden. Dat brengt mij tot lastige materie: namelijk dat de duivel een belangrijke rol vervult in de groei van ons geloof. Wat misschien niet veel mensen weten is dat duivel of diablo letterlijk de doorelkaargooier betekent: dus iemand die de zaken verwart. Zoals we hebben kunnen lezen is dat heel effectief om polarisatie te bewerkstelligen. Bij de boom van goed en kwaad - zien wij dat de slang een list gebruikt om twijfel te veroorzaken bij Adam en Eva en hun tegen elkaar uit probeert te spelen. Soms zijn deze tegenslagen essentieel om te beseffen dat je elkaar nodig hebt. De hoer van Babylon en het Beest De inherente verwarring die volgt na de val van de toren, brengt ons ook bij een ander beeld uit de Bijbel: de hoer van Babylon. Symbolisch gezien representeert zij het punt waar identiteit in de war raakt. Het is onduidelijk hoe zij de samenleving zal dienen, en welke vruchten zij voortbrengt: ze is een dubbelzinnig figuur. Ze is een verleidster zoals de mythologische Sirene: die mannen verleidt en verpletterd. In de Bijbel is het Delila, die Simson met haar schoonheid verleidt tot zijn dood. Zij is in het verhaal een vreemdeling, want ze behoort niet toe tot dezelfde stam als Simson, zodoende is haar loyaliteit aan Simson twijfelachtig. De hoer van Babylon zit op het beest. Dit beeld van de hoer en het beest samen vertegenwoordigen alle koninkrijken op de aarde. De hoer rijdt op het beest, en tracht hem te leidden met haar wil, zoals Plato's wagen van de ziel. Maar omdat haar identiteit in de war is, zal zij uiteindelijk overmeesterd worden. Het beest doodt de hoer, en opent de weg naar Tyrannie. In de geschiedenis zien wij dit ook keer op keer terug dat de inzichzelf verdeelde maatschappij uiteindelijk weer haar 'eenheid' vindt in een totalitair schrikbewind. Het vuur van de Geest vs Hellevuren De hoer en het beest komen beide uit de zee, ze borrelen als het ware op uit het collectieve onbewuste van de mens. Gelukkig lezen wij in hetzelfde hoofdstuk ook over het Nieuwe Jeruzalem die uit de hemel neerdaalt. Het is een glorieuze oplossing door God zelf bedacht: het is een stad waarbij alles in harmonie is met elkaar. Het laat zien hoe technologieën ten goede kunnen worden gebruikt. In dit beeld zien we veelheid en eenheid samenkomen. Elke koning levert zijn kroon in, zij onderwerpen zich. Maar in tegenstelling tot het Babylon, waarin ieder tot slaaf wordt gemaakt, zien wij bij het nieuwe Jeruzalem dat elk koninkrijk een unieke bijdrage levert, en de stad verrijkt. Op de nieuwe aarde zal het dus een reflectie zijn van ons leven hier op aarde, van onze cultuur, en onze individuele expressie wordt meegenomen - maar dan in de zuiver vorm. Het zal weer zijn als in het paradijs, waarin de mens bedoelt was als sub-creator. God heeft de wereld immers geschapen zodat wij deel mogen hebben aan Zijn Glorie. In het Nieuwe Testament lezen wij over deze hoopvolle belofte waarin de volkeren weer herenigd worden met elkaar en met God. In tegenstelling tot de babylonische spraakverwarring, lezen wij dat de eensgezindheid terugkeert. Bij de uitstorting van de Heilige Geest tijdens Pinksteren spreekt iedereen immers plots weer dezelfde taal. Hier krijgt vuur dus een andere lading, een dualiteit waar de psycholoog Jung (1955) al naar alludeert: Vuur (het vuur van Lucifer) kan vernietigen, maar vuur (zoals in de tongen van vlammen met Pinksteren)[43] kan ook inspireren. Welke rol het vuur zal spelen is onze keuze, de keuze en de uitdaging waar ieder van ons als individu voor staat. Tot slot, open niet de deur voor occulte praktijken. Ga niet op zoek naar dingen die je niet begrijpt. Het is uitermate lastig om de dans met de duivel ontspringen, je kunt hem niet voor de gek houden. Onderschat niet hoe kwetsbaar je bent in de geestelijke wereld. Onze redding ligt in Christus Jezus, bij hem zijn wij veilig voor geestelijke invloeden. Aan hem ontlenen wij onze autoriteit. Dit lezen wij ook in de brief van apostel Judas, waarin de aartsengel Michael zich beroept op God (in plaats van zelf een oordeel te vellen) wanneer hij tegenover de Satan staat. : Wat een verschil met Michaël, een van de voornaamste engelen! Toen die met de duivel streed om het lichaam van Mozes, durfde hij de duivel niet te veroordelen of te beledigen. Hij zei alleen: 'De Here zal je straffen. (Judas 1:9) Bronnen 3. Charles W. Roback. The Mysteries of Astrology and the Wonders of Magic (1854) 4. Martin Heiddeger. The Question Concerning Technology. (1954, English Translation 1977)

Pilatus zit met de handen in het haar: hij staat voor een woedende menigte die eist dat Jezus gekruisigd wordt. Zelf kan hij echter geen onheil in Jezus bespeuren. In een laatste poging hem te redden van het noodlot, roept hij een stemming uit waarbij de joden mogen kiezen voor enerzijds de bevrijding van een misdadiger 'Barabbas' of anderzijds de bevrijding van de compleet onschuldige Jezus. In deze blog, wil ik het verband aantonen tussen het proces tegen Jezus (Mattheus 27) en de vervaardiging van het gouden kalf (Exodus 32). Het gouden kalf is net zozeer een valse imitatie van God als dat Barabbas een valse imitatie is van Christus. Barabbas: de valse Messias Hoewel het op het eerste gezicht niet duidelijk is, kunnen Jezus en Barabbas beide aanspraak maken op de titel Messias. In het verhaal staan een aantal merkwaardige gelijkenissen tussen de twee figuren (voor meer informatie: lees het Tweeling motief). Beide stellen zich op als verlosser, en beide luisteren ze naar de naam 'Zoon van God' (de naam Barabbas betekent letterlijk Zoon van God). Pilatus stelt de joden voor een keuze: zij kunnen kiezen voor 1) de echte Zoon van God of 2) de valse Zoon van God. De joodse menigte kiest er uiteindelijk voor om Barabbas te bevrijden: maar waarom? Barabbas profileerde zichzelf als een machtig verzetsheld. Hij was een oproerkraaier die werd opgepakt n.a.v. een opstand tegen het Romeinse rijk. In tegenstelling tot Jezus, durfde hij tenminste wel op de vuist te gaan. In dat opzicht lag hij dichter bij de voorstelling die de joden hadden over hun Messias. Jezus was het tegenovergestelde van waar ze op gehoopt hadden: want hij gebruikte geen geweld tegen de Romeinen. Toch zou uiteindelijk hij het rijk van de Romeinen veroveren, al verloopt het niet zoals men initieel verwacht. De tirannie van de meute In Exodus, zien wij een voorafschaduwing van hetgeen zich bij het proces van Jezus zou afspelen. Hier dolen de Israëlieten als nomaden in de woestijn, ze hebben geen plek die zij thuis kunnen noemen. En zijn daardoor extra vatbaar voor de krachten van buitenaf. God voelde voor hun heel ver weg, en abstract. De goden in hun omgeving voelde daarentegen meer tastbaar en meer in de buurt. Toen Mozes lange tijd wegbleef om met God te praten (Exodus 32), raakte de Israëlieten het spoor compleet bijster. Er was een leegte ontstaan die de Israëlieten wanhopig maakte: zij verlangde naar een baken van hoop in de woestijn. Zij konden niet zonder de vertegenwoordiging van Mozes en beklaagde zich daarom bij zijn broer. Aaron bevond zich in eenzelfde positie als Pilatus, hij stond voor een ontevreden menigte die verlangde naar een vertegenwoordiging van God. Hij geeft uiteindelijk gehoor aan de oproep uit de menigte, en trof de voorbereidingen tot de vervaardiging van het gouden kalf - een substituut om het vacuüm te vullen. De Israëlieten wilde God een lichaam geven, en hebben zodoende een (verkeerde) beeltenis van hem gemaakt. Zij wilde iemand die voor hun uit kon gaan, iemand die hen kon leidden, zie Exodus 32: Zij leverde hun goud en sieraden in om een gouden kalf te vervaardigen: 'dit is de god die je uit Egypte heeft bevrijd'. De joden moesten kiezen tussen hun zelfgemaakte ‘god’ (gemanifesteerd in het kalf) of de “abstracte” God van Mozes. Met het gouden kalf poogde zij God te verbeelden. Etymologisch gezien vormde de Os de basis voor het teken Aleph. Dat gebruikt wordt als eerste letter voor alle drie de woorden waarmee God wordt aangeduid in Exodus: "Ik ben wie Ik ben". Tevens staat in Rabbijnse tradities Aleph symbool voor de eenheid van God. Het is een verkapte imitatie van God, een zogeheten Simulacra. Niet geheel verrassend is dat het teken Aleph (wat het kalf dus representeert) in modern Hebreeuws gelinkt aan het woord getemd. Deze definitie onthult de crux van het probleem bij het maken van een godenbeeld: God laat zich niet beteugelen. Hij laat zich niet vangen door onze simpele concepties van hem. En hij straft de Israëlieten die verantwoordelijk zijn voor dit foute godsbeeld. De verbrijzeling van de Wet Terwijl de Joden het gouden kalf vervaardigen, ontvangt Mozes de tien geboden van God, de wet staat gekerfd in steen. Hij daalt af van de berg Sion, en staat versteld wanneer hij ziet wat hij daar beneden aantreft. Mozes wordt laaiend van woede, en smijt de tien geboden op de grond. De stenen tafels breken in stukken uiteen. Evenals de keuze in het Exodus verhaal; lezen wij dat de joden bij Pilatus helaas opnieuw kiezen voor de valse imiatie. Zij vestigen hun hoop ditmaal op de verzetsheld Barabbas als hun verlosser, net als dat ze hun hoop voorheen vestigde op het gouden kalf. Zij verlangde naar iets tastbaar/fysiek waarop zij konden vertrouwen. Daarom hoopte zij dat de Messias hun verlangens in vervulling zou brengen. Net als Aaron die het goud liet omsmelten tot een zichtbaar godenbeeld, hoopte zij te zien dat Jezus de romeinen te lijf ging. Maar Jezus wilde niet hun goud (Geef aan de keizer wat aan de keizer toebehoort) en hij ging niet mee in de politieke oorlogsvoering of in het religieus fanatisme (het zelotisme van de Farizeeërs). Jezus ging juist om met de mensen die zij zo haatte (tollenaars, hoeren). Jezus is de belichaming van de wet, hij raakt niet verontreinigt maar reinigt hen die met hem optrekken. Hij is als het zout van de wereld. Hoe onwerkelijk moet het zijn geweest voor zijn discipelen, toen hij werd opgepakt door de Romeinen, gemarteld en aan de schandpaal genageld. Is dat de God die je wil dienen? Ik kan mij dan voorstellen dat het beeld van het gouden kalf dan aantrekkelijk wordt om te aanbidden dan het beeld van Christus, want het lijkt hier alsof de Messias een diepe nederlaag lijdt. Hij gaat hier gebukt onder de vuist van het Romeinse rijk, en de geestelijke machten die zich erachter schuil houden. Zelfs bij zijn eigen discipelen is er sprake van geloofstwijfel. Het lichaam van Messias wordt gebroken, net zoals Mozes de stenen tafels (met de wet) breekt. Dit is echter een typisch geval waarbij de schijn een bedrieglijke indruk maakt. In tegenstelling tot Barabbas slaagde Jezus er wel in om Rome te veroveren: maar dit gebeurde heel geleidelijk. Enkel na Zijn kruisdood zou blijken dat dit het einde van het Romeinse Rijk betekende. Zelfs Nero kon het christelijke geluid niet onderdrukken. Het kruis, een teken dat ooit angst inboezemde bij de tegenstanders van Rome, werd door Jezus effectief 'omgedoopt' tot teken van verlossing en bevrijding van de dood. Zoals Paulus zegt moeten wij ons niet laten bedriegen door schijn vertoningen, maar op zoek gaan naar datgene wat de tijd overstijgt: [18] Wij richten ons niet op de zichtbare dingen maar op de onzichtbare, want de zichtbare dingen zijn tijdelijk, de onzichtbare eeuwig. (2 Kor. 4:18; NBV21) Voorafschaduwing naar het proces van Christus Dat het gouden kalf motief opduikt in het nieuwe testament is niet geheel verrassend want er staan in de bijbel veel meer verwijzingen tussen teksten onderling. Indien de verbanden je nog niet helder voor de geest staan, heb ik ter ondersteuning een tabel gemaakt die beide verhalen naast elkaar legt, zie onderstaand: Vanuit de slavernij naar de woestijn Het is belangrijk om te beseffen dat de Israëlieten na de uittocht uit Egypte, niet gelijk het beloofde land in mochten. Integendeel zij doolde maar liefst 40 jaar door de woestijn voordat zij het paradijs in het vizier kregen. Dit was een onzekere tijd - die gepaard ging met beproeving en geloofstwijfel. Sommige Israëlieten verlangde terug naar de tijd dat zij nog in Egypte leefde, want toen hadden ze tenminste voldoende voedsel en een huis. Hoewel de Israëlieten onder het bewind van de Farao slaven waren, genoten zij daar tenminste wel bepaalde basisbehoeften. Liever nog hadden zij de "comfort" in Egypte, dan de vrijheid die ze nu gekregen hadden. Want die vrijheid ging gepaard met onzekerheid, chaos en twijfels. Er was geen toegang tot voedsel noch een duidelijke route voorwaarts uitgestippeld. De Israëlieten moesten leren om in complete afhankelijkheid van God te leven, en de beproevingen die zich in de woestijn presenteerde doorstaan. Het moment dat Mozes afwezig was, ging het fout. De Israëlieten creëerden het gouden kalf als plaatsvervanger. Het verhaal van Exodus waarschuwt ons over het gevaar dat gepaard gaat met de constructie van godsbeelden. Hierbij is het belangrijk te beseffen dat deze godsbeelden vaak onbewust worden gecreëerd met het verstand. Wij zijn hier allemaal vatbaar voor, zelfs de meest militante atheïst laat zich bedienen door een onbewust vervanging voor God. Zoals Johannes Calvijn zou zeggen: "onze geest is een afgodenmaker". Datgene wat men als hoogste goed beschouwt, doet effectief dienst als (af)god, en zal het gedrag en denkwijze van de persoon in kwestie beïnvloeden. Zodoende heeft ieder een god die hij/zij gehoorzaamt. Om de psycholoog Carl Gustav Jung te citeren: ‘Overal, waar de geest van God echter uit de menselijke berekening uitgeschakeld wordt, treed het vormen van een onbewust vervangingsmiddel op. Het uitbannen van [het idee van god] leidt tot de meest wonderlijke uitwassen. Bij Schopenhauer vinden wij als nieuwe definitie van God: de wil die geen bewustzijn bezit, bij Carus: het onbewuste en bij Hegel de identificatie en inflatie, de praktische identificatie van het filosofische verstand met de geest als zodanig.’ - C.G Jung (Von den Wurzeln Des Bewusstseins, vertaling: Dr. E. Camerling) Het God-vormig vacuüm Iedereen maakt van tijd tot tijd een moeilijke periode door van twijfel en beproeving, vergelijkbaar met de tijd die de Israëlieten doormaakte in de woestijn. In die tijden kan je erg verlangen naar houvast, en dan is de verleiding groot om je geluk te zoeken bij tastbare waarden. Maar besef dan dat alles op de wereld vergankelijk is, en dat niks hier op aarde je behoefte volledig zal bevredigen. De Filosoof Blaise Pascal verteld ons dat het God-vormig vacuüm alleen opgevuld kan worden door Christus: "In het hart van elke [persoon] is een door God-vormig vacuüm dat door geen enkel geschapen ding kan worden opgevuld, maar alleen door God de Schepper, bekend gemaakt door Jezus Christus." Velen van ons proberen dat God-vormige gat op te vullen met dingen die er uiteindelijk voor zorgen dat wij ons alleen nog maar slechter en ongelukkiger gaan voelen. Tot op de dag van vandaag maken wij geregeld gouden kalveren, zelfs Christenen ontkomen er niet aan: Wij denken bijv. dat Jezus zich beperkt tot onze kerkmuren, of op onze partij zou stemmen, dat hij net als ons bepaalde mensen zou uitsluiten. Maar God laat zich niet beteugelen door het beeld dat wij van Hem maken. De menselijke concepties, die hun oorsprong vinden in het verstand, zouden onmogelijk God kunnen vangen. Wat dat betreft sluit ik mij aan bij de mystieke interpretatie van de Orthodoxe Kerk: wij kunnen niet zeggen wat God is, wij kunnen enkel beweringen maken over wat Hij niet is. Wij zijn voorlopig nog niet van onze valse idolen af. Jezus waarschuwt voor de valse profeten die zullen komen om te beweren dat zij zelf Christus te zijn (Mattheus 24, Markus 13). Het zijn de kwade tegenhangers van Jezus. Zowel de Antichrist, als de Satan vervullen deze rol. Ironisch genoeg deelt deze kwade macht een aantal overeenkomsten met Christus zelf. In de bijbel lezen wij dat het beeld van de morgenster of een leeuw zowel van toepassing is voor Jezus als Satan. Verder zien wij dat de geest van Satan op een gegeven moment dienst doet in de kerkvader Petrus, Jezus' voornaamste apostel (Mattheus 26, vs 23). De twee tegenpolen: Christus en de Antichrist zijn nooit ver van elkaar verwijderd.

De film 'The Northman' van Robert Eggers is één van de grote verrassingen voor mij geweest dit jaar. Robert is als geen ander in staat om de kijker mee te nemen in het klassieke denkbeeld van de Vikingen. Bij het kijken van de film realiseer je je pas echt hoe rijk de Noorse mythologie is. Tegelijkertijd merk je hoe aanstekelijk de beleving moet zijn geweest in die tijd. Hoewel onze heidense gebruiken inmiddels ver achter ons liggen, voel je zo nu en dan iets tintelen in je eigen onderbewuste. Tot mijn ergernis, zijn veel films & series (lees: Marvel) tegenwoordig onderworpen aan het rad van hedendaagse politieke propaganda. Dat is bij 'The Northman' gelukkig niet het geval. De vikingen in de film worden bepaald niet als helden afgeschilderd; eerder als bloeddorstig en barbaars. De film ontleent zich dan verder ook niet aan welke ideologie dan ook. Noorse legende Wel krijgen wij een inkijkje in de magische wereld van die tijd: de tijd van Odin, Walkure en Walhalla. Het verhaal van 'The Northman' is gebaseerd op een oud Noors heldenverhaal uit de 10e eeuw na Christus. Het verhaal draait om een jonge prins genaamd Amleth. Vanuit zijn ogen zien wij hoe zijn vader - koning Aurvandil - wordt gedood door Fjolnir, zijn oom. Hierop vlucht Amleth naar Rusland. Hij neemt zichzelf voor om wraak te nemen op de Usurper wanneer hij eenmaal volwassen is. Deze belofte laat hem verder ook niet los, want zodra hij een volgroeid man is, laat hij zich als slaaf nemen bij zijn oom - die zich inmiddels in Ijsland gevestigd heeft. De Norns hebben aldaar een legendarisch wapen verborgen, die aan hem is voorbestemd. Zij ondersteunen hem in zijn wraakactie. Hij moet daarvoor wel eerst de confrontatie aangaan met een grafgeest. Amleth verslaat de schim en bemachtigt het wapen dat luistert naar de naam 'Draugr'. Het moment dat Amleth naar het zwaard grijpt, is het moment dat hij zijn lot bezegeld: hij aanvaard de bloeddorstige natuur van het zwaard en verward het met zijn eigen identiteit. In deze blog wil ik het concept van de 'Draugr' verder gaan belichten. En ook hoe deze zich vandaag de dag manifesteren. Gezien de film ons bedient met een aantal interessante inzichten, wil ik een aantal scene's uit de film uitlichten. Draugr Etymologisch gezien slaat het woord Draugr op een boze geest of een ondood wezen gedreven door bloedlust of jaloezie. Amleth vertoont de tekenen van een Draugr. Hij raakt bezeten door de wraakzuchtige geest en terroriseert het land van zijn oom. Dit leidt tot de dood van Fjolnir's mannen, wiens ledematen hij tot een grotesk sculptuur knutselt. Een vrouwelijke sjamaan in dienst van Fjolnir begrijpt de ware aard van deze verschijnselen : 'Deze wonden zijn niet van onze wereld, deze boze geest zal weer tegen ons optrekken. De [geest] bezit een hongerig wapen.' (vertaling) Deze analyse is m.i. correct: want Amleth ontleent zijn lichaam aan een hogere macht. Amleth is zo geboeid aan zijn zwaard, dat hij in de voetsporen van de vorige eigenaars volgt. Hij roept als het ware de oude geest van de Draugr weer tot leven (zie tweede definitie: ondode). Terwijl Amleth zich vereenzelvigt met de Draugr, en het zwaard blijft voedden, gaat zijn eigen identiteit verloren. In het echte leven functioneert een boze geest vaak net zo: wij verwarren diens boosaardige ideeën met onze eigen gedachten. In het ergste geval valt onze eigen identiteit eraan ten prooi. Want wanneer je wrok - of een andere drift - niet aan banden legt, kan het je van binnenuit op vreten. Het blijft aan je knagen totdat er niets menselijks meer overblijft. De situatie waarin Amleth verkeerd, doet mij sterk denken aan een verhaal uit C.S. Lewis - De grote scheiding. In hoofdstuk 9 lezen wij over een vrouw die enkel moppert, en maar blijft mopperen. Totdat er van haar persoon niks anders resteert dan gebrom: "Je begrijpt me verkeerd. De vraag is of ze een brompot is, of alleen maar gebrom. Als er in al dat gebrom maar een spoortje van een werkelijke vrouw is overgebleven, kan dat weer tot leven gewekt worden. Als er maar een enkel zwak vonkje is onder al die as, zullen we het aanwakkeren tot alles weer helder opvlamt. Maar als er niets is dan as, zullen we niet altijd doorgaan met die in onze eigen ogen te blazen. Dan moet die as weggeveegd worden." C.S. Lewis (The Great Divorce, 1944-45) Hetzelfde overkomt Amleth, hij wordt een schim van zichzelf. Hij is nu slechts een instrument van de goden. De restanten van zijn menselijkheid, zijn niet genoeg om hem te behoeden van het vreselijke lot dat hem te wachten staat. Zelfs zijn geliefde Olga kan hem niet langer genezen. Desondanks doet Olga haar uiterste best: zij werpt een reddingslijn uit voor Amleth. Ze levert hem een hoopvolle visie, een uitweg naar een ander bestaan. In dat opzicht vervult zij de rol als gids (zoals Beatrice in de goddelijke komedie van Dante). Wanneer Olga zwanger raakt van Amleth, komt hij definitief voor een belangrijke keuze te staan: Een goede vader zijn voor zijn kinderen. (Wij zien in een visioen dat zijn toekomstige dochter de heilige Olga of Kiev betreft - een subtiele hint naar de uiteindelijke kerstening ) Of zijn eigen vader wreken in een laatste gewelddadige actie Amleth kiest helaas voor de laatste optie. De vloek die op hem rust, kan niet doorbroken worden met de zoete smaak van de liefde: de boze geest speelt hem aan parten. Het is als een parasiet die niet weg wil. Deze innerlijke strijd, ervaren wij ook als kijker: zijn wij daadwerkelijk vrij van geest, of zijn wij een slaaf van onze passie & driften? Boze geesten Robert Eggers' The Northman brengt ons dichter bij het concept van boze geesten dan menig andere film uit onze tijd. Want hoe vermakelijk de film 'Ghostbusters' ook is, ik vrees dat het afbreuk heeft gedaan aan de taal en de concepten uit de oudheid. Boze geesten zijn geen fantasie, het zijn geen ridicule figuren, opgemaakt uit ectoplasma (wat overigens een recente ontwikkeling is). De harde realiteit van deze geesten is dat zij ons - dikwijls onbewust - veel pijn kunnen bezorgen. Gif: Een spookverschijning (Slimer) uit de Ghostbusters (1984) film Om een voorbeeld te noemen: wanneer iemand heroine verslaafd is, zie je de verandering van de persoonlijkheid voor je eigen ogen ontvouwen. Het is alsof de persoon plots een ander gezicht draagt. De controle van het lichaam wordt overgenomen door een 'virus' - een autonoom verschijnsel van buitenaf. De geest nestelt zich in het brein: en veranderd de persoon in zijn handelingen en denken. Klinisch psycholoog Jordan Peterson omschrijft geesten als een patroon van gedrag. In het geval van heroine, zien wij ook de gevolgen die het heeft op de mensen in de directe omgeving. De verslaafde manipuleert, berooft en bedreigt zijn naasten. Maar laten wij nu niet te veel wijzen naar de ander, want hoe vaak verliezen wij zelf wel niet de controle? Hoewel het misschien in mindere mate gebeurd in verhouding tot een verslaafde: zijn er genoeg voorbeelden te noemen waarbij wij ons - al is het voor een ogenblik - inlaten met een gedachte (lees: geest) die ongewenst is. Wat bezield ons bijvoorbeeld als wij weer eens in een driftbui tekeer gaan? Overdenking Ik meen dat het nuttig is om de wereld vanuit een klassiek wereld beeld te bekijken: waarbij de geest een lichaam nodig heeft om zijn plannen te bewerkstelligen. In plaats van al dat gezwets over ectoplasma. In een tijd waarin mensen snakken naar betekenis, is het belangrijk om waakzaam te zijn voor de geestelijke realiteit. Want er zijn boze geesten die maar al te graag onze gedachten willen koloniseren, opdat wij een instrument worden voor hun heikele ideeën. Deze geesten overstijgen de tijd en strekken zich uit over meerdere individuen (sommigen zij hierin meer succesvol dan anderen). Zodra zij ergens een ingang zien, bijv. een geestelijke wond, infecteren zij onze psyche met alle gevolgen van dien. De geschiedenis is niet verlegen van deze geestelijken invloeden. Hoe vaak wordt een ideaal of idool gevormd in de verbeelding, in de hemelse sferen, die zich vervolgens op aarde manifesteert in geheel of ten dele. Twee vragen ter overdenking: Hoe makkelijk verliezen wij de controle in een driftbui? Hoe makkelijk ontlenen wij onszelf om een mondstuk voor een ideologie te worden? Meer verdieping Als je meer wilt weten over hoe de geestelijke wereld zich manifesteert, dan kan ik je de volgende video van harte aanbevelen: "Bestaan Engelen & Demonen echt?" Deze video is deels gebaseerd op het werk van Carl Jung, en gebruikt taal uit de Psychologie om een aantal eeuwenoude concepten beter te kunnen begrijpen:

In deze blog schrijf ik graag over bepaalde patronen die herhaald terugkeren en zich manifesteren door de tijd heen. Echter, zal het vaak genoeg voorkomen dat wij blind zijn voor de relevante fenomenen die zich in de geestelijke wereld voordoen. Het is dan belangrijk te beseffen dat Gods geest nog niet alles aan ons heeft geopenbaard, en dit brengt ons bij het moeilijkste aspect van het christendom: de noodzaak van geloof. Geloof is het vertrouwen in de onzichtbare dingen (Hebreeuwen 11). God heeft een plan met de wereld, maar dat kunnen wij nog niet altijd zien. In tijden van nood en onheil, veroorzaakt dat twijfel en onrust in ons leven. Helemaal wanneer God afwijkt van onze eigen verwachtingen is het moeilijk om te volharden in dat vertrouwen. Wij zijn wat dat betreft als de ongelovige Thomas die de tekenen van Jezus' kruisdood zelf onder ogen wil zien. De worsteling van de gelovige De film de Karate kid [1] geeft een treffend beeld van de worsteling die de gelovige doormaakt. In deze film staat de relatie tussen de hoofdpersoon Daniel en zijn mentor Mr. Miyagi centraal. Miyagi had Daniel gered van een stelletje pestkoppen, en had hem beloofd om karate training te geven, echter verliep zijn training niet geheel volgens de verwachting van Daniel. Daniel had de indruk dat Mr. Miyagi gelijk zou beginnen met gevechtstraining, maar in plaats daarvan laat Mr. Miyagi hem zijn auto wassen en zijn schutting verven. Na de zoveelste klus te verrichten, raakt hij gefrustreerd. Hij heeft het gevoel dat hij gebruikt wordt als hulpje in het huishouden en valt uit tegen zijn mentor. Het is pas wanneer Miyagi openbaart dat al die klusjes bedoeld waren om de juiste technieken aan te leren ("Wax on, Wax off"), dat Daniel inziet dat hij een foute assumptie maakte. Hij had te weinig vertrouwen in zijn mentor, hij was niet bewust van de bijdrage die de handelingen of rituelen zouden leveren voor het behalen van de overwinning. Daniel's frustratie is menselijkerwijs heel logisch, want hij offert zijn tijd en energie terwijl hij niet direct ziet wat het doel van dit alles is. Evenzo is een christen, niet altijd in staat om te zien waar zijn offers (of gebeden) toe dienen, hij kan er enkel op vertrouwen dat God uiteindelijk zijn offer zal belonen. Kierkegaard [2] zag dit als een belangrijke stap richting geloof , wanneer men zich neerlegt bij het offer, maar niet eenzelfde effect terugverwacht. De gelovige is bereidt om zonder enige duidelijkheid offers te maken. Wij zien dit bijvoorbeeld bij Abraham die wordt gevraagd om zijn geliefde zoon Isaak te offeren: het grootste offer wat je aan een vader kan vragen. Volgens Kierkegaard begeven slechts een beperkt aantal mensen zich op dit religieuze niveau. Dit religieuze niveau is immers alleen toegankelijk voor mensen met geloof, die, als ze door God geroepen worden, de universele ethiek kunnen verwerpen en een directe relatie met de hemelse Vader kunnen bereiken. Relatie met God Het kan lastig zijn om een voorstelling te maken van de persoonlijke relatie die Abraham met God deelde, zeker wanneer je over een rationele geest beschikt. Indien je worstelt met dit idee, wil ik je wijzen op de verhalen van de profeten. De psycholoog Jordan Peterson formuleerde een treffende analogie voor de relatie tussen de mens en God d.m.v. het verhaal van de profeet Jona [3]. Jona kreeg inzicht in tal van de goddelijke mysteries, met de afspraak dat hij zijn profetieën zou delen met de wereld. De waarheid die aan hem geopenbaard was, was immers niet enkel voor zichzelf bedoeld maar juist voor anderen. Echter, toen Jona de boodschap ontving dat de stad Nineveh dreigde te vallen, weigerde hij hen te waarschuwen. Het was immers een plek van onrecht en geweld. God vond het belangrijk Jona hen een spiegel zou voorhouden. Maar Jona zag liever nog de stad Nineveh ondergaan, dan dat hij tegen hen zou moeten profeteren met het risico om zelf slachtoffer te worden. Hij trachtte per boot weg te vluchtten voor zijn roeping. Jona verkoos de makkelijke weg, hij verzaakte zijn opdracht. Liever nog slikte hij zijn woorden in. Dit leidde op korte termijn tot een storm in zijn leven. De onstuimige golven klotste tegen het schip, totdat hij uiteindelijk zijn leven overgaf aan de onrustige wateren. Eenmaal in het water gesprongen slokte een grote vis hem op, en bracht hem naar het diepste puntje van de zee ; een figuurlijke hel. Brede- of smalle weg? Menselijkerwijs, zijn de overwegingen van Jona geheel te begrijpen: want hoe vaak kiezen wij in onze levens wel niet voor de makkelijke uitweg? Wij praten mensen naar de mond, wij willen geliefd zijn, wij willen direct in onze sociale behoeftes bevredigd worden. Maar als wij de waarheid niet durven uit te spreken of onze roeping verwaarlozen, dan zijn wij in onze passiviteit, mede verantwoordelijk voor de werkelijkheid die zich dan later voor onze ogen ontvouwt. Ga door de nauwe poort naar binnen. Want de brede weg, die velen volgen, en de ruime poort, waar velen door naar binnen gaan, leiden naar de ondergang. Nauw is de poort naar het leven, en smal de weg ernaartoe, en slechts weinigen weten die te vinden. - Mattheus 7:13-14 Hoe vaak kiezen wij als mensen wel niet voor de brede weg: we prefereren een directe vervulling van onze verlangens. Maar eigenlijk zouden wij soms dingen opzij moeten zetten en offers maken die er dan uiteindelijk voor zorgen dat wij een beter persoon worden, of offers die ervoor zorgen dat de wereld een klein beetje meer glans krijgt. In een huwelijk (of relatie) is het niet veel anders, je moet er veel liefde, tijd en energie in steken. Echter het zal in je latere leven zijn vruchten afwerpen: want je zult rijkdom en vreugde oogsten. Gods verbond is daaraan vergelijkbaar - het is een kwestie van de aardse verlangens (deels) opzij te zetten in ruil voor de toekomst. Neem als voorbeeld een aspirant pianist, wiens vrienden hem wekelijks uitnodigen om te gaan stappen, maar hij keer op keer weigert. Geheel vanwege het feit dat hij die tijd beter kan spenderen door elke dag 1 uur te oefenen. Deze aspirant pianist zal een succesvollere toekomst tegemoet gaan dan wanneer hij zijn jeugd verpest door zich iedere week lam te zuipen. Evenzo, sluit God een 'onzichtbaar' verbond met jouw voor de toekomst. Het paradox van de gelovige Volgens de filosoof Kierkegaard beschrijft het verhaal van Abraham het paradox van de gelovige: Abraham wordt door een 'onzichtbaar' verbond bewogen tot een actie die radicaal ingaat tegen de sociale norm. Een gelovige opereert namelijk niet uitsluitend op basis van de normen die hem worden opgelegd vanuit de staat of de kerk, maar luistert ook naar dat wat hij op zijn hart krijgt. Evenzo ontstijgt Abraham, op grond van zijn geloof, aan de universele normen en waarden. Hij legt het leven van zijn zoon Isaak in de handen van zijn hemelse Vader. Het verhaal van Abraham is wat dat betreft vergelijkbaar met het verhaal van de martelaar Franz Jagerstatter uit de recente geschiedenis. Franz weigerde loyaliteit te zweren aan Hitler, zelfs nadat een priester (kerk) en burgermeester (staat) op hem hadden ingepraat. Hij heeft deze bewuste daad uiteindelijk met de dood moeten bekopen, en liet hierbij zijn vrouw en kinderen zielsalleen achter. Wat beweegt mensen toch tot deze absurde daden dat ze bereid zijn om alles wat ze lief is op te geven? Het pad van de gelovige is uitgekerfd in pijn en lijden "Wees niet bang voor hen die wel je lichaam kunnen doden, maar niet je ziel. " (Mattheus 10:28) Ons trotse aardse lichaam, van vlees en bloed, moet veel lijden en geweld doorstaan voordat het een thuis kan bieden aan de eeuwigheid. God heeft zijn grootste mysteries toevertrouwt aan hen die niet zien maar wel geloven. Hun vertrouwen ligt niet in de wonderen, maar in de onzichtbare dingen die nog geopenbaard moeten worden. Denk aan mensen die gebukt gaan onder de pijn en last van ziekte. Wat een krachtig getuigenis gaat er wel niet uit van hen die mensen mogen bekeren en genezen terwijl zij zelf gebukt gaan onder lijden. De reis naar het eeuwige Hebreeën 11 (NBV21): 1 Geloof is de zekerheid dat alles waarop we hopen werkelijkheid wordt, het overtuigt ons van de waarheid van wat we niet zien. In plaats van allerlei verwachtingen vervullen, wil God ons trainen om dingen meer uit handen te geven. God bepaald het tijdspad en stelt daarin het geduld op de proef. Dit zien wij ook bij Abraham die tot in spanning leeft, tot het moment aldaar is dat God voor een offerlam zorgt. Dit is een verwijzing naar Christus die zijn leven opofferde in onze plaats. Volgens de filosoof Kierkegaard bezit de mens zowel een vergankelijk als een eeuwig aspect. Hoewel wij tot op zekere hoogte een product zijn van onze familie, omgeving, school en werk, zijn wij ook verbonden met de eeuwige patronen die al langer in de hemel staan opgetekend. Er is niks nieuws onder de zon. Gods geest beweegt door de tijd heen in en uit mensen: wij zien dat terug bij de heiligen die werden opgenomen aan de hemel. Ze leven nu voort in onze herinneringen, ze worden vereerd en gevierd (hun offers houden de wereld bijeen). Alles wat zij voor goeds hebben mogen brengen is slechts een reflectie van het ideaal waar zij zich op beroepen. Het ultieme offer waarmee Christus de wereld diende. Hebreeën 11 (NBV21): 2 Om hun geloof werden de mensen uit vroeger tijden geprezen. De heiligen overstijgen de tijd (ze juichen ons toe vanuit de hemel), en reflecteren het ultieme licht wat wij vinden in Jezus die de perfecte vereniging was tussen hemel en aarde . Ik nodig je graag uit om te participeren in zijn eeuwige natuur en een sprong in geloof te wagen. Hebreeën 11 (NBV21): 3 Door geloof komen we tot het inzicht dat het heelal door het woord van God geordend is, dat dus het zichtbare is ontstaan uit het niet-zichtbare. Woord werd vlees Christenen geloven dat er op een zeker moment in de tijd een vereniging was tussen het goddelijke en de aardse materie. God sprak leven en waarheid (Logos) in de wereld. De Logos werd belichaamd in de persoon van Christus, de ultieme mentor. Of misschien nog treffender: de Goede Herder Zoals in Johannes 1 vers 14 beschreven staat: "Het Woord van God werd vlees." De Goede Herder beschermt zijn schapen tegen de roofdieren en heeft ze elk afzonderlijk lief. Wanneer er één verdwaald, gaat hij achter dit ene schaap aan. Evenals Mr. Miyagi uit Karate Kid een belofte sluit met Daniel, zo ook sluit Christus een belofte met de mens: namelijk overwinning op de dood. Door onze aandacht op Christus te vestigen, leven wij in de hoop op een hemels koninkrijk waarin geen lijden meer zal zijn. Ik weet: mijn redder leeft, en Hij zal ten slotte hier op aarde ingrijpen. ( Job 19:25) Wanneer wij God's belofte niet met eigen ogen zien Zoals Job schetst mogen wij vertrouwen op de belofte die God met ons sluit. Helaas is het ons alleen vaak niet duidelijk wanneer in de toekomst deze belofte werkelijkheid wordt. Het meest extreme voorbeeld zien wij terug bij Abraham: God beloofde hem dat hij ontelbaar veel nakomelingen zou krijgen, die uiteindelijk een zegening zouden zijn voor alle volkeren op aarde (Genesis 22:18). We weten inmiddels dat de belofte pas zo'n 2000 jaar na het sterven van Abraham in vervulling zou gaan, in de persoon van Jezus. Abraham zelf heeft deze belofte dus niet met eigen ogen in vervulling zien gaan. Toch putte Abraham en de aartsvaders hun perspectief en hoop uit die belofte, hoewel zij niet wisten wanneer deze in vervulling zou gaan. God gebruikt tijden van beproeving Een vergelijkbare situatie doet zich voor met David. Het moment dat hij gezalfd werd tot koning zat Saul nog op de troon, en die probeerde David meermaals te doden. David verkeerde hierdoor in een staat van diepe onzekerheid en angst. Uiteindelijk was David zelfs genoodzaakt te vluchtten naar het land van zijn vijanden - de Filistijnen. David beklaagde zich over het feit dat hij zo werd opgejaagd door zijn vijand (Psalm 59). Desondanks bleef hij zijn hoop en vertrouwen stellen op de Heer, waardoor hij uiteindelijk zijn beloofde koningschap mocht ontvangen. Echter, is het belangrijk te beseffen dat God die jaren die David als vluchteling doorbracht niet verspilde. Hij gebruikte ze om David te helpen om de leider en koning te worden die Israël nodig had. De moeilijkheden die hij heeft doorstaan, hebben in feite juist zijn karakter versterkt en bereidde hem voor op de functie die hij zou bekleden. Verzoeking in de Woestijn In de moeilijke periodes van ons leven hebben wij een herder figuur nodig die te vertrouwen is. Een goede herder kijkt vooruit, en maakt plannen voor de lange termijn (belofte): hij zoekt de beste weiden uit zodat zijn schapen veilig en uitgebreid kunnen grazen. Om deze weiden te bereiken is het soms ook noodzakelijk om tijdelijk door de woestijn te trekken (Mattheus 4:1). In de woestijn treffen wij de beproeving aan. Het is dan essentieel om vast te houden aan de hoop dat de uiteindelijke bestemming goed zal zijn. Zelfs al kunnen wij er met ons verstand niet bij. De satan probeert ons in de woestijn, wanneer wij in geestelijke hongersnood verkeren, te verleiden tot heilloze doelen. Hij kent onze impulsen maar al te goed, en bedient ons met het beeld van een lusthof - te midden in de woestijn. Een plek waar wij kunnen genieten van een directe bevrediging van onze lusten en verlangens (a.k.a. "Pleasure Island"). Er zit echter een addertje onder het gras. Hoewel de lusthof de schijn wekt van een paradijs, is het in werkelijkheid een fata morgana, want de vruchten daar maken ons dorstig in plaats van dat ze ons voedden. Ze kwellen onze ziel totdat wij geheel afhankelijk zijn, en niet meer zonder haar kunnen. In Mattheus 4 lezen wij dat de Satan Jezus probeert te verleiden tot overgave aan de menselijke impulsen. Het evangelie van Mattheus omschrijft drie verleidingen: verander steen in brood, laat je opvangen door engelen en tot slot verkrijg de macht over alle koninkrijken der aarde. Het parallel van de Grote Inquisiteur In het verhaal van de grote inquisiteur uit Dostoyevski's gebroeders Karamazov [4] herkennen wij een reflectie van deze bijbeltekst. In deze vertelling is Jezus terug gekomen naar de aarde in de 17e eeuw, het hoogtepunt van de inquisitie. Tegen alle verwachtingen in wordt Jezus niet feestelijk onthaald, want de kerk heeft - naar eigen zeggen - de zaakjes tot in de punten geregeld. Integendeel Jezus vormt een bedreiging voor de gevestigde orde en wordt daarom ter plekke in de boeien geslagen. De grote inquisiteur bezoekt hem kort na dit voorval in de cel en informeert hem dat hij bij dageraad zal worden omgebracht. De inquisiteur verwijt Jezus dat hij de verkeerde keuzes heeft gemaakt tijdens zijn verzoekingsperiode in de woestijn en dat hij geen rekening zou hebben gehouden met de gebreken van de mens. Zodoende twijfelt de inquisiteur aan de intenties van zijn gevangene: - Ten eerste, zou het beter zijn geweest als Jezus de stenen in brood had veranderd, want er zijn maar weinig mensen die de vleselijke verlangens kunnen onderdrukken. In plaats van vrije wil had Jezus de mens beter kunnen vrijwaren van die honger die hem zo vaak tot het verkeerde beweegt. - Daarnaast had Jezus zich moeten laten opvangen door een engelen legioen. Want de meeste mensen kunnen alleen geloven als ze bevestigt worden in hun geloof door een wonder. - Tot slot had Jezus de macht over de wereldse koninkrijken moeten aanvaarden, want dan zou er nu niet zoveel verwarring zijn over de waarheid, wat uiteindelijk tot zoveel onrust en conflict heeft geleid. Hij had het aanbod moeten accepteren zodat hij een veilige en harmonieuze eenheid kon creëren tussen de volkeren in een verenigd rijk. Vrije wil boven comfort Christus verkoos vrijheid boven comfort, zekerheid & veiligheid. De mens is hierdoor gemoeid de last van zijn geestelijke vrijheid te dragen, tot ergernis van de inquisiteur. De meeste mensen zijn volgens hem niet in staat om op zuivere wijze met de geestelijke vrijheid om te gaan: ze hebben juist de comfort en veiligheid nodig die de Satan te bieden heeft . Het is daarom de taak van de kerk om de " fouten" te corrigeren met terugwerkende kracht. Door het probleem van honger weg te nemen, door openbaring & genezing te brengen en als laatste door macht uit te oefenen en mensen structuur te bieden, zodat er geen ruimte is voor meningsverschillen of twijfel. Wanneer de Inquisiteur zijn betoog besluit, en een verweer vanuit Christus verwacht. Krijgt het verhaal een bijzondere wending. Tegen alle verwachtingen in komt er namelijk geen enkel woord over Jezus lippen. Hij zwijgt. De inquisiteur kijkt hem vol verbazing aan. Uiteindelijk leunt Christus voorover, richting de Inquisiteur toe, en kust hem zachtjes op zijn "bloedeloze oude lippen". De Inquisiteur schrikt, en staat vlug op uit zijn stoel. Hij weet niet wat hem overkomt, en lijkt voor een moment verdwaald in de gedachten. Dan keert hij zich tot Christus en verzekerd hem nogmaals dat hij zal worden gedood. Echter wanneer hij de ruimte verlaat, laat hij de deur op een kiertje open. Hiermee lijkt Dostoyevski te willen zeggen dat liefde en geloof over rationaliteit en twijfel triomferen. Het antwoord van Christus is geen logisch samenhangend argument, maar stijgt uit boven de beperkingen van taal en jargon. Hij laat zien dat daden meer zeggen dan woorden ooit zouden kunnen. Liefde overstijgt alle rationele argumenten. Het Christendom draait om de zelfopofferende liefde genaamd Agape. Volgens Kierkegaard is dit het meest radicale idee wat het Christendom ons brengt. De kus die Jezus aan de Inquisiteur geeft, symboliseert de absurde tegenstrijdigheid die gepaard gaat met het liefhebben van je vijand. Absurditeit van Agape liefde Er zijn verschillende niveaus van liefhebben: Je kunt mensen liefhebben, die de liefde terugkeren. Maar het is nog veel moeilijker om mensen lief te hebben die vervelend doen, die ondankbaar zijn of die jouw haatten. Toch reikt Christus' ook zijn hand uit naar die mensen, en Hij roept ons op om ook aan hen Zijn liefde kenbaar te maken In onze relaties verwachten wij het altijd terug van de ander. Maar de Bijbel verkondigt een andere vorm van liefde - liefde die berust op het diepe geloof dat wij als mensen uiteindelijk allemaal verbonden zijn, in eenzelfde oorsprong. Het getuigt van het verlangen om de eenheid te zoeken in alles en iedereen. De verbondenheid tussen mensen is geen gegeven, uiteindelijk zijn wij enkel verenigt door de offers die gemaakt zijn in het verleden. Want niets houd stand als er geen tijd en moeite in wordt gestoken. Aan het fundament van onze westerse beschaving ligt het offer van het lam. In een pure zelfopofferende daad stierf Christus voor de mensen die hem liefhebben maar ook hen die hem haatten. Ik wil graag eindigen met deze bijzondere video[5] waarin een nabestaande van een moordzaak bezield is met Agape liefde en deze uitstrekt naar de dader. Paulus herinnert ons immers dat onze strijd niet is met mensen maar met de hemelse heerschappijen: Referenties Robert Mark Kamen, The Karate kid (1984) Søren Aabye Kierkegaard, Fear and Trembling (16 Oktober 1843) Clip from Jordan Peterson on Club Random with Bill Maher https://www.youtube.com/watch?v=ofcySkMWlTM Fyodor Dostoyevski's Gebroeders Karamazov (1880) Clip from ABC news. "Ik hou van je net als iedereen", Brandt Jean vergeeft Amber Guyger in de rechtszaal nadat ze is veroordeeld met 10 jaar voor de moord op zijn broer (Botham Jean): https://www.youtube.com/watch?v=NkoE_GQsbNA

In mijn dagelijkse leven werk ik als onderzoeker in de gezondheidssector. Een recente ontwikkeling in het veld is de "digitale tweeling" techniek (In het Engels: Digital Twin ). Men creëert hierbij een virtuele replica van een patient, om bijv. te voorspellen hoe een patient zal reageren op medicatie. Het is ergens wel bizar om te beseffen dat wij met huidige technologie in staat zijn om een digitale replica te ontwikkelen. Denk aan: een mobiele health app die een voorspelmodel maakt door je beweging, medicatiegebruik, emoties en vitals bij te houden. Het klinkt haast als een metafysisch proces: de essentie van een persoon wordt gevangen in een virtuele representatie. Het is dan ook geen wonder dat wij al voorafschaduwingen vinden in de literatuur en mythologie. Om een voorbeeld te noemen: In de oude Egyptische mythologie had je de "ka" - een tastbare geestelijke dubbelganger - die alle gevoelens en herinneringen deelde met zijn tegenhanger. Als iemand overleed bleef de 'ka' achter en nam bezit van een uitgehouwen beeld van de persoon in kwestie. Er ging met deze replica een soort vereeuwiging gepaard. Zolang er aandacht & offers aan de 'ka' geschonken werden, bleef ook de herinnering van de persoon in leven. Ik zie het in de toekomst ook nog wel gebeuren dat wij met mensen kunnen praten die al geruime tijd overleden zijn (d.m.v. chatbot/ deepfake technieken), of kunnen schaken met reeds overleden grandmasters op websites als chess.com . Zoals je begrijpt wekte de techniek van de digitale tweeling mijn interesse om meer onderzoek te doen naar het motief van de tweeling . In dit stuk hoop ik mijn bevindingen over dit fenomeen op overzichtelijke wijze te presenteren. 1. Het tweeling motief: broederschap Het verhaal van Romulus en Remus bedient ons met een raamwerk waarin wij verschillende aspecten van het tweeling motief kunnen bewonderen. Voor het geval je niet bekend bent met verhaal achter het ontstaan van Rome, even wat achtergrond informatie: Romulus en Remus werden geboren uit de maagd Rhea Silva. Zij was zwanger geraakt van de god Mars. Hun geboorte werd als een urgente dreiging beschouwt door de zittende heerser Amulius - deze had hun grootvader reeds van de troon gestoten. Zodoende beval Amulius zijn dienaren om de gebroeders te doden. Echter door een samenloop van omstandigheden (en goddelijke interventie) werd de tweeling gespaard van dit onheil. Een moeder-wolf ontfermt zich over Romulus en Remus. Omdat de tweeling in hun opvoeding veelal op elkaar gewezen waren, ontwikkelde zij een innige band. Dit beschrijft het voordeel van tweeling zijn: doordat je je hele leven met elkaar optrekt kun je elkaar ten diepste begrijpen . Je kan delen in de vreugde van de ander, maar ook in diens lasten. Uiteindelijk krijgen de jongens een thuis: ze worden opgevangen door een herder. Beide nog onwetende van hun identiteit, leren zij hoe ze een schapenkudde moeten leiden. Romulus en Remus zijn als tweeling onafscheidelijk van elkaar. Wanneer Remus plots ontvoerd wordt, neemt Romulus direct het initiatief om zijn broeder uit de greep van de tiran Amulius te bevrijden. Romulus bevrijdt zijn metgezel van het noodlot. Zo ook kunnen wij een situatie inbeelden waarin een digitale tweeling ons kan redden van een noodlottig einde. Denk bijv. aan een situatie waarbij een patient in kritieke toestand verkeerd en dringend een behandeling vereist, dan is het mogelijk om via simulaties op een virtuele replica de best gepersonaliseerde therapie te voorspellen. De virtuele replica behoort altijd in dienst te staan van de patient. Gegeven die context, kun je wel stellen dat de 'digitale tweeling' de kwaliteit van leven verrijkt. De belofte is dat het ons meer regie geeft over de kwalen die zich op het lichaam manifesteren. Te beschikken over een digitale tweeling is een middel tot macht. 2. De kwade tweeling In het verhaal van Romulus en Remus komt echter ook de keerzijde van het tweeling motief aan bod. Want zodra de jongens bewust worden van hun koninklijke identiteit, worden zij vervuld met een droom om zelf een stad op te richten. Beide koesteren grootse visies die zij maar al te graag willen zien manifesteren. Er een rivaliteit tussen de twee, want ieder heeft een andere visie: ze zijn het stellig oneens over de heuvel die als basis moet dienen. Ze schakelen daarom de hulp in van de goden en vragen om een bevestiging a.d.h.v. tekenen aan de hemel. In het bijzonder vogels, want die stonden vroeger symbool voor de geestelijke entiteiten. Remus ziet 6 vogels, maar zijn broer Romulus ziet er 12. Deze twist over de heuvels, heeft denk ik een symbolische lading - de heuvels representeren de verschillende tradities die als fundament voor de samenleving dienen. Romulus en Remus vertegenwoordigen twee verschillende realiteiten die met elkaar in competitie zijn . Zij zijn de kinderen van een gepolariseerde natie. Romulus doodt zijn broeder in een staat van rancune, om de disharmonie te breken. Hij offert als ware zijn tweede helft op ten bate van zijn eigen succes. Vervolgens richt hij de stad Rome op aan de heuvel Palatijn. Het oprichten van een stad is een terugkerend patroon na een conflict tussen broeders: Kain richt een stad op na de dood van Abel. In het kader van de digitale tweeling, kunnen wij ons situaties in beelden waarbij het tegenbeeld ons leven zuur maakt: Bijvoorbeeld wanneer de digitale replica geen goede representatie is van de werkelijkheid en zodoende tot een verkeerde behandeling leidt. Of denk aan een data lek waardoor jouw gevoelige informatie wordt doorverkocht. Je wil als chronische zieke patient liever niet dat een verzekeringsmaatschappij jouw digitale kopie in handen krijgt. 3. Dubbelgangers en hun twisten Nauw verwant aan het tweeling motief ligt het fenomeen van de dubbelganger of de doppelganger. Want naast de rivaliteit tussen twee broers , zien wij dat ook dubbelgangers elkaar fysiek of verbaal te lijf kunnen gaan. Dubbelgangers tonen veel raakvlakken, al hoeven ze niet perse kloons te zijn die genetisch materiaal te delen. Dubbelgangers worden wellicht het best omschreven in het Engelse gezegde: 'two sides of the same coin'. Want hoewel zij zich beroepen op dezelfde identiteit , vertegenwoordigen zij parallelle visies (net als Romulus en Remus). Het zijn twee verschillende percepties van de realiteit die met elkaar botsen. Het is onduidelijk wiens waarheid wij moeten aannemen, als wij dat uberhaupt al willen doen. Dit brengt ons bij het volgende aspect van een dubbelganger: hij brengt mensen in verwarring. De eerste voorbeelden van dubbelgangers die tot mij komen : Volodymyr Zelensky vs Vladimir Putin: beide figuren maken aanspraak op het nalatenschap van de Rus. Beide delen de culturele erfenis van hun gezamenlijke voorouders: de zogenoemde "Rus uit Kiev", daarom zagen de Oekrainers en Russen elkaar altijd als broeders. Wilhelmus Simon Petrus (Pim) Fortuyn vs Adrianus Petrus Wilhelmus (Ad) Melkert. Beide beweren te spreken namens het gewone volk - de arbeiders. Jezus en Barnabas. Beide stellen zij zich op als verlosser van de joden, en beide luisteren ze naar de ' Zoon van God ' (de naam Barnabas betekent letterlijk Zoon van God). Barnabas was een typisch verzetsheld die geweld gebruikte tegen de Romeinen, daarentegen veroverde Jezus het Romeinse rijk geleidelijk, en pas na zijn kruisdood. Christopher Hitchens en Peter Hitchens . Broeders die elkaars tegenpolen vormen: Christopher is atheïstisch, Peter is religieus. Beide zijn zwaargewichten in het publieke debat. Johannes de doper en Johannes de apostel. Deze naamgenoten zijn beide trouw aan Jezus, maar de één staat aan het begin van Jezus prediking, de ander aan het einde. Johannes de doper kondigt Jezus komst aan, Johannes de apostel kondigt Jezus wederkomst aan in Openbaringen. 4. De goddelijke tweeling Laatst heb ik het boek: 'The Divine double' van Charles Stang gelezen [1]. In dit boek werd het beeld van de goddelijke tegenhanger gebruikt. Het idee van de goddelijke dubbel was lange tijd dominant in de Mediteraanse filosofie. Deze getuigt dat je naast jezelf, ook gebonden bent aan een goddelijke tegenhanger . Je kan het zien als jouw ideaal of - de meest zuivere vorm van jouw persoon (je ware zelf). Omdat deze ware zelf, buiten jezelf ligt, krijgt het vaak een metafysische label toegekend: denk aan ziel , of geest . In het Neoplatonisme van Plotinus uit 3e eeuw na Chr worden er twee parallele werelden geschetst: één van afspiegelingen (zichtbare wereld) en één van archetypes & patronen (onzichtbaar). In andere woorden: alles wat wij hier zien, is een benadering van de hogere ideale vorm a.k.a. de geestelijke tegenhanger. Het proces waarbij men naar dit goddelijke tegenbeeld probeert te leven, heet ook wel Theosis of Apotheosis . Het goddelijke tweeling motief herkennen wij zelfs terug in de bijbel: namelijk bij Thomas . Zijn naam betekent tweeling . Door bijbelleraren wordt gesuggereerd dat Jezus de goddelijke tegenhanger van Thomas is. Thomas spiegelt zich immers aan dit evenbeeld, hij volgt in Jezus voetstappen, net als de vele Christenen na hem. In het verlengde hiervan vinden wij in de Bijbel de notie: van de mystieke hereniging, tussen de mensheid en Christus. In Openbaringen wordt gesproken over de toekomstige bruiloft. De veronderstelling dat je ware identiteit buiten jezelf ligt [2], is overigens in strijd met het decadente Romanticisme dat nu zeer dominant is. Het Romanticisme beweerd dat de ware identiteit iets intrinsieks is , en dat wij ermee geboren worden, we hoeven het alleen nog tot expressie te laten komen. Men vergeet hierbij dat identiteit als los zand is. Die sterk afhankelijk is van de heersende cultuur en tijdsgeest. Dit idee is m.i. eerder een uitwas van het doorgeslagen individualisme. De zelfverzekerdheid die het Romanticisme verkoopt, vertoont overeenkomsten met de verblindende eigenwaan die wij teruglezen in de oude Griekse mythes over hybris. 4.1 Voorbeeldfiguur Net als bij Thomas kan een goddelijke tweeling ons met een voorbeeldfiguur bedienen. De kracht van dit aspect zie je terug in het succes van sociale initiatieven zoals een maatjesproject: waarbij vrijwilligers aan een hulpbehoevende persoon worden gekoppeld. Het is een soort synthetische tweeling, de vrijwilliger staat het individu bij in alledaagse situaties. De vrijwilliger fungeert als een voorbeeld figuur, en zorgt ervoor dat zijn tegenhanger weer sociaal vaardig wordt en bevordert de weerbaarheid & zelfredzaamheid van het individu. De vrijwilliger helpt hem om te bouwen aan de beste versie van zichzelf. In het kader van de digitale tweeling kunnen wij het concept van de goddelijke tweeling o.a. vertalen naar een oproep om ons zelfbeeld bij te stellen. De identiteit van de patient in kwestie, laat zich niet bepalen door zijn ziekte alleen, maar ontleent zich aan deze 'hogere' identiteit (het geestelijke ideaal). Om een voorbeeld te noemen: laten wij niet de identiteit van de patienten reduceren door te spreken over kankerpatienten maar over patienten met kanker. 5. De valse kopie: Simulacra Gerelateerd aan het tweeling motief is het idee van een parallele realiteit naast de onze. Wij herkennen dit in de goddelijke tweeling terug, waarbij wij ons willen spiegelen aan de 'verlichte' tegenhanger. Maar naast deze 'hemelse' spiegeldimensie, kun je beargumenteren dat er ook sprake is van een virtuele spiegeldimensie (de Metaverse ). In deze virtuele dimensie hebben wij een avatar - een extensie van onszelf- die ons vertegenwoordigt. De identiteit op sociale media kunnen wij, naar eigen voorkeur, vormgeven: op instagram kunnen wij bijv. allerlei filters toepassen, en op twitter kunnen wij ons voordoen als morele ridders (of trollen). Dit heeft tot gevolg dat de kloof tussen onze sociale media alter-ego en ware zelf groeit. Mark Zuckerberg bouwt met zijn bedrijf Meta aan een ideale simulatie wereld, waarin wij vanuit de woonkamer de wereld in handbereik hebben. De postmoderne denker Jean Baudrillard[3] waarschuwt ons echter voor deze technologische ontwikkeling: waarbij wij kopieën maken die zich steeds verder afzonderen van de werkelijkheid. Wat betreft de digitale tweeling is het daarom belangrijk dat deze in verband staan met de werkelijkheid. Valse imitaties worden Simulacra genoemd. 5.1 Avatars in de Matrix Plato wijst op de gevaren van een verkapte werkelijkheid in zijn beroemde allegorie[4] - Plato's grot - hierin worden slaven in een grot opgevoed en zien zij hun hele leven niets anders dan de schaduwen die op de muur getekend worden. Omdat de slaven nooit de buitenwereld zien, bestaat hun notie van de werkelijkheid slechts uit dit schouwspel van schaduwen. De vraag is in hoeverre wij nog toegang hebben tot de 'waarheid' , want hoevaak laten wij ons niet voedden door wat het gepersonaliseerde algoritme ons opdient. Het meest extreme voorbeeld zien wij terug in Wachowski's The Matrix (1999)[5]. In deze film zit de mensheid - zonder het te weten - opgesloten in een valse en virtuele werkelijkheid. Zij worden door robots gebruikt als batterijen. Het motief van de 'goddelijke tweeling' wordt zichtbaar in deze film, want de protagonist heet : Thomas Anderson a.k.a. tweeling. Dankzij Morpheus (Griekse god van de dromen) maakt hij kennis met een realiteit die zijn eigen werkelijkheid overstijgt. De protagonist spiegelt zich vervolgens aan zijn verlichte/ goddelijke evenbeeld Neo a.k.a. 'The One'. 6. Conclusie Voorafgaand aan de start van mijn bescheiden onderzoek aangaande het 'tweeling' motief, had ik niet verwacht dat dit zo veel verschillende concepten aan het licht zou brengen. Op basis van de inzichten uit de filosofie en mythologie kan ik concluderen dat er zowel voor- als nadelen te benoemen zijn voor het gebruik van de digitale tweeling technologie. Het kan enerzijds onze gezondheid verbeteren, maar anderzijds kan de virtuele kloon ook in strijd zijn met onze eigen levenskwaliteit en identiteit. Zeker als het geen goede representatie is van de werkelijkheid. Verder is het goed om ons zelfbeeld niet volledig te laten beinvloeden door onze avatar - de digitale vertegenwoordiger. Integendeel, het idee van de goddelijke tweeling, benadrukt dat er een betere en hemelse identiteit is. Het streven is om meer en meer op onze goddelijke dubbelganger te lijken. Tot slot, wil ik nog ff kwijt dat ik in dit artikel bewust een aantal zaken achterwege heb gelaten. Anders werd het artikel te lang. Denk aan: kloons (zoals uit de film 'The Prestige'), dualisme (Tao, Yin/Yang), of specifieke relevante mythes (zoals Narcissus, Castor en Pollux). Misschien dat ik een aantal thema's later nog eens aankaart. 7. Leesmateriaal Charles M, Stang. Our Divine Double 7 maart 2016 John Vervaeke, Ep. 48 - Awakening from the Meaning Crisis - Corbin and the Divine Double. 13 dec 2019 Link: https://www.meaningcrisis.co/ep-48-awakening-from-the-meaning-crisis-corbin-and-the-divine-double/ Jean Baudrillard, Simulacres et Simulation 1981 Plato's republic, 380 v. Chr. Wachowski's The Matrix uit 1999

Het belangrijkste mysterie die de mens teistert: is de eindigheid van zijn bestaan. In de wetenschap zien wij dat er veel inspanning wordt verricht om de dood te omzeilen. Walt Disney - de maker van Mickey Mouse - heeft zichzelf ingevroren met de hoop later weer tot leven gewekt te worden. Hoewel religie in ons leven steeds minder een rol speelt, heeft het idee van wederopstanding of leven na de dood ons altijd doen fascineren. Helaas laat de Bijbel m.b.t. tot de Dood ook te wensen over. Het is onduidelijk hoe de wederopstanding zich precies gaat ontvouwen. Het is naar alle waarschijnlijkheid één van de laatste mysteries die geopenbaard zal worden. Toch wil ik in deze blog speculeren over de onderliggende werking en de betekenis van de wederopstanding. Mijn eerste gedachte hierover, is dat de wederopstanding enkel mogelijk is door het offer wat eraan voorafgaat. De Bijbel getuigt er immers regelmatig van dat het brengen van offers - door iets van jezelf op te geven - juist tot leven kan leidden. In de brief van Paulus aan de Romeinen (hoofdstuk 8:13) staat het volgende: "Want als u naar het vlees leeft, zult u sterven. Als u echter door de Geest de daden van het lichaam doodt, zult u leven" Zoals je kan lezen geeft Paulus ons de eerste aanwijzing: je moet aan jezelf sterven, om vervolgens te kunnen leven. Maar wat bedoelt hij hier precies mee? Het lijkt op het eerste gezicht een contradictie! Het offer dat leven geeft Gelukkig treffen wij in de film Tenet (2020) van Christopher Nolan een handige analogie aan. Hier zien wij heel concreet hoe een offer leven kan brengen. De film draait om de 'Protagonist' die de wereld moet redden uit de handen van Andrei Sator - een Russische oligarch die communiceert met de toekomst. Sator is terminaal ziek, er is hem weinig tijd gegund. Hij is wrokkig en bereid om niet alleen zichzelf, maar de hele wereld aan haar ondergang te helpen in een laatste daad van onheil - om te laten zien dat hij nog wel degelijk de touwtjes in handen heeft. Hij is als een soort duivel die de gehele mensheid wil meeslepen in zijn ellende. Om het duivelse plan te dwarsbomen verzameld de Protagonist mensen om zich heen, waaronder Neil en Ives. Verder bedenkt hij een strategie genaamd de "temporal pincer movement" die berust op zogeheten "tijdsinversies" (Je begrijpt dit beter als je de film hebt gezien). De missie verloopt niet geheel zoals verwacht en Neil staat uiteindelijk voor een onmogelijke taak die hij niet kan overleven. De Protagonist beseft dit ongelukkige feit en probeert Neil te overtuigen om zijn pad te staken. Maar Neil laat zich niet tegenhouden, hij weet dat er geen andere mogelijkheid is om de missie te behalen & de wereld te redden. De Protagonist moet Neil opgeven. Om de werkelijkheid te redden offert Neil zichzelf op in een onbaatzuchtige daad (contrast dit met de zelfzuchtige Sator). Later blijkt dat er sprake is van een tijdslus: Neil red niet alleen de wereld, maar hij red ook het leven van zijn 'toekomstige' zelf. In een absolute plot twist, blijkt namelijk dat Neil de Protagonist al veel langer kent doordat ze een bloeiende vriendschap hebben in de toekomst. Neil is later terug gereisd in het verleden om de Protagonist bij te staan in zijn missie. Kortom, de uiteindelijk overwinning berust op de gratie van Neils' offer. De Protagonist zou Neil nooit ontmoet hebben als de missie gefaald had, hij moest hem dus wel loslaten. Dit verhaal vertoont parallelen met de uitlevering van Jezus: waarin Petrus wil voorkomen dat zijn Rabbi zal sterven aan het kruis. Het offer van Neil brengt hem leven in de toekomst. Evenzo opent Jezus' offer de weg tot de wederopstanding. Het is de kracht van zelfopofferende liefde die de wereld bijeenhoudt, en - ironsich genoeg - voorkomt dat deze afsterft. Daarom bepleit Paulus: Je moet aan jezelf sterven (aardse dingen opgeven), om jezelf te redden. Neil fungeert in dit verhaal als de gelovige martelaar. De martelaars begrepen het mysterie: dat je een eventuele vroege dood (bijv door vervolging) niet hoeft te vrezen - want juist wanneer je sterft voordat je sterft (*behoort te sterven) zal je het eeuwige leven verkrijgen. 'Death is the golden key that opens the palace of eternity' - John Milton Sterven aan jezelf Sterven aan jezelf is pijnlijk - dat ondervond Sator. Het betekent dat je dingen moet opgeven waar je vertrouwd aan bent geraakt - macht, rijkdom, plezier, genot, vriendschappen. Sator is verbitterd, want hij kan de aardse dingen maar moeillijk loslaten. In het verhaal van Tenet is hij de absolute tegenpool van Neil. Beide figuren weten namelijk dat zij de dood tegemoet gaan, maar beiden vertonen een andere houding. Sator is zelfzuchtig, hij neemt het liefst iedereen mee in zijn dood. Want alles draait om hem. Hij is als een zwart gat - die maar al te graag de gehele mensheid in zijn ellende meeneemt. Neil daarentegen tracht de mensheid te redden in een daad van liefde, zonder dat hij ooit lof voor deze heldendaad zou krijgen: 'De wereld zal nooit te weten komen wat er zich had kunnen voltrekken. En zelfs als ze het al wel wisten, dan zou het haar nog niet uitmaken. Want niemand geeft om de bom die niet is afgegaan. Men bekommert zich alleen om de bom die dat wel is.' (vrij vertaald citaat van de Protagonist) Het is een emotioneel einde, maar Neil weet waar hij het voor doet. Hij vertoont zich als een martelaar, want hij weet wat het belang is van dit offer. Hij weet dat de realiteit afhangt van deze ene daad, en getuigt het volgende: "Wat er gebeurd is, is gebeurd. Het is een expressie van geloof in de mechanismen van de werkelijkheid." Neils heroïsche daad, is vergelijkbaar met Jezus offer. Net als Neil ontvouwt dit offer zich op meerdere niveaus: het offer brengt leven op persoonlijk vlak, maar herstelt ook het lot van de gehele mensheid. De drijvende kracht achter de wederopstanding is - ironisch genoeg - de zelf opofferende liefde. De Weg, de waarheid en het Leven. Jezus maakt met zijn offer de weg vrij tot de eeuwigheid, hieraan dankt hij zijn titel: 'Waymaker' . Opmerkelijk genoeg, zien wij dat Neil diezelfde rol vertolkt in de film Tenet. Hij wordt immers beschouwt als de meest gekwalificeerde persoon om de weg vrij te maken. Neil wordt verantwoordelijk gesteld om het slot open te breken, en het is in deze cruciale actie dat hij het leven laat. Niemand anders - dan hij - had dit offer kunnen maken. Bij Jezus zien wij hetzelfde gebeuren, hij was de enige die relatie met het eeuwige, met God, kon herstellen. Eenmaal Hij stierf, scheurde het voorhangsel van het Heilige der Heilige van de Tempel, dit was een teken dat iedereen bij God kon komen. De relatie tot het eeuwige Voorheen was het Heilige der Heilige enkel bestemd voor de hogepriester- De mediator tussen hemel en aarde. Als wij bepaalde bronnen moeten geloven dan weten wij dat dit niet geheel zonder risicos was. De hogepriesters zouden met de enkels worden vastgebonden, mochten ze ter plekke doodvallen dan werd hun lijk uit de tent getrokken. Het was immers levensgevaarlijk om in de aanwezigheid van God te verkeren als je zelf niet rein was. Dat zien wij ook bij Uzzah die de ark probeerde op te vangen zodra deze dreigde te vallen. Hij viel dood neer omdat ook hij niet rein was. Gelukkig is deze situatie niet langer aan de orde. Conclusie Net als bij Neil was het noodzakelijk dat uitgerekend Jezus aan het kruis stierf - want hij was compleet onschuldig en daarom geschikt om de relatie met de hemel te herstellen. Met zijn bloed heeft hij de weg tot de Vader - de eeuwige bron - vrijgemaakt. Uitgerekend de gelovige die bereidt is alles over te geven, zal toegang krijgen tot deze onuitputtelijke bron. Laten wij hierin het voorbeeld van de martelaar (Neil) nemen, die een stap in geloof zet, want dit geloof wordt beloond met het leven. Vandaar dat de doop zo belangrijk is: je gaat mee in Jezus' dood, en staat met hem op. Je volgt hem in zijn levenswandel. En voegt je naar zijn Ideaal; je wordt onderdeel van het Lichaam van Christus. Jezus werd opgewekt. Hij kreeg de levensadem, die ooit bij Adam werd ingeblazen. Zo zullen wij - in zoverre wij deelhebben aan Zijn lichaam - ook bij de wederkomst net als Hem de levensadem krijgen. Door te getuigen van zijn zelfopofferende liefde, en ons te vereenzelvigen met het hemels ideaal, brengen wij Gods koninkrijk en daarmee ook de wederopstanding een stapje dichterbij. "Wie zijn leven niet wil loslaten, zal het verliezen. Wij zijn leven loslaat, zal het mogen behouden." (Lukas 17:33, HTB)

Liefde is de bewegende kracht achter alles: zij bezield de wereld. Liefde kan zowel destructief als opbouwend zijn. Zij is destructief wanneer zij gericht is op de verkeerde dingen op de verkeerde plaats (afleidingen, obsessies, objecten van lust). De destructieve kant van liefde wordt in Dante's Goddelijke Komedie [1] geillustreert bij de mensen die vastzitten in Inferno: " omdat ze deze liefde niet kunnen opgeven, klampen ze zich vast aan hun passies, aan hun lusten ". Teveel aandacht voor de laaghangende vruchten (je cultuur/hobbies/seksualiteit etc.), kan je op een dwaalspoor zetten. Maar liefde voor de lagere vormen kan ook worden getransformeerd tot iets wat uiteindelijk naar de hemelsferen leidt. De transformerende kwaliteit van liefde is de belangrijkste kracht achter het christendom. Dit zien wij immers terug bij de patroonheiligen, die ieder een ander aspect van de realiteit belichamen, maar God eren op de manier die past bij hun aardse leven . Zo vertegenwoordigd Fiacrius de tuiniers, Jozef de timmerlieden en Lukas de dokters. Liefde reikt tot in de uithoeken van de samenleving en verbindt. Liefde heeft zijn priesters in de dichters (Kierkegaard) De inspirerende kracht van liefde komt het meest tot uiting bij de mensen die het archetype van de minnaar belichamen. De minnaar is gekarakteriseerd door zijn bevlogenheid, passie , vreugde en behulpzaamheid. Wij vinden het archetype terug bij de zorgzame ouders, jonge stelletjes, kunstenaars, popsterren. De minnaar investeert in relaties , en ondersteunt de mensen die hem dierbaar zijn. Hij roept het beste in anderen naar boven. Denk hierbij aan een bard die zijn metgezellen bemoedigd met een lied. Of een prinses die door een kus de kikker doet omtoveren in een prins. Bekende voorbeelden van de minnaar in de media zijn Romeo en Julia , Orpheus die met een lied Eurydice uit de onderwereld red, Beatrice die medelijden heeft met Dante's lot of Sam Gamgee die Frodo steunt op weg naar Mordor. Ook zien wij het archetype terug bij bekende artiesten zoals Michael Jackson, Bruce Springsteen, Bob Dylan en John Lennon. Dionysus: de festivalganger Een bekende verschijning van de minnaar is de Griekse god Dionysus [2], ofwel Bacchus (Romeinse benaming). Dionysus kenmerkt zich door zijn vreugdevolle en losbandig bestaan: hij is een feestganger die danst door het leven. Hij representeert het verlangen van de mensen om meer in contact te staan met hun emoties en zintuigen. Hij streeft naar gelukzaligheid en vrede , voor zichzelf maar ook voor de mensen die hem omringen. Want net zoals popsterren, heeft Dionysus zijn eigen schare aan fans ( cult van persoonlijkheid ). Hij werd verheerlijkt en geëerd als de god van wijn. Dionysus heeft zijn moeder (Selene) nooit gekend; zij stierf voordat hij geboren was. Zodoende projecteert Dionysus zijn moeder op alle vrouwen die aan hem verschijnen. Geen van de vrouwen voldoet echter aan dit ideaal, waardoor hij het steeds met teleurstelling moet bekopen, en zoals in een vicieuze cirkel, weer overstapt naar de volgende meid. Het Romanticisme stelt dat de mens meer is dan een koude rationaliserende geest. Dit principe sluit perfect aan bij Dionysus' gedachtegang. Dit plaatst hem dan ook in schril contrast met de Griekse god Apollo die rationaliteit, structuur en orde uitrstraalt. Waar Apollo de wereld bedient met zijn regels, wenst Dionysus niets liever dan vrijheid . Evenals een rockster, rebelleert hij tegen de gevestigde autoriteit. De geest van Dionysus komt naar voren bij iemand als Erik Satie die niet gehoorzaamde aan de status quo, maar zijn hart volgde en de wereld verrijkte met zijn gecomponeerde werken. Of iemand als Vincent van Gogh die initieel werd buitengesloten door de kunstwereld. Androgyniteit Dionysus is een god die in nauw contact staat met zijn vrouwelijkheid . Hij wordt beschouwt als een androgyn figuur en de mediator tussen het mannelijke en het vrouwelijke (hij werd opgevoed door enkel vrouwen). Tegenwoordig is zijn geest prominent aanwezig, want we zien dat de grens tussen man en vrouw vervaagd, en dat er zich meer androgyne mensen onder ons bevinden . Er wordt afbreuk gedaan aan de oorspronkelijke categorieën van identiteit, seksualiteit en genderrollen. In het Romeinse tijdperk werd de komst van androgyne personen gezien als een hemels voorteken, waarna de keizer de legendarische Sibillijnse boeken diende te raadplegen voor verder advies. De schaduwzijde De schaduwkant van de minnaar kenmerkt zich door verslaving, obsessies en passies. Dit heeft soms zelfs een vroege dood tot gevolg, kijk maar naar de hoeveelheid artiesten die stierven voor hun 27e levensjaar ( Club van 27 ). Het gevaar van de minnaar is dat zijn liefde gericht is op de verkeerde dingen, en niet georiënteerd naar boven, naar de zogenoemde hemelse idealen - die tot schoonheid leiden. Wanneer liefde naar beneden gericht is - naar het vlees - zal dit een hedonistisch bestaan in luidden: een leven dat draait om seks, genot en plezier. De Minnaar heeft baat bij de interventie van een mentor of een vader figuur. Iemand die de positieve kwaliteiten van de minnaar apprecieert, maar hem tegelijkertijd helpt inzien dat het niet verstandig is om puur naar gevoelens en emoties te handelen. Soms is het namelijk ook goed om orde en discipline te integreren in je psyche. We lezen nota bene dat Dionysus zelf tot twee keer toe gespaard werd doordat zijn vader Zeus ingreep. Tegenwoordig zien wij het diepgewortelde verlangen naar "vader-figuren" terug in de populariteit van types als Jordan Peterson. Zijn publiek bestaat voornamelijk uit jonge mannen. Hij geeft hen de opdracht oplegt hun kamer op te ruimen. Peter Pan: de eeuwige jongeling Het sprookje van Peter Pan illustreert ook het belang van een synthese tussen de losbandige Dionysus en de geordende Apollo. Net als Dionysus, is Peter Pan ook een goed voorbeeld van het minnaar archetype: hij handelt puur naar zijn gevoelens en emoties, en rebelleert tegen de tirannie van Kapitein Haak. Hij heeft een elfje genaamd Tinkerbell, een manifestatie van zijn seksuele fantasie . Zij is een substituut voor het aangaan een daadwerkelijke liefdesrelatie. Evenals pornografisch materiaal een substituut is. Peter Pan wenst niets liever dan te verblijven in zijn kinderlijke fantasie. Hij heeft teveel plezier in zijn huidige leventje, en wil zich niet binden aan verantwoordelijkheden. Omdat hij niet gebonden is door de sleur van het volwassen bestaan, kan hij vrij rondvliegen . Gezien het referentiekader van Peter tamelijk bekrompen is door figuren als Kapitein Haak, is het geen wonder dat hij liever jong blijft (de eeuwige jongeling; Puer aeternus ). Toch lijkt er voor Peter Pan nog redding mogelijk om te ontsnappen uit deze kinderlijke fantasie, dankzij Wendy . Wendy is een welgemanierde en verstandige jonge dame - die geestelijk al heel volwassen is. Mogelijk kan zij de beste kwaliteiten in Peter Pan naar boven halen. Het lijkt er verder op dat Peter een oogje op Wendy heeft. Dit overigens tot ongenoegen van Tinkerbell. Zij probeert de relatie tussen de twee te dwarsbomen door leugens over Wendy te verspreiden. Zij is wat dat betreft als een succubus die de verslaving van Peter in stand wil houden. Aan het eind van de film biedt Wendy Peter Pan de mogelijkheid om geadopteerd te worden in het gezin van haar ouders. Peter Pan weigert. Hij wil niet volwassen worden (zie ook het Peter Pan syndroom). Mogelijk speelt het Oedipus complex hierbij een rol omdat Peter geen onderricht van Wendy's vader wenst -die hier de (positieve) tegenhanger van kapitein Haak representeert. Zodoende laat Peter Pan de kans om zich te ontwikkelen aan zich voorbij glippen, hij vestigt zijn liefde voor substituten (zoals Tinkerbell). Herintegratie innerlijke kind Het moet overigens gezegd worden, dat de intuïtie van Peter Pan om aan de jeugdigheid vast te houden, niet persé schadelijk is voor de geest. In de Bijbel treffen wij namelijk het idee aan dat de gelovige moet worden als een kind voordat hij het koninkrijk van de hemel kan binnen te gaan. De bijbel spreekt hier echter niet over het volledige terugtrekken in de kinderlijke fantasie. Maar over de herintegratie van de spontane en bewonderende houding die een kind aanneemt t.o.v. de wereld. De vergaarde kennis, inzichten en wijsheden die een persoon in zijn volwassen leven heeft opgedaan dienen in synthese te worden gebracht met de kinderlijke geest. Het Griekse Agape: leegmakende liefde Het is belangrijk te beseffen dat het archetype van de minnaar, zich niet alleen kenmerkt door een romantische beeld van liefde: zoals bij Romeo en Julia. Liefde heeft ook een opofferend aspect, want je moet er ook tijd en moeite in steken. Als je eenmaal een gezin hebt en kinderen moet opvoeden, ben je je bewust van het feit dat het vooral draait om hard werken , opoffering , compromissen sluiten en vastberadenheid. Tegenwoordig stappen veel mensen met verkeerde verwachtingen in de huwelijksboot. Romantiek maakt er zeker wel deel van uit, maar het is niet datgene wat een relatie in stand houdt. Uiteindelijk leunt elke functionerende relatie op de offers die men onderling maakt. Dit zien wij ook terug bij gezonde vriendschappen : men helpt en ondersteunt elkaar zelfs wanneer er moeilijke tijden aanbreken. Het is uiteindelijk het opofferende aspect die de groep bind en communities bouwt. De bijbel gebruikt het Griekse woord Agape , wanneer het spreekt over de zelf opofferende vorm van liefde, die niet gebaseerd is op aantrekkingskracht of familieband, maar de bewuste keuze om je hart te openen voor anderen. Alyosha en het Liefdesgebod In Gebroeders Karamazov [3] ontmoeten wij de inspirerende Alyosha, hij getuigt van een ongelofelijke compassie en liefde voor zijn medemens. Bij hem vloeide de liefde voort uit het feit dat hij - in eerste plaats - zoveel liefde had voor God. Juist door het ultieme te dienen kon hij vervolgens ook alle creatie liefhebben op een gezonde wijze. Dit sluit aan bij wat er in Mattheus 22 geschreven staat: [36] ‘Meester, wat is het grootste gebod in de wet?’ [37] Hij antwoordde: ‘Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand. [38] Dat is het grootste en eerste gebod. [39] Het tweede is daaraan gelijk: heb uw naaste lief als uzelf. [40] Deze twee geboden zijn de grondslag van alles wat er in de Wet en de Profeten staat.’ (Mattheus 22: 36-40) Als mensen gaan wij pas de fout in wanneer wij één van de aardse zaken centraal zetten. Dan dienen wij immers een substituut , i.p.v. het 'totaalpakket'. Dat is niet alleen een kwalijke zaak voor het individu, maar ook voor de menselijke beschaving als geheel. Want uiteindelijk kunnen wij ons niet verenigen als wij ons blijven vastklampen aan de eigen overtuigingen i.p.v. de goddelijke oorsprong waarin wij ons allen verbonden heten. Alleen in deze oorsprong vinden wij de zuivere vorm van liefde terug. Love makes the world go around - Deon Jackson Hoewel wij als mensen verspreid en uit elkaar gegroeid zijn als gevolg van het feit dat wij onze liefde op het verkeerde richten, toont zich het verlangen naar verbinding en community in ons diepste wezen. Deze intuïtie is het sterkst bij de minnaar. Het is de taak van de minnaar om bruggen te bouwen, en mensen met elkaar te verbinden . Zoals Alyosha, die de sympathie weet te wekken bij een groep pestkoppen. Alyosha inspireert ze om het goed te maken met het slachtoffer, en de relatie te herstellen . Hierin toont hij de transformerende en aanstekelijke kwaliteit die liefde heeft. Liefde is de lijm die verenigt Als je daadwerkelijk van iemand houdt, wil je dat die persoon buiten jou kan bestaan. Je wilt ze niet in jezelf opzuigen want dan veranderen ze in schaduwen of dromen . Dat is wat een tiran doet: die neemt je persoonlijke wil niet in overweging. Hij ontvouwt een totalitair systeem waar iedereen onder gebukt gaat. Dit beeld wordt belichaamt door de Griekse god Kronos die zijn kinderen opslokte omdat hij ter garantie van zijn machtspositie geen andere personen dulde. Dit is echter niet waar de liefde ons toe oproept. Karakteriserend aan pure liefde is dat zij tegelijkertijd één en vele kan zijn. Dit klinkt misschien wat vaag, maar laat mij het daarom illustreren met het beeld van een huwelijk. Daar voegen de man en vrouw zich naar elkaar en vormen een eenheid . Lees Prediker 3: "En iemand die alleen is kan zich niet verdedigen wanneer hij aangevallen wordt, maar met zijn tweeën houd je stand. Een koord dat uit drie strengen is gevlochten , is niet snel stuk te trekken." Het ultieme beeld van zelfleegmakende liefde vinden wij terug bij God. De essentie van God is - net als het huwelijk - verdeeld over drie personen ( Drie-eenheid ): Zij geven zich volledig aan elkaar, maar bestaan ook buiten elkaar. Zwarte gaten - uitwassen van egoïsme De tegenhanger van opofferende liefde, treffen wij in het egoïsme dat alleen zichzelf dient. Wij mensen zijn soms als een zwart gat , we willen dat alles om ons heen draait, en daarin kunnen wij andere mensen "bevriezen" in onze verbeeldingen. We vergeten de persoon die achter het gelaat schuilt. De egocentrische begeerte waarin wij het liefst alles en iedereen voor ons willen laten buigen, vormde voor Dante een inspiratie om Inferno af te schilderen als een koud en ijzig oord. Waarin Lucifer steeds meer vast komt te zitten door eigen toedoen. In zijn doorgeslagen vorm van zelfliefde, trekt hij alles naar zichzelf toe. Niks kan nog buiten hemzelf bestaan. Lucifer is net als Narcissus die gevangen raakt in een obsessie om zijn eigen reflectie. Conclusie In conclusie, hoewel het archetype van de minnaar snel ten prooi valt aan zijn gevoelens, en obsessies, is er een belangrijk sleutelrol voor hem weggelegd. Want wanneer hij zijn liefde tot nobele doeleinden richt - en niet enkel zichzelf dient - dan is hij in staat om mensen van alle soorten en maten te verbinden , en de verborgen kwaliteiten in de gemeenschap naar voren te halen. Het is uiteindelijk de zelf leegmakende liefde die de wereld bij elkaar houdt. Kijk naar het kruisoffer van Christus, deze staat centraal in de tijd en bindt de westerse beschaving als geheel. Of kijk naar Jezus' volgelingen die zijn opofferende liefde weerspiegelde. Er zijn talloze mensen geweest, wiens namen in de vergetelheid zijn geraakt, maar die een positieve bijdrage hebben geleverd, waar wij nochtans de vruchten van plukken. Martelaren zoals Franz Jagerstatter hebben in hun liefde offers verricht die de wereld tot een betere plek hebben gemaakt. Zij hebben de hoogste prijs betaalt, zodat wij in vrijheid en vrede mogen leven. "...want het groeiende welzijn van de wereld is deels afhankelijk van onhistorische daden; en dat het met jou en mij niet half zo slecht gaat als had gekund, is te danken aan het aantal dat trouw een verborgen leven leidde en rust in onbezochte graven." - George Eliot, Middlemarch Bronnen Dante's Divina Comedia Robert Moore, King warrior magician lover, 1990 Fyodor Dostoyevski's Gebroeders Karamazov

In de laatste video van CosmicSkeptic, verklaart de populaire atheïstische youtuber waarom de beroemde psycholoog Jordan Peterson een atheïst is, want - zo beargumenteerd hij - Peterson's definitie van God dekt niet de religieuze lading. Jordan benoemt immers niet dat God een superwezen is in de hemel en daarom kan hij geen theist zijn, aldus Alex. Echter in de video zaten m.i. een aantal typische moderne misconcepties over Religie, die mij inspireerde er iets over te schrijven: Te beginnen met het idee van een man met grijze baard boven de wolken: is dit uberhaupt wel een juiste conceptie van God? Het citaat van de Russische kosmonaut Yury Gagarin is denk ik treffend voor de denkfout waarin vele van ons zijn blijven hangen. Eenmaal hij terug was van zijn ruimtereis zei hij het volgende: “I looked and looked and looked, but I didn't see God.” De tijd staat niet stil. De taal evolueert zich en mensen net zo goed. Zodoende raken wij meer en meer vervreemd van de oorspronkelijke betekenis. Het (post)modernisme zag daarom de kans schoon om het conceptuele landschap van Religie af te breken. Doormiddel van deze blog wil ik een poging doen om nieuw leven te blazen in eeuwenoude concepten. 1.2 Het Monolithische denken De laatste eeuw is er sprake van een paradigma verschuiving. Wij gaan nu gebukt onder het monolithische denken van de moderne mens, die zich enkel beperkt tot de tastbare realiteit. De Amerikaanse comediant Norm MacDonald heeft een interessante anekdote over de moderne perceptie, en hoe lastig het is om de wereld puur door deze "materiele bril" te zien: “Er hing een schilderij aan de muur van onze salon. Daarin pakte een vrouw een overhemd van een waslijn. Ze had wasknijpers tussen haar tanden en het waaide, een jongen trok aan haar jurk. De vrouw zag eruit alsof ze haast had en het hele tafereel gaf me het idee dat zich net buiten het beeld volle, donkere wolken samenpakten. Maar dat was het niet. Het was verf. Dus besloot ik ter plekke om het schilderij te zien zoals hij werkelijk was. Ik staarde lang en hard naar het ding en probeerde alleen de verf te zien. Maar het had geen zin. Het enige dat mijn ogen me wilden laten zien, was de leugen. Sterker nog, hoe langer ik naar de verf keek, hoe meer valse details ik me begon voor te stellen. De jongen huilde, alsof hij bang was, en de vrouw was zwakker dan ik eerst had gedacht. Ik gaf het uiteindelijk op. Ik begreep toen dat er een krachtige verbeeldingskracht voor nodig is om iets te zien voor wat het werkelijk is.” - Norm Macdonald, based on a True Story (vertaling) Wetenschap en Religie zijn m.i.. niet met elkaar in conflict. Zij maken een ander soort claims over de waarheid. Wetenschap geeft een mechanische definitie waartegen religie ons iets verteld over de betekenis. Als mensen kunnen wij onmogelijk het geheel aan feiten tot ons nemen. Het is daarom essentieel dat wij onze feiten kunnen ordenen a.d.h.v. relevantie (In cognitieve wetenschap noemt men dit relevantie realisatie). Wij leven in een wereld van feiten, maar niet elk feit doet er toe.. Om te functioneren als maatschappij dienen wij een structuur te hebben waarin wij feiten kunnen ordenen. Helaas bedient de wetenschap ons niet met zo'n raamwerk. Zo'n structuur is iets waar wij consensus over moeten bereiken. Het is een grondbeginsel of een axiom, zoals je die ook uit de wiskunde kent. Uit deze axiom, vloeit vervolgens een wereldbeeld voort. Wanneer wij ons verbinden over dezelfde principes noem je dat religie (Oorspronkelijke definitie van Religio is verbinden). 1.3 De waterkoker Het lijkt op het eerste gezicht op een paradox dat Wetenschap en Religie ons hele andere verklaringen geven voor een fenomeen. En toch betoog ik dat de wetenschap en religie verenigbaar zijn. Laat ik hiervoor een concreet voorbeeld gebruiken : Waarom heeft de waterkoker gekookt? (credit aan Tom van Hoogstraten) Verklaring 1: De stekker van de waterkoker zat in het stopcontact. Daardoor is er een gesloten elektrisch circuit ontstaan. Dit heeft energie overbracht van lichtnet op de waterkoker, waardoor het warmteelement is geactiviteerd die ervoor zorgt dat de water moleculen gaan trillen, dit wekt warmte op. De temperatuur stijgt totdat het water zijn kookpunt heeft bereikt en de koker als gevolg afslaat. Verklaring 2: Ik had zin in thee. Beide antwoorden zijn juist, want het zijn geen concurrerende verklaringen. Zij zitten echter wel op een verschillend niveau: de één is mechanisch de ander persoonlijk. De wetenschap verklaard de werking van de waterkoker, maar geeft geen antwoord op de vraag waarom hij kookt. In hetzelfde kader kunnen wij spreken over de Big Bang: Het is zeker mogelijk dat het heelal ontstaan is door de Big Bang, maar een nog belangrijkere vraag is: waarom is het heelal dan ontstaan? Wat is de achterliggende oorzaak? (Wat is de Causa prima?) De wereld is doordrongen met betekenis. 2 Onbewuste drijfveren De wetenschappelijke methode is een machtig middel voor het verklaren van fenomenen. In de juiste handen kan het een glimps op de tastbare realiteit werpen. Tegelijkertijd zien wij dat de wetenschappelijke ontdekkingen ook een reflectie zijn van onze interesses. Deze interesses vinden hun oorsprong in het collectieve onbewuste. Wij zijn ons vaak onbewust van de krachten die ons drijven... De ideeën die zich in de krochten van ons collectieve gedachtepaleis schuil houden gaan ver terug in de tijd. Het zijn almaar terugkerende verschijningen die hun schaduw op ons afwerpen: ideologieën, complexen of passies die onze gedachten in beslag nemen. Zo zien wij bijv. dat recentelijk het Communisme weer de kop opsteekt in het Westen. Gezien deze patronen intelligent en autonoom zijn (lees: overlevingsdrang), zou ik beargumenteren dat wij ze het best kunnen verstaan als superorganismen of hyperwezens. In de mythologie zien wij als het ware de avatars van het collectieve onbewuste (ookwel archetypen). Hun essentie wordt gevangen in deze goden representaties. 2.1 Egregores Op social media zien wij tevens hoe deze entiteiten manifest worden. Wij kennen allemaal het fenomeen van echo kamers: hieruit blijkt dat wij ons als mensen makkelijk laten beteugelen door superorganismen. B. J. Campbell betoogde dat er zogenaamde Egregores bestaan. Dit is een van oorsprong occult idee dat slaat op een non-fysieke entiteit die ontstaat uit een collectief van mensen. Hij ontdekte dat wij mensen participeren in zogenaamde sociale algoritmes. Wanneer wij bijv. door onze insta- of facebook feed heen werken dan kiezen wij zelf of wij de informatie liken of delen. Maar dat selecteren is precies wat een neuron doet in het brein, wanneer ideeën propageren of viraal gaan dan lijkt het sprekend op een hersengolf; in het verlengde hiervan kunnen wij een voorstelling maken van superorganismen, wiens bewustzijn zich uitstrekt over meerdere individuen. Klassieke religies waarschuwen ons al vele eeuwen voor de verschijningen van deze superorganismen (lees: boze geesten of hemelse overheden). Echter, het secularisme verwerpt het bestaan van deze abstracte entiteiten omdat het gelooft dat de mens aan de top van de hiërarchie in bewustzijn staat. Dit is naar mijn mening een zorgwekkende ontwikkeling. Deze aanname is m.i. een gevaarlijke vorm van zelfdeceptie, want voordat wij er erg in hebben worden wij een instrument van zo'n hyperwezen. Van tijd tot tijd interacteren wij al met hyperobjecten (economie) en hyperwezens (grote bedrijven, de volksgeest). Hyperwezens dragen vele gezichten en manifesteren zich door de tijd heen. Gezien de verscheidenheid in manifestaties van deze wezens, is het nuttig om te weten hoe wij de essentie kunnen herkennen. 3. De twee parallelle werelden Een belangrijke bron aan kennis over dit soort fenomenen, vinden wij terug in de bijbel. De bijbel is rijk aan universele patronen. Het getuigt van fenomenen die wij - zelfs vandaag de dag in onze eigen levens - zien manifesteren. Religie werpt een licht op de onzichtbare realiteit van deze complexe patronen. Mensen die in staat zijn een tipje van de sluier op te lichten noemen wij profeten. Zij herkennen de patronen, voor wat ze zijn, en kunnen met grote zekerheid voorspellen hoe deze patronen in de toekomst zullen aflopen. Plato zinspeelde met het bestaan van twee parallelle werelden: één van afspiegelingen (zichtbare wereld) en één van archetypes & patronen (onzichtbaar). Zo heb je bijv. een ultieme versie van een stoel. In de tastbare wereld zien wij enkel de verscheidene vormen waarin het principe zich manifesteert: barkruk, sofa, poef etc... Elke manifestatie heeft afwijkingen, maar wij herkennen haar overstijgende essentie. Wij zien de stoel voor wat het is, omdat het nut voor ons heeft. De structuur van een stoel bestaat uit losse & afzonderlijke onderdelen: stoelpoten, bekleding, rugleuning. Desondanks zien wij deze verzameling van onderdelen als één object, dit brengt ons bij het volgende aspect in patroonherkenning: Patronen kunnen ook zelf weer participeren in hogere ontologische patronen. Zo kan een stoel onderdeel uit maken van een huis, het huis weer van een stad, de stad van een land enzovoorts. Op deze wijze strekken de patronen zich uit over meerdere niveaus. Ze zijn als het ware gerangschikt in een zogenoemde ontologische hierarchie. In het verlengde hiervan, kunnen wij beredeneren dat wij aan de top van de hiërarchie een principe vinden die logischerwijs alles omvat. Een ander woord voor dit allesomvattend, alomtegenwoordig principe is God (tevens de summum bonum). Het is belangrijk om te beseffen dat God, via deze wijze, door de natuur heen werkt. De misvatting van Alex (CosmicSkeptic) is dat God slechts een 'bovennatuurlijk' wezen is, maar het tegendeel is eerder waar: God staat in relatie met de werkelijkheid zoals die zich voor onze ogen ontvouwt. Hij werkt juist door de natuur heen. 3.1 Spiegelen aan een ideaal Religie betoogt dat men in relatie staat met de waarheid door zich the richten op het hoogste principe: God (zoals manifest in Jezus). De bijbel bedient ons d.m.v. Jezus met een ideaal waaraan wij ons kunnen spiegelen. Als mensen zijn wij afhankelijk van een ideaal buiten de tastbare wereld, want zoals de wet van David Hume beschrijft: kunnen wij geen gevolgtrekking opmaken voor normen en waarden uit wetenschappelijke feiten alleen (De beruchte : "is & ought" kwestie). De wetenschap geeft ons daarom geen conceptueel landschap van goed en kwaad. 3.2 Gebrek aan rolmodellen Vanuit een platonisch denkkader kan je beargumenteren dat christenen altijd een imperfecte afspiegeling zijn van de zuivere vorm in Jezus. En dat is iets wat wij ook in onze wereld aantreffen: een schaarste aan rolmodellen. Er is bij veel christenen sprake van hypocrisie als het gaat om het belichamen van dit ideaal. Geen wonder dat de kerken leeglopen. De Duitse filosoof Friedrich Nietzsche deelde dit sentiment en schreef treffend: Er is maar één christen en hij stierf aan het kruis Naderhand is er geen plaats meer voor God in de maatschappij. Het vacuum dat ontstaat wordt tegenwoordig opgevuld met substituten, en de vraag is welk ideaal - of welk hyperwezen -als eerst de overhand in ons leven krijgt (denk aan rijkdom, roem, carriere). Want nu wij eenmaal het concept van hyperwezens hebben verworpen, worden wij vroeg of laat slachtoffers van zelfdeceptie, en laten wij ons beteugelen door deze 'lagere' principes; Dan geven wij handen en voeten aan het ideaal wat zij representeren. 4. Realiteit of fictie? Hoewel ik het belang van religieuze wijsheid heb benadrukt in bovenstaande hoofdstukken, blijft er nog 1 prangende vraag onbeantwoord: is dit een bijproduct van de menselijke psyche of bestaan deze zuivere vormen & entiteiten ook buiten mensen om? Dit is iets waar de meningen over verdeeld zijn. Plato (evenals vele christenen) veronderstelt dat de parallelle werkelijkheid onafhankelijk van de mens kan voortbestaan. Maar het modernisme plaatst de mens liever in het middelpunt en maakt de presuppositie dat de realiteit zich beperkt tot de zichtbare wereld. Persoonlijk geloof ik echter dat de bron van ideeën en inspiratie eerder buiten dan binnen onszelf ligt. Wat mij betreft zijn de vormen vergelijkbaar met wiskundige formules: het is de code van de realiteit. Het is ridicuul om te beweren dat mathematische formules enkel binnen de menselijke perceptie bestaan. Welnu, ik betoog dat het net zo ridicuul is te geloven dat de vormen en ideeën enkel in onze psyche bestaan. In andere woorden: gegeven dat mathematische formules buiten de mens om kunnen bestaan, kunnen de zuivere vormen en ideeën evengoed buiten het menselijke bewustzijn bestaan. 5. Conclusie Hier in het seculiere westen lijden wij aan een babylonische spraakverwarring. Er bestaan vele misconcepties over religie, en zodoende worden veel religieuze ideeën verworpen. In plaats daarvan wordt het heil nu bij de wetenschap gezocht. In het kader van: 'Follow the science'. De waarheid is naar mijn mening echter niet exclusief in de tastbare realiteit te vinden. Waar wetenschap een mechanische definitie geeft van de fenomenen, verklaart Religie juist de achterliggende betekenis. Religie getuigt van het bestaan van complexe fenomenen die zich - zelfs vandaag de dag - manifesteren in onze eigen levens. Het verstaan van deze fenomenen vereist een diepgravend onderzoek in eeuwenoude concepten, vandaar dat ik een blogreeks ben gestart waarin ik mij buig over manifestaties in de hedendaagse tijd. Tot slot, zou ik iedereen willen uitdagen om eens uit de tijdsgeest te stappen, door bijv. de klassieke denkers en filosofen te raadplegen. Pas toen ik Plato begon te lezen, realiseerde ik mij hoe erg het modernisme mij in zijn greep had. Ik hoop dat dit stuk een licht werpt op de relevantie van religie en dat ik heb mogen bijdragen aan het deprogrammeren van het moderne gedachtegoed. Persoonlijke noot Als je net als mij rationeel bent ingesteld, dan hoop ik dat deze blog een bevestiging mag zijn dat religie niet alleen maar iets zweverigs is. Maar dat het religieuze landschap - van hemel & aarde - zich voor onze ogen ontvouwt. Het is en blijft een kunst om deze patronen te herkennen, maar ik denk dat deze vaardigheid in het bijzonder is weggelegd voor mensen die graag mentaal geprikkeld worden. Profeten, die de waarheid aan het licht willen brengen.